رئیس واحد تهران جنوب خبر داد
علوم انسانی؛ نقشه راه و جهتدهنده قدرت علمی در اندیشه رهبر شهید
به گزارش خبرگزاری آنا، حسن فارسی قائم مقام سابق جهاددانشگاهی کشور در یادداشت اختصاصی با عنوان منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی به خبرگزاری آنا، نوشت:
در روزگاری که قدرت کشورها بیش از هر زمان دیگری بر پایه دانش، فناوری و نوآوری تعریف میشود، سخن گفتن از علم دیگر صرفاً بحثی دانشگاهی یا آموزشی نیست؛ بلکه سخن گفتن از یکی از مهمترین مؤلفههایاقتدار ملی و تمدنی است.
در منظومه فکری رهبر شهیدنیز علم و پیشرفت، مفاهیمی حاشیهای یا تزئینی نبودند، بلکه در کانون اندیشه تمدنی ایشان قرار داشتند.
از نگاه ایشان، علم تنها ابزاری برای توسعه اقتصادی یاارتقای شاخصهای فناورانه نیست، بلکه ظرفیت راهبردیی ک ملت برای ساخت آینده، حل مسائل پیچیده و حضور مؤثر در معادلات جهانی است. به همین دلیل، پیشرفت علمی با مبانی دینی و آرمان تحقق تمدن نوین اسلامی پیوندی وثیق پیدا میکند و به یک رسالت تاریخی تبدیل میشود.
یکی از کلیدواژههای مهم در این منظومه، "جهاد علمی"است. جهاد علمی در این نگاه، تلاشی مستمر، هدفمند، فداکارانه و دشمن شکن برای ارتقای توان علمیکشور است؛ تلاشی که فراتر از یک فعالیت حرفهای یاآکادمیک قرار میگیرد و به نوعی مجاهدت برای استقلال و عزت ملی تبدیل میشود. تجربه تاریخی کشورهای مختلف نیز نشان داده است که وابستگی علمی و فناورانه، در نهایت به وابستگی اقتصادی، سیاسی و حتی فرهنگی منتهی میشود. در مقابل، خوداتکایی علمی میتواند زیرساخت اقتدار و پیشرفت پایدار و اعتماد به نفس را فراهم کند.رهبر شهید از همین منظر بر "مرجعیت علمی" تأکیدداشتند.
مرجعیت علمی به این معناست که یک کشور از جایگاه مصرفکننده دانش به موقعیت تولیدکننده و مرجع فکری در عرصه جهانی ارتقا یابد. این مسئله هم در نگاه ایشان صرفاً یک هدف دانشگاهی نیست، بلکه افقی تمدنی دارد. تاریخ نشان میدهد که هر تمدنی که توانسته در تولید علم و ایده مرجعیت پیدا کند، به همان میزان نیز در عرصه قدرت و اثرگذاری جهانی نقشآفرین شده است. بنابراین، برای جامعهای که چشم اندازتمدنسازی دارد، مرجعیت علمی یک انتخاب اختیاری نیست، بلکه ضرورتی راهبردی است.
در این میان، آزاداندیشی و نظریهپردازی نیز جایگاهی تعیینکننده مییابد. از منظر رهبر شهید، علم در فضای بسته و تقلیدی رشد نمیکند. پیشرفت علمی نیازمند فضایی است که در آن ایدهها مجال طرح و نقد داشته باشند، نظریههای جدید شکل بگیرند و جامعه علمی از تکرار و مصرفگرایی علمی عبور کند. آزاداندیشی، در حقیقت، موتور محرک نوآوری و پیششرط مرجعیت علمی است.
نکته مهم دیگر در اندیشه ایشان، توجه همزمان به علوم راهبردی و علوم انسانی است.
فناوریهای نوینی همچون هوش مصنوعی، زیستفناوری، نانو و علوم شناختی، از مهمترین منابع قدرت در جهان امروز به شمار میروند و کشورها برای دستیابی به برتری علمی و اقتصادی، رقابتی فشرده در این حوزهها دارند. اما در کنار این علوم، علوم انسانی نیز از جایگاهی بنیادین برخوردار است؛ زیرا این علوم هستند که مسیر، غایت و معنای پیشرفت را تعیین میکنند. اگر علوم راهبردی ابزار تولید قدرتاند، علوم انسانی نقشه راه و جهتدهنده این قدرت محسوب میشوند.
از این رو، در منظومه فکری رهبر شهید، علم و پیشرفت صرفاً به انباشت دانش یا افزایش تعداد مقالات علمی فروکاسته نمیشود. مسئله اصلی، شکلگیری یک"زیستبوم ملی نوآوری" و یک "شبکه همافزا"میان دانشگاه، پژوهش، صنعت، حکمرانی و جامعه است.
بسیاری از مسائل امروز، ماهیتی پیچیده و میانرشتهای دارند و حل آنها تنها از مسیر همکاری و همافزایی میان نهادها و حوزههای مختلف علمی امکانپذیر است.
پیام اصلی این منظومه فکری در حوزه علم و فناوری روشن است: اگر علم به یک مسئله ملی، تمدنی و شبکهای تبدیل شود، میتواند موتور محرک پیشرفت، اقتدار و تمدنسازی باشد؛ اما اگر در جزایر منفصل دانشگاهی و سازمانی محصور بماند، حتی با صرف هزینههای فراوان نیز دستاوردی متناسب با ظرفیتهای کشور حاصل نخواهد شد. از همین رو، علم در نگاه رهبر شهید نه یک ابزار صرف، بلکه راهبردی برای ساخت آینده و پلی برای گذار از وابستگی به سوی استقلال، اقتدار و تمدن نوین اسلامی است.
انتهای پیام/
