روایت صعود ایران از برنز تا طلای المپیاد جهانی هوش مصنوعی

المپیاد جهانی هوش مصنوعی (IOAI) از سال ۲۰۲۴ با هدف شناسایی و پرورش استعداد‌های برتر دانش‌آموزی در حوزه هوش مصنوعی آغاز شد و ایران نیز از کشور‌های حاضر در نخستین دوره آن بود. این رقابت در سه دوره برگزاری خود از حضور ۴۱ تیم در سال نخست به بیش از ۵۰۰ دانش‌آموز در سومین دوره رسیده و به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از رویداد‌های بین‌المللی مهم برای رقابت استعداد‌های نوجوان در حوزه هوش مصنوعی است.

رقابت جهانی برای شناسایی استعداد‌های هوش مصنوعی

گسترش کاربرد‌های هوش مصنوعی در حوزه‌های مختلف علمی، اقتصادی و فناورانه، رقابت کشور‌ها برای شناسایی و پرورش نیروی انسانی متخصص این حوزه را نیز به سنین دانش‌آموزی رسانده است. در چنین شرایطی، المپیاد جهانی هوش مصنوعی به عنوان جدیدترین المپیاد علمی بین‌المللی شکل گرفت تا دانش‌آموزان برگزیده کشور‌ها را در یک رقابت تخصصی گرد هم آورد.

به گزارش ioai، نخستین دوره این المپیاد مرداد ۱۴۰۳ در شهر بورگاس بلغارستان برگزار شد. در این دوره ۴۱ تیم از ۳۲ کشور و منطقه از ۶ قاره حضور داشتند و موضوعاتی همچون یادگیری ماشین، پردازش زبان طبیعی و بینایی ماشین در مسابقه مورد توجه قرار گرفت.

هدف IOAI تنها برگزاری یک رقابت علمی نیست بلکه این رویداد تلاش دارد بستری برای تبادل ایده میان دانش‌آموزان، ایجاد ارتباط میان استعداد‌های جوان و آشنایی آنان با فرصت‌ها و چالش‌های علمی و اخلاقی هوش مصنوعی فراهم کند. برگزارکنندگان این المپیاد همچنین در چشم‌انداز خود، تبدیل IOAI به یک المپیاد علمی در سطح المپیاد‌های باسابقه جهان را دنبال می‌کنند.

ایران از نخستین دوره در میدان رقابت

ایران از کشور‌های بنیان‌گذار IOAI محسوب می‌شود و نخستین بار در سال ۲۰۲۴ با تیمی چهار نفره در این رقابت شرکت کرد. محمدصدرا کوهستانی، علیرضا رحیمی یزدی، پارسا صادقی و امیرحسین زارعی اعضای نخستین تیم ایران بودند که به سرپرستی آرمین بهنام‌نیا راهی بلغارستان شدند.

حاصل نخستین حضور ایران، کسب مدال برنز تیمی بود. این نتیجه در شرایطی به دست آمد که ایران در نخستین تجربه حضور خود در رقابتی با ۴۱ تیم از کشور‌های مختلف جهان شرکت کرده بود. تیم کشورمان همچنین در یکی از مسائل مسابقه، راه‌حلی ارائه کرد که دقت آن از راه‌حل سایر تیم‌ها و حتی راه‌حل طراح سؤال بیشتر بود.

این مدال، نخستین نشان ایران در المپیادی بود که تنها یک سال از شکل‌گیری آن می‌گذشت و حضور کشورمان را در این رقابت بین‌المللی تثبیت کرد.

یک سال بعد، ایران در دومین دوره IOAI که در سال ۲۰۲۵ در پکن چین برگزار شد، عملکرد متفاوتی را به نمایش گذاشت. در این دوره، تیم کشورمان موفق به کسب دو مدال نقره و دو مدال برنز شد.

افزایش تعداد مدال‌ها از یک مدال برنز تیمی در نخستین دوره به چهار مدال در دومین دوره، نخستین نشانه جدی از ارتقای عملکرد ایران در این رقابت بود. علاوه بر افزایش تعداد مدال‌ها، کسب دو نقره به جای برنز دوره نخست، نشان داد تیم ایران توانسته است در فاصله یک سال، سطح رقابت خود را ارتقا دهد.

به این ترتیب، کارنامه ایران در دو دوره نخست از یک برنز در سال ۲۰۲۴ به چهار مدال شامل دو نقره و دو برنز در سال ۲۰۲۵ رسید. روندی که زمینه را برای حضور سوم ایران با هدف رقابت در سطوح بالاتر فراهم کرد.

طلایی که کارنامه ایران را تغییر داد

سومین دوره المپیاد جهانی هوش مصنوعی از دوم تا هشتم اوت ۲۰۲۶ در آستانه، پایتخت قزاقستان، برگزار شد. این دوره با حضور بیش از ۵۰۰ دانش‌آموز از کشور‌های مختلف جهان برگزار شد و از نظر تعداد شرکت‌کنندگان، فاصله قابل توجهی با نخستین دوره داشت.

تیم ایران در این دوره نیز توانست روند صعودی خود را ادامه دهد. شایان رضازاده مدال طلا را کسب کرد، محمدرضا درویشی و محمدامین نظم‌فر به مدال نقره رسیدند و مانی منجی‌پور نیز مدال برنز را به دست آورد.

در نتیجه، ایران در سومین دوره با چهار مدال شامل یک طلا، دو نقره و یک برنز به کار خود پایان داد. نتیجه‌ای که برای نخستین بار نام ایران را در میان دارندگان مدال طلای این المپیاد قرار داد.

اگر سه دوره حضور ایران را کنار یکدیگر قرار دهیم، مسیر عملکرد تیم کشورمان از یک برنز در سال ۲۰۲۴ به دو نقره و دو برنز در سال ۲۰۲۵ و در نهایت یک طلا، دو نقره و یک برنز در سال ۲۰۲۶ رسیده است.

این مقایسه نشان می‌دهد روند ایران در این رقابت نه‌تنها از نظر تعداد مدال‌ها، بلکه از نظر کیفیت مدال‌ها نیز صعودی بوده است. ایران در نخستین دوره با کسب برنز وارد این رقابت شد، در دوره دوم تعداد مدال‌های خود را افزایش داد و در سومین حضور، بالاترین سطح مدال را به دست آورد.

البته استمرار این روند به تداوم فرآیند شناسایی استعدادها، آموزش تخصصی و آماده‌سازی تیم‌های دانش‌آموزی وابسته است. با این حال، کارنامه سه دوره نخست نشان می‌دهد ایران در المپیاد جهانی هوش مصنوعی از یک حضور ابتدایی و کسب تجربه عبور کرده و اکنون توانسته است در سطح بالاترین مدال این رقابت نیز قرار بگیرد.

• تیم ملی ایران در سومین دوره المپیاد جهانی هوش مصنوعی