یک فرصت طلایی اما کوتاه‌مدت؛ حراج بزرگ گندم در روسیه/ ایران فورا وارد عمل می‌شود

به گزارش خبرگزاری آنا، بحران صادرات غلات روسیه در پی حملات متقابل اوکراین و روسیه به تأسیسات بندری دریای سیاه، صحنه‌ای نادر و متناقض را رقم زده است. در حالی که قیمت جهانی گندم و ذرت به دلیل اختلال در عرضه این دو کشور به بالاترین سطح خود در سه سال اخیر رسیده، بازار داخلی روسیه با مازاد شدید غلات و افت بی‌سابقه قیمت مواجه شده است. این شکاف، فرصتی غیرمنتظره برای ایران گشوده است تا از طریق کریدور شمال‑جنوب، نیاز فوری خود به نهاده‌های کشاورزی را با هزینه‌ای به‌مراتب پایین‌تر تأمین کند.

افت سنگین صادرات غلات روسیه بر اساس داده‌های اتحادیه غلات روسیه، صادرات غلات این کشور در ماه ژوئیه نسبت به سال گذشته ۳۸ درصد کاهش یافت و در ده روز پایانی ماه، افت ۶۱ درصدی ثبت شد. حملات پهپادی اوکراین به پایانه‌های صادراتی در دریای آزوف و همچنین محدودیت‌های ناشی از تنش در بنادر دریای سیاه، مسیر صادرات نزدیک به ۹۰ درصد غلات روسیه را مسدود کرده است.

آرکادی زلوچفسکی، رئیس این اتحادیه، می‌گوید: «کشاورزان منطقه روستوف ناچارند گندم را با قیمت ۶ تا ۹ هزار روبل در هر تن بفروشند، در حالی که هزینه تولید هر تن به ۱۰ تا ۱۲ هزار روبل می‌رسد. این افت قیمت ناشی از نیاز مبرم به نقدینگی برای پرداخت حقوق، وام و هزینه کشت بعدی است.» در سوی دیگر، اوکراین نیز که پیش‌تر ۹۰ درصد غلات خود را از طریق بندر اودسا صادر می‌کرد، پس از حملات روسیه به زیرساخت‌های بندری، پیش‌بینی می‌شود در سال زراعی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ تنها ۸.۳ میلیون تن گندم صادر کند که ۵۳ درصد کمتر از برآورد‌های اولیه است.

مجموع سهم دو کشور از صادرات جهانی گندم، ذرت و روغن آفتابگردان به‌ترتیب ۲۷، ۱۴ و ۷۷ درصد بود که اکنون به شدت کاهش یافته است. ال‌نینو اروپا را به گل نشانداین در حالی است که پدیده اقلیمی ال‌نینو و خشکسالی در اروپا، کاهش بی‌سابقه تولید ذرت در فرانسه (نزدیک به نصف سال گذشته) و افت ۱۴ درصدی محصول آلمان را رقم زده است. کارن براون، تحلیلگر ارشد کشاورزی رویترز، هشدار داده که واردات ذرت اتحادیه اروپا در ماه‌های آینده به شدت افزایش خواهد یافت و فشار بر عرضه جهانی را تشدید می‌کند. ایران، اما با درک این پنجره فرصت، گام‌های عملی برداشته است.

ایران و غلات روسیه، فرصت یا تهدیدمحاصره دریایی در جنوب و اختلال در مسیر‌های سنتی واردات از آمریکای جنوب به خلیج فارس، ایران را ناگزیر به تنوع‌بخشیدن به مسیر‌های تأمین کرده است. کریدور شمال‑جنوب که از دریای خزر و بنادر ایران می‌گذرد، اکنون می‌تواند غلات ارزان‌قیمت روسی را با هزینه حمل پایین‌تر و در کوتاه‌ترین زمان ممکن به بازار داخلی برساند. دولت ایران در حالی با چالش کاهش خرید تضمینی گندم از کشاورزان داخلی و تأخیر در پرداخت مطالبات مواجه است که نیاز مبرمی به تأمین نهاده‌های دامی دارد.

کارشناسان تأکید می‌کنند که تسهیل بروکراسی گمرکی و تشویق واردات فوری غلات روسی، نه‌تنها می‌تواند از بروز نارضایتی ناشی از کمبود کالا‌های اساسی جلوگیری کند، بلکه با توجه به ذخیره‌سازی ناممکن غلات در روسیه، امکان دستیابی به محموله‌های با تخفیف قابل‌توجه را فراهم می‌آورد.

تحلیلگران اقتصادی معتقدند این وضعیت پایدار نخواهد بود و به محض کاهش تنش‌های نظامی یا تغییر مسیر‌های صادراتی، قیمت‌های روسیه به سطح جهانی نزدیک خواهد شد. از این رو، پنجره فرصت برای ایران محدود و زمان‌بر است و هرگونه تأخیر در تصمیم‌گیری، ممکن است این مزیت کوتاه‌مدت را به تهدیدی جدی برای امنیت غذایی کشور تبدیل کند.