اگر AI صرفهجویی کننده وقت است، چرا کارکنانش ۹۰ ساعت کار میکنند
به گزارش خبرگزاری آنا، به نقل از «Gizmodo»؛ آزمایشگاههای پیشرو هوش مصنوعی مانند OpenAI و Anthropic در سالهای اخیر از ظرفیت این فناوری برای افزایش چشمگیر بهرهوری سخن گفتهاند. حتی ایده حرکت به سمت هفتههای کاری چهارروزه یا سهروزه نیز در بحثهای مربوط به آینده کار مطرح شده است. با این وجود، اظهارات کارکنان سابق این شرکتها تصویری متفاوت ارائه میدهد؛ برخی از آنها از هفتههای کاری ۹۰ ساعته، جلسات آخر هفته و فشار کاری شدید خبر دادهاند.
در OpenAI نیز طبق همین گزارش، کار کردن ۵۰ تا ۶۰ ساعت در هفته برای برخی کارکنان به یک وضعیت معمول تبدیل شده است. یکی از دلایل این شرایط، رقابت شدید میان آزمایشگاههای هوش مصنوعی برای عرضه سریعتر مدلها و قابلیتهای جدید عنوان شده است. این رقابت باعث میشود دورههای فشرده کاری و به اصطلاح «کدنویسی فشرده» همچنان ادامه داشته باشد.
اما ماجرا فقط به فرهنگ کاری شرکتهای فناوری محدود نمیشود. پرسش اصلی این است که چرا افزایش بهرهوری حاصل از هوش مصنوعی به زمان آزاد بیشتری برای کارکنان شرکتهای فناوری تبدیل نمیشود؟
آیا وقتی کار سریعتر میشود، کار بیشتری روی میز میآید؟
یکی از مطالعات مورد استناد Gizmodo که توسط پژوهشگران هاروارد انجام شده، نشان میدهد استفاده از AI میتواند سرعت و کیفیت انجام برخی وظایف را افزایش دهد. در مطالعهای که روی ۷۵۸ مشاور مدیر انجام شد نشان داد، استفاده از یک مدل زبانی بزرگ باعث شده است سرعت انجام وظایف بیش از ۲۵ درصد و ارزیابی کیفیت عملکرد بیش از ۴۰ درصد افزایش پیدا کند.
چه اتفاقی برای زمان ذخیره شده میافتد؟
اگر کاری که پیش از این ۱۰ ساعت زمان میبرد، با کمک AI در هشت ساعت انجام شود، دو ساعت به ظرفیت کاری فرد اضافه شده است. این زمان میتواند صرف استراحت شود، اما میتواند برای انجام وظایف بیشتر نیز مورد استفاده قرار گیرد.
پژوهش منتشرشده در Harvard Business Review در فوریه ۲۰۲۶ نیز به همین موضوع پرداخته است و استدلال میکند که هوش مصنوعی در بسیاری از محیطهای کاری به جای کاهش حجم کار، میتواند شدت کار را افزایش دهد.
پژوهشهای جدید چه میگویند؟
تحقیقات گستردهتر نیز تصویر سادهای ارائه نمیکنند. سازمان بینالمللی کار (ILO) در گزارشی که ژوئن ۲۰۲۶ منتشر کرد، با بررسی شواهد تجربی از کشورهای مختلف نتیجه گرفت که بهرهوری ناشی از هوش مصنوعی واقعی است، اما میزان آن در محیطهای مختلف متفاوت است. در همین حین، صرفهجویی زمانی گزارش شده از سوی کارکنان هنوز به شکل روشنی به افزایش خروجی، درآمد یا اشتغال تبدیل نشده است.
از سوی دیگر، یک پژوهش منتشرشده توسط NBER در سال ۲۰۲۵ رابطهای بحثبرانگیزتر نشان داد. پژوهشگران با استفاده از دادههای ثبت زمان کار بین سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۳ دریافتند مشاغلی که بیشتر در معرض هوش مصنوعی قرار دارند، در برخی شرایط با ساعات کاری طولانیتر و زمان فراغت کمتر همراه بودهاند. به گفته پژوهشگران، وقتی AI به جای جایگزینی نیروی انسانی، مکمل کار او میشود، افزایش بهرهوری میتواند به افزایش میزان کار او نیز منجر شود.
آیا زمان ذخیره شده دوباره صرف AI خواهد شد؟
ماجرا یک لایه دیگر هم دارد. Gizmodo به گزارشی از AI Work Institute اشاره میکند که طبق آن، برخی کارکنان گفتهاند هوش مصنوعی تا ۱۱ ساعت در هفته برایشان زمان ایجاد کرده است، اما حدود ۶.۵ ساعت از این زمان صرف نگهداری گردشکارهای هوش مصنوعی و اصلاح خطاهای آن میشود.
حتی زمانی که AI واقعا کاری را سریعتر انجام میدهد، بخشی از زمان ذخیرهشده ممکن است دوباره صرف بررسی خروجی، اصلاح اشتباهات، نوشتن دستورهای بهتر و مدیریت ابزارهای هوش مصنوعی شود.
این وضعیت را میتوان نوعی «مالیات بهرهوری» دانست. فناوری بخشی از زمان را آزاد میکند، اما برای استفاده موثرتر از خودش زمان دیگری میگیرد.
پس چرا هنوز از هفته کاری کوتاهتر صحبت میشود؟
البته این به معنی آن نیست که هفته کاری کوتاهتر با کمک فناوری غیرممکن است. یک پژوهش منتشرشده توسط Eurofound در ژوئن ۲۰۲۶، ۷۵ مطالعه تجربی درباره کاهش ساعات کاری را بررسی کرد و نشان داد در شرایط مناسب، کاهش زمان کار میتواند بدون کاهش بهرهوری امکانپذیر باشد.
یک گزارش دیگر در سال ۲۰۲۶ درباره نگرش کارکنان نشان میدهد ۵۷ درصد پاسخدهندگان معتقدند AI میتواند از حرکت به سمت ساعات کاری کوتاهتر، از جمله هفته کاری چهارروزه، حمایت کند. بنابراین مشکل خود فناوری نیست و مسئله این است که بهرهوری ایجاد شده چگونه توزیع میشود.
اگر یک کارمند با کمک AI بتواند همان خروجی را در زمان کمتری تولید کند، شرکت میتواند یکی از دو مسیر، کاهش ساعات کار یا افزایش انتظارات و حجم وظایف، را انتخاب کند. در اقتصاد رقابتی، وسوسه برای انتخاب گزینه دوم زیاد است.
آیا هوش مصنوعی واقعا میتواند وقت کاربران را آزاد کند؟
پاسخ هنوز مشخص نیست. AI میتواند سرعت انجام کارها را بالا ببرد، کارهای تکراری را کاهش دهد و حتی زمان بیشتری برای تمرکز ایجاد کند. یک آزمایش ششماهه هاروارد روی بیش از ۷ هزار کارمند در ۶۶ شرکت نیز نشان داده استفاده منظم از AI زمان صرف شده برای ایمیل را کاهش داده و زمان بیشتری برای کار متمرکز ایجاد کرده است؛ اما آزاد شدن زمان با آزاد شدن انسان از کار یکسان نیست.
اگر فناوری هر بار که کاری را سریعتر میکند، باعث شود انتظار برای انجام کار بیشتر شود، بهرهوری بالا میرود اما این را هم باید دانست کیفیت زندگی بهتر نمیشود.
در آینده هوش مصنوعی اینکه AI چقدر میتواند از زمان کاری انسان کم کند، مهم است؛ اما مهمتر این است که انسانها و شرکتها با زمانی که AI آزاد میکند چه تصمیمی میگیرند و اگر این زمان دوباره با وظایف بیشتر پر شود، هوش مصنوعی به احتمال زیاد در نهایت انسان را از کار آزاد نمیکند، بلکه فقط کمک کند سریعتر، بیشتر و طولانیتر کار کند.
انتهای پیام/
