شناسایی بیشترین الزامات فعالان صنعتی نسبت به هوش مصنوعی

به گزارش گروه اقصادی خبرگزاری آنا، روند پرشتاب پذیرش فناوری هوش مصنوعی در سال‌های اخیر، بخش‌های مختلف صنعت و تولید را در آستانه تحولی ساختاری در فرآیند‌های تولید، زنجیره تأمین و مدل‌های بهره‌وری قرار داده است. تجارب بنگاه‌های پیشرو در سطح بین‌المللی نشان می‌دهد تحقق ظرفیت‌های کامل این فناوری و دستیابی به ارزش افزوده پایدار، نیازمند برنامه‌ریزی هدفمند، سرمایه‌گذاری راهبردی و به‌ویژه فراهم‌سازی پیش‌نیاز‌ها و بستر‌های زیرساختی است. واکاوی اسناد و مطالعات نهاد‌های بین‌المللی نظیر آژانس بین‌المللی انرژی، مجمع جهانی اقتصاد، سازمان توسعه صنعتی ملل متحد (یونیدو)، سازمان همکاری اقتصادی و توسعه و نهاد‌های پژوهشی و بالادستی در ایران، مؤید آن است که ارتقای زیرساخت‌های انرژی و محاسباتی، توسعه سرمایه انسانی، ایجاد چارچوب‌های استاندارد داده و تدوین مقررات شفاف، ارکان بنیادین این گذار صنعتی به شمار می‌روند.

ضرورت ارتقای زیرساخت‌های پایدار انرژی و توان پردازشی

پیوند ناگسستنی سامانه‌های هوشمند با شبکه برق و مراکز پردازش داده، ارتقای ظرفیت‌های انرژی را به مهم‌ترین ضرورت در این مسیر تبدیل کرده است. بر اساس گزارش‌های تخصصی آژانس بین‌المللی انرژی، مصرف برق مراکز داده جهان در افق ۲۰۳۰ تا ۹۵۰ تراوات‌ساعت و در افق ۲۰۳۵ به بیش از ۱۳۰۰ تراوات‌ساعت افزایش خواهد یافت که بخش عمده آن به زیرساخت‌های سرور و سامانه‌های خنک‌کاری مدرن اختصاص دارد. این واقعیت نشان می‌دهد که ایجاد مراکز پردازشی کارآمد و هماهنگ با فناوری‌های روز مدیریت مصرف، پیش‌شرط توسعه متوازن این حوزه است.

در عرصه ملی نیز، هدف‌گذاری سند ملی هوش مصنوعی برای دستیابی به ظرفیت پردازشی یک اگزافلاپس تا پایان سال ۱۴۰۷، بر ضرورت افزایش ظرفیت‌های تولید و مدیریت مصرف برق، نوسازی شبکه و استقرار مراکز داده با بهره‌وری بالا تأکید دارد. متوازن‌سازی مصرف صنعتی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و ارتقای زیرساخت‌های ابری، بستر لازم را برای ورود امن و پایدار صنایع کشور به اقتصاد هوشمند فراهم خواهد ساخت.

سرمایه‌گذاری در آموزش و توانمندسازی سرمایه انسانی

گذار موفق به صنعت هوشمند، وابستگی مستقیمی به ارتقای مهارت‌های نیروی کار دارد. گزارش‌های مجمع جهانی اقتصاد و مؤسسه مکینزی حاکی از آن است که فناوری‌های داده‌محور تا سال ۲۰۳۰ زمینه‌ساز ایجاد میلیون‌ها فرصت شغلی جدید خواهند شد؛ تحولی که نیازمند بازآموزی و ارتقای دانش فنی کارکنان است. همچنین در بخش امنیت سایبری و راهبری سامانه‌ها، توسعه برنامه‌های آموزشی جامع از اولویت‌های صنایع قلمداد می‌شود.

در همین راستا، در اسناد بالادستی و سند ملی هوش مصنوعی اهداف روشنی برای پذیرش دوره‌های کارشناسی ارشد و دکترا و همچنین برگزاری دوره‌های مهارتی هوشمندسازی برای کارکنان بنگاه‌ها تعریف شده است. توسعه دوره‌های مهارت‌افزایی تخصصی، تعمیق ارتباط صنعت و دانشگاه و به‌روزرسانی سرفصل‌های فنی، امکان جذب مؤثرتر فناوری در خطوط تولید و مدیریت عملیات را محقق می‌کند.

ایجاد ساختار‌های استاندارد و حکمرانی یکپارچه داده

یکی دیگر از الزامات بنیادین برای پیاده‌سازی کاربردی هوش مصنوعی، تجمیع، پالایش و استانداردسازی داده‌های صنعتی است. داده‌های حاصل از حسگرها، خطوط اتوماسیون و زنجیره تأمین در صورتی می‌توانند دقت تصمیم‌گیری و بهینه‌سازی فرآیند‌ها را تضمین کنند که در قالب یک سامانه منسجم حکمرانی داده مدیریت شوند. مطالعات معتبر بین‌المللی نشان می‌دهند سرمایه‌گذاری بنگاه‌ها در ایجاد بستر‌های داده‌ای ایمن، زیرساخت تحلیل داده و نظارت ساختاریافته، ضریب خطای الگوریتم‌ها را به حداقل رسانده و بسترساز افزایش ایمنی و بهره‌وری صنعتی است.

برنامه‌ریزی مالی، بازگشت سرمایه و امنیت سایبری

به‌کارگیری موفق هوش مصنوعی نیازمند دیدگاهی بلندمدت در مدل‌سازی مالی و ارزیابی بازگشت سرمایه است. این فناوری اگرچه در مراحل اولیه مستلزم تأمین منابع برای تجهیزات سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و ایمن‌سازی فرآیندهاست، اما در میان‌مدت از طریق کاهش توقف‌های خط تولید، نگهداری پیش‌بینانه و بهینه‌سازی مصرف مواد و انرژی، بازدهی قابل‌توجهی به همراه خواهد داشت.

هم‌راستا با این موضوع، استقرار پروتکل‌های پیشرفته امنیت سایبری و استفاده از ابزار‌های هوشمند پایش شبکه، پیش‌نیاز صیانت از خطوط اتوماسیون، دارایی‌های فکری و اسرار تجاری شرکت‌ها به شمار می‌رود؛ امری که به تدوین سیاست‌های دقیق دسترسی و مدیریت یکپارچه فناوری در سازمان‌ها نیازمند است.

چشم‌انداز حقوقی و استانداردسازی فرایند‌ها

ایجاد شفافیت در قوانین مالکیت فکری، حریم داده‌ها و مسئولیت‌های عملیاتی، فضایی قابل‌اتکا برای سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان ایجاد می‌کند. روند‌های جهانی و تجارب بین‌المللی، مانند مقررات طبقه‌بندی ریسک، نشان می‌دهند تدوین قواعد روشن نه‌تنها مانع نوآوری نیست، بلکه به عنوان نقشه راهی برای هدایت ایمن فناوری عمل می‌کند.

در سطح ملی نیز اقدامات صورت‌گرفته مانند تشکیل شورای ملی راهبری و سازمان ملی هوش مصنوعی و تصویب سند ملی هوش مصنوعی در شورای عالی انقلاب فرهنگی، گام‌های راهبردی برای جهت‌دهی به ظرفیت‌ها محسوب می‌شوند. تکمیل پیوست‌های حقوقی و اجرایی متناسب با الزامات تولید داخلی، زمینه را برای ورود فراگیر بنگاه‌های صنعتی به این عرصه مهیا می‌سازد.

حرکت صنایع به سوی استفاده از هوش مصنوعی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای ارتقای توان رقابتی در بازار‌های منطقه‌ای و جهانی است. تجمیع شواهد و گزارش‌های تخصصی نشان می‌دهد که موفقیت در این مسیر، حاصل نگاهی جامع‌نگر به الزامات زیرساختی شامل «تأمین پایدار انرژی»، «توسعه مراکز داده کارآمد»، «مهارت‌افزایی سرمایه انسانی»، «ارتقای نظام‌های حکمرانی داده» و «تنظیم‌گری شفاف» است. اتخاذ این رویکرد چندبعدی به فعالان صنعتی و سیاست‌گذاران امکان می‌دهد تا با مدیریت هوشمندانه منابع و گام‌های برنامه‌ریزی‌شده، بالاترین سطح بهره‌وری و خودکارسازی پایدار را برای بخش تولید به ارمغان آورند.