دور کمر؛ شاخصی ساده برای شناسایی چاقی
آمریکا جامعه ایران را درست نشناخته است/ تهران با فشار اقتصادی عقبنشینی نمیکند
«غلامرضا کریمی» کارشناس روابط بینالملل و استاد دانشگاه خوارزمی در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، در پاسخ به سؤالی درباره «دلایل آمریکا برای تکیه بر اهرم قدیمی تحریم بعد از شکست کارزار نظامی علیه ایران» اظهار داشت: یک مشکل اساسی که در روابط ایران و آمریکا وجود دارد و در واقع به یک چرخه باطل تبدیل شده، این است که سیاستگذاران شناخت دقیقی از ماهیت سیاستهایی که در دو کشور اتخاذ میشود، ندارند. برای مثال، در آمریکا، یک سیستم مبتنی بر لابیگری وجود دارد و اکثر تصمیمات بر مبنای لابیگری اتخاذ میشود. این درحالی است که ایران لابی خیلی قدرتمندی در درون آمریکا ندارد و به هر حال تصمیماتی که از سوی واشنگتن گرفته میشود، مبتنی بر شناخت دقیق و جامعی از وضعیت ایران نیست.
کریمی ادامه داد: آمریکاییها چندین دهه است که هر از گاهی فشارهای تحریمی را افزایش میدهند، به امید اینکه رفتار و کنش ایران در محیط منطقهای و بینالمللی تغییر کند، ولی این راهبرد آنها تقریباً نتیجه عکس داده است. در واقع، سیاستگذاران آمریکایی بر حسب شناخت دقیق و جامع از وضعیت ایران تصمیمگیری نمیکنند و به همین دلیل، اکثر تصمیمات آنها دچار مشکل میشود.
این کارشناس مسائل سیاسی با بیان اینکه این مشکل در داخل ایران نیز وجود دارد، افزود: اینجا هم بعضیها فکر میکردند اگر کارتر شکست بخورد، شرایط بهتر میشود یا اگر اوباما یا بایدن دموکرات سر کار بیایند و ترامپ شکست بخورد، اوضاع بهتر خواهد شد؛ اما واقعیت این است که نحوه تصمیمگیری در درون سیستم آمریکا به گونهای است که حتی ما هم شناخت دقیق و جامعی از فرآیندهای آن نداریم.
وی ادامه داد: در نتیجه، هزینههای کنش و واکنش نسبت به یکدیگر بهشدت بالا رفته است و تفاهم اسلامآباد به دلیل برداشتهای متناقضی که طرفین نسبت به بند ۵ داشتند، اجرایی نشد؛ بهویژه اینکه آمریکاییها طبق معمول بدعهدی کردند و نپذیرفتند که ایران کنترل لازم را بر تنگه هرمز را داشته باشد.
واشنگتن دوباره روی همان سناریوی شکستخورده فشار اقتصادی حساب باز کرده است
کریمی با اشاره به برداشت آمریکا از تأثیر فشارهای اقتصادی بر ایران اظهار داشت: آمریکاییها بر اساس یک تصور ذهنی غلط به این جمعبندی رسیدهاند که اگر فشار اقتصادی شدیدی بر تهران وارد شود، ایران دچار فروپاشی اقتصادی خواهد شد، مردم به خیابانها میآیند و اختلافات داخلی برجسته میشود. این مسئله را چندین بار آزمودهاند؛ به در بسته خوردهاند و دوباره هم میخواهند آن را تکرار کنند.
کارشناس روابط بینالملل افزود: دلیل این رویکرد آن است که فضای افکار عمومی جهانی به گونهای جلوه میکند که ایران نسبت به گذشته تضعیف شده و مسائل اقتصادی آن قابل حل نیست. بنابراین، آمریکاییها نهتنها فشارهای قبلی را افزایش دادهاند، بلکه بر کشورهای ثالث از ترکیه گرفته تا سایر و کشورهای همسایه ایران نیز اعمال نفوذ میکنند تا اهرم فشار خود بر شرایط داخلی ایران را سنگینتر کنند و به این ترتیب، مثلاً قیمت دلار افزایش پیدا کند، قیمت مواد غذایی بهشدت افزایش یابد و دارو کمیاب شود تا از منظر آنها انسجام و تابآوری مردم کاهش پیدا کند و در نهایت بتوانند نتایجی را که در مذاکرات میخواهند، به دست آورند.
وی ادامه داد:، اما تجربه نشان داده است که وقتی فشار خارجی بر مردم ایران زیاد میشود، موضع انسجامی و وحدت ملی تقویت میشود. این چیزی است که سیاستگذاران و تصمیمگیران آمریکا از درک آن عاجز هستند و تصور میکنند با افزایش فشارها، موضع ایران تضعیف میشود و به نوعی تغییر عقیده خواهد داد.
انتخابات کنگره، محرک تازه واشنگتن برای تشدید فشار بر ایران
استاد دانشگاه خوارزمی با اشاره به موعد برگزاری انتخابات کنگره در ماه میلادی نوامبر افزود: اکنون به نظر میرسد آمریکاییها به این جمعبندی رسیدهاند که محدودیتهای اقتصادی خود را افزایش دهند تا بتوانند مسائل انتخابات کنگره را پشت سر بگذارند و در یکی دو ماه آینده از طریق اهرمهای فشار اقتصادی، سیاستهای خود را پیش ببرند.
وی با اشاره به آثار این سیاستها اظهار داشت: این سیاستها فشار زیادی بر دولت و ملت ایران وارد میکند، ولی اینکه منجر به تغییر رفتار یا پذیرش برخی از خواستههای آمریکا شود، خیلی بعید به نظر میرسد. سیاست ایران، بهویژه در دو هفته اخیر، کاملاً روشن بوده است. ایران به دنبال وادار کردن طرف مقابل به پذیرش اشتباه و بازگشت آن به توافقنامه اسلامآباد است.
محاصره ایران ممکن نیست؛ محدودیت دایره اثرگذاری تحریمها
کریمی در پاسخ به این سؤال که پتانسیل کشورهای ثالث، بهویژه شرکای تجاری اصلی ایران، برای عدم تمکین از مطالبه آمریکا مبنی بر قطع روابط تجاری با تهران را چگونه ارزیابی میکند، کفت: هدف واشنگتن این است که ایران را در وضعیت بقا نگه دارد تا به فکر توسعه و ساخت توانمندیهای صنعتی نباشد، حال آنکه ایران یک کشور کوچک نیست که بشود آن را محاصره کرد. ایران با ۱۵ کشور همسایه است و ارتباطات دریایی و زمینی دارد.
وی ادامه داد: البته تحریمها از منظر کند کردن چرخ توسعه اثرات خود را میگذارند، ولی باز هم بعید است که ایران به خواستههای آمریکا تن دهد؛ چراکه حتی با تحمیل جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، ایران زیر بار خواستههای آمریکا نرفته است. بنابراین، آن هدفی که آمریکاییها با تشدید فشار دنبال میکنند، قابل تحقق نیست.
آمریکا ابزار تحریم را توسعه نداده؛ فشار اقتصادی را تشدید کرده است
وی در پاسخ به این استدلال که «ایران با تحریم غریبه نیست؛ پس با این اوصاف هدف آمریکا از مانور دادن روی دور جدید محدودیتهای اقتصادی چیست»؛ گفت: در سالهای گذشته، بهویژه در دوره ریاست جمهوری باراک اوباما، آمریکا تمام لایههای تحریمی را علیه ایران اعمال کرده و به همین دلیل در دور جدید محدودیتهای اقتصادی شاهد نوآوری از سوی دولت واشنگتن نیستیم.
کریمی ادامه داد: منتها الان با محاصره اقتصادی، صادرات نفت محدود شده و همین مسئله فشار بیشتری بر ستون فقرات اقتصاد ایران میآورد ولی باز هم تأکید میکنم به دلیل مقاومتی که مردم دارند و به دلیل انسجامی که در پی جنگ شکل گرفته، این مسئله منجر به تغییر رفتار ایران نمیشود.
«پنجره دیپلماسی» پیش از انتخابات کنگره باز نمیشود
کارشناس روابط بینالملل در ادامه با اشاره به احتمال تداوم شرایط موجود اظهار داشت: با توجه به جمیع شرایط، طبیعتاً در کوتاهمدت احتمال وقوع جنگ بین طرفین وجود ندارد، چراکه آمریکاییها در وضعیت بسیار خاصی قرار دارند، انتخابات میاندورهای نزدیک است، بخشی از ذخایر تسلیحاتی خود را از دست دادهاند و تمایل به ورود نظامی به قضیه ندارند.
وی افزود: با این حال، اینکه بهسرعت زمینه مذاکرات دیپلماتیک فراهم شود، چشمانداز روشنی ندارد. همانطور که پیشتر هم گفتم؛ از آنجا که ما لابی قدرتمندی در درون آمریکا نداریم، تصور در درون سیستم تصمیمگیری آمریکا این است که در پی محاصره دریایی، ایران به لحاظ اقتصادی ضعیف شده است و بنابراین، باید استراتژی خودمان را بر فشار اقتصادی قرار دهیم، نه اینکه به سمت مذاکره برویم.
کریمی با اشاره به اینکه این بازه زمانی تا برگزاری انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا در ماه میلادی نوامبر (آبان) طول خواهد کشید؛ گفت: بعد از آن، یک دوره خطرناک وجود دارد؛ چراکه از یک طرف نمایندگانی که رأی نیاوردهاند از درون سیستم خارج میشوند و از طرف دیگر، نمایندگانی که جدید آمدهاند نیز هنوز وارد کار نشدهاند. بنابراین، دست رئیسجمهور آمریکا برای کنشهای تند کاملاً باز است.
تهران میتواند با فعال کردن میانجیها و حفظ موضع سخت؛ آمریکا را به میز مذاکره برگرداند
استاد دانشگاه خوارزمی در پایان خاطرنشان کرد: اما اگر ایران بتواند فرآیندهای دیپلماسی را تقویت کند، یعنی تمام ظرفیتهای کشورهایی را که بهعنوان میانجی مطرح شدهاند فعال و هم زمان تیغ تهدید را تیز کند، میتواند آمریکا را مجدداً به میز مذاکره بازگرداند و با توجه به امتیازاتی که در تفاهمنامه اسلامآباد گرفته، به نوعی در یک توافق بینابینی و برد-برد، موضوع را به سرانجام برساند.
کریمی تصریح کرد: منتها اکنون با توجه به نقش اخلالگر و مخربی که اسرائیل دارد و همچنین شرایطی که در آستانه انتخابات در آمریکا وجود دارد، خیلی بعید است که آمریکاییها تمایلی برای بازگشت به میز مذاکره داشته باشند حال آنکه به دنبال تشدید فشار نظامی هم نیستند.
انتهای پیام/
