قائم مقام رئیس بنیاد ملی نخبگان:
اعلام ۳ شرط اصلی جایگزینی آزمون جامع دکتری/ سهمیههای کنکور حذف نمیشوند
به گزارش خبرگزاری آنا، ابوالفضل واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در نشست خبری در جمع خبرنگاران، درباره وضعیت برگزاری کلاسهای مجازی و میزان مشارکت دانشجویان، اظهار کرد: در آماری که مربوط به دانشجویان است، حدود ۷۰ درصد کلاسها برگزار شده است، ۳۰ درصد باقی مانده مربوط به کلاسهای عملی بود که شرایط برای برگزاری مهیا نبوده است.
وی افزود: در همین کلاسهایی که برگزار شد، مشارکت دانشجویان بر اساس مقاطع مختلف، بین ۵۰ تا ۸۰ درصد متفاوت بوده است.
واحدی با اشاره به اینکه هنوز جمعبندی نهایی از نتایج این نیمسال تحصیلی انجام نشده، گفت: نتایج نهایی این نیمسال پس از برگزاری امتحانات مشخص و اعلام خواهد شد.
معاون آموزشی وزارت علوم ادامه داد: بهطور کلی، آموزش مجازی در شرایطی که کشور با وضعیت جنگی روبهرو بود، بهترین انتخاب ما بود، زیرا تلاش کردیم امنیت و آرامش دانشگاهها حفظ شود؛ از همین رو به سمت آموزش مجازی حرکت کردیم.
وی تصریح کرد: با عبور از شرایط بحرانی، اکنون به سمت بازگشایی و آموزش حضوری حرکت میکنیم، اما استفاده از آموزش الکترونیک همچنان در برنامه وزارت علوم باقی خواهد ماند.
چالش دروس عملی و آزمایشگاهی
واحدی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت دروس عملی، کارگاهی و آزمایشگاهی رشتههای فنی و مهندسی که امکان برگزاری کامل آنها بهصورت مجازی وجود نداشت، گفت: یکی از چالشهای اصلی ما در این دوره، همین دروس عملی، کارگاهی و آزمایشگاهی بود.
وی افزود: در این زمینه، ابتدا به دانشگاهها اختیار داده شد دروسی را که امکان برگزاری مجازی دارند، با روشهای جایگزین مدیریت کنند؛ برای مثال، ممکن است استاد بهصورت مجازی یک کارگاه را برگزار کند، از آن فیلم تهیه شود و همراه با توضیحات تکمیلی در اختیار دانشجویان قرار گیرد.
معاون آموزشی وزارت علوم با بیان اینکه بخشی از کلاسها به این شیوه برگزار شد، بیان کرد: البته برگزاری مجازی برخی دروس عملاً ممکن نبود و تصمیمگیری در این زمینه برعهده دانشگاهها و گروههای تخصصی گذاشته شد.
وی گفت: در ابلاغیهای که به دانشگاهها ارسال شد، این امکان فراهم شد که دانشگاهها از ۴ خرداد به بعد، متناسب با شرایط خود، این کلاسها را بهصورت فشرده برنامهریزی کنند.
به گفته واحدی، برخی دانشگاهها این کار را انجام دادند، اما برخی دیگر به دلیل تداوم شرایط خاص، از جمله درگیری بعضی استانها با وضعیت جنگی، با محدودیت مواجه بودند.
واحدی ادامه داد: به این دسته از دانشگاهها نیز اجازه داده شد که دروس را نیمهتمام اعلام کنند تا در زمان مناسب تکمیل شود، یا در صورت عدم امکان، حذف یا جایگزین شوند.
وی تأکید کرد: نکتهای که درباره افت کیفیت آموزشی مطرح میشود، کاملاً درست است و طبیعی است که آموزش در این شیوه با خدشههایی همراه باشد؛ از همین رو وزارت علوم برای بازیابی و جبران این آسیبها در نیمسال بعدی برنامهریزی خواهد کرد.
بهینهسازی سنوات تحصیلی بهجای کاهش دوره کارشناسی
معاون آموزشی وزارت علوم در بخش دیگری از این نشست، در پاسخ به پرسشی درباره طرح کاهش طول دوره تحصیلی کارشناسی و نیز موضوع رسوب دانشجویان، گفت: بهتر است بهجای تعبیر کاهش دوره تحصیلی، از عنوان «بهینهسازی سنوات» استفاده کنیم.
وی توضیح داد: رشتههای مختلف از جمله علوم انسانی، هنر، مهندسی، علوم پایه و کشاورزی شرایط متفاوتی دارند و برای هر یک مطالعات خاصی انجام شده است.
واحدی افزود: برنامههای مرتبط با این موضوع همچنان در دست اقدام است، اما وزارت علوم تلاش دارد این طرح را بهگونهای پیش ببرد که ماندگار و پایدار باشد؛ به همین دلیل، این موضوع با مشارکت خود دانشگاهها در حال پیگیری است تا همه جوانب آن دیده شود.
وی تصریح کرد: در صورت فراهم شدن شرایط، این طرح بهصورت پایلوت و آزمایشی در دانشگاههای داوطلب اجرا خواهد شد و پس از استخراج نتایج، امکان توسعه آن فراهم میشود.
معاون آموزشی وزارت علوم، اظهار کرد: شرایط فعلی ایجاب میکند که علاوه بر تصمیمات سختافزاری، تصمیمات نرمافزاری نیز اتخاذ شود؛ بخشی از این تصمیمات به موضوع سنوات مربوط میشود و بخشی دیگر نیز به تقویم آموزشی دانشگاهها، از جمله زمان برگزاری دورهها و حتی این موضوع که آموزش بهصورت نیمسالی یا ثلثی برگزار شود.
رسوب دانشجویان و تفکیک سنوات رفاهی و آموزشی
واحدی درباره آمار ماندگاری یا رسوب دانشجویان در دانشگاهها نیز گفت: با توجه به همین ساختار سنوات آموزشی، هماکنون نیز دانشجویانی در دانشگاهها حضور دارند که بیش از سنوات معمول در حال تحصیل هستند.
وی افزود: برای حل این مسئله نیز باید تدبیر لازم اندیشیده شود، اما بخش عمده مشکلات مربوط به رسوب دانشجویان، لزوماً آموزشی نیست و ممکن است دلایل دیگری داشته باشد.
معاون آموزشی وزارت علوم گفت: در همین راستا، وزارت علوم ایده تفکیک سنوات رفاهی و سنوات آموزشی را مطرح کرده است که در زمان مناسب جزئیات بیشتری از آن اعلام خواهد شد.
توسعه آموزش هوشمند در دانشگاهها
واحدی در پاسخ به پرسشی درباره حرکت آموزش عالی به سمت آموزشهای هوشمند، کلاسهای ترکیبی و استفاده از ابزارهای هوشمند، گفت: یکی از برنامههای تحولی معاونت آموزشی، توسعه آموزش هوشمند است.
وی ادامه داد: در این زمینه، برنامه توسعه آموزش هوشمند تدوین، تصویب و وارد مرحله اجرا شده است.
معاون آموزشی وزارت علوم توضیح داد: برای تحقق آموزش هوشمند، لازم است زیرساختها، بسترهای آموزشی، قوانین و مقررات، توانمندی استادان و دانشجویان همزمان متحول شود.
وی افزود: برای ایجاد این تغییر در دانشگاهها، مراکز توسعه و تعالی آموزشی پیشبینی شدهاند تا در حوزههایی مانند استانداردها، قوانین و مقررات آموزشی، آموزش استادان و بهروزرسانی اطلاعات آنان نقشآفرینی کنند و زمینه برگزاری کلاسهای هوشمند را فراهم سازند.
واحدی با اشاره به اینکه این روند آغاز شده است، گفت: البته شرایط جنگی، وقفهای نسبی در اجرای برنامهها ایجاد کرد، اما در حال حاضر در چند دانشگاه، کلاسهای هوشمند بهعنوان الگو راهاندازی و تجهیز شدهاند تا در ادامه توسعه پیدا کنند.
وی تأکید کرد: آموزش هوشمند نیازمند سرمایهگذاری و بنیه مالی مناسب است و این موضوع یکی از زیرساختهای مهم برای پیشبرد این برنامه محسوب میشود.
چالش بنیه علمی ورودیهای دانشگاه و کیفیت آموزش مجازی
معاون آموزشی وزارت علوم در ادامه این نشست، در پاسخ به پرسشی درباره کیفیت آموزش مجازی، نحوه پایش حضور دانشجویان در کلاسها و برگزاری آزمونها، اظهار کرد: بخشی از چالشهای اساسی حوزه آموزش، به وضعیت علمی دانشجویانی بازمیگردد که در واقع دانشآموزان دیروز بودهاند و از مدارس و دبیرستانها وارد دانشگاه شدهاند.
وی گفت: اگر بنیه علمی دانشآموزان، بهویژه در حوزه ریاضیات، مناسب نباشد، طبیعی است که آموزش عالی نیز در دستیابی به اهداف خود با مشکل روبهرو شود.
واحدی با اشاره به نتایج برخی آزمونهای بینالمللی افزود: در این آزمونها اگر میانگین نمره ۵۰۰ در نظر گرفته شود، نمره ایران در سالهای مختلف بین ۴۰۰ تا ۴۵۰ بوده است؛ رقمی که در شأن نظام آموزشی کشور نیست و باید مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی تصریح کرد: شاید یکی از دلایل کاهش اقبال به رشتههای ریاضی، فنی و مهندسی نیز همین مسئله باشد.
معاون آموزشی وزارت علوم درباره برنامه وزارتخانه برای مواجهه با این چالشها گفت: آموزش هوشمند دقیقاً با همین هدف در دستور کار قرار گرفته است تا بتوان از ترکیب آموزش حضوری و مجازی استفاده کرد و کیفیت آموزش را ارتقا داد.
واحدی در این نشست خبری، ضمن دفاع از انتخاب آموزش مجازی در شرایط بحرانی، تأکید کرد که وزارت علوم اکنون در مسیر بازگشایی حضوری دانشگاهها قرار دارد، اما در عین حال آموزش الکترونیکی و هوشمند را بهعنوان بخشی از مسیر آینده آموزش عالی دنبال خواهد کرد؛ مسیری که به گفته او، نیازمند زیرساخت، مقررات، سرمایهگذاری و برنامهریزی برای جبران آسیبهای آموزشی است.
اینترنت برای فعالیت علمی دانشگاهها یک مولفه حیاتی است
معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری درباره تأثیر محدودیتهای اینترنتی بر ارتباطات علمی دانشگاههای کشور با جهان گفت: با آغاز شرایط جنگی و در زمانی که سناریوهای مختلف برای ادامه فعالیت آموزش عالی بررسی میشد، یکی از مولفههای اساسی که مورد توجه قرار گرفت موضوع اینترنت بود.
وی افزود: ممکن است اینترنت ملی برای بخشی از کاربران داخلی مناسب باشد، اما برای دانشجویان بینالملل و ارتباطات علمی دانشگاهها با فضای آکادمیک جهانی مشکلاتی ایجاد میکند.
واحدی تصریح کرد: در آن مقطع چند هزار مقاله علمی که در دانشگاههای کشور تولید شده بود، به دلیل محدودیتهای ایجادشده ثبت نشد و اگر این مقالات در پایگاههای بینالمللی ثبت میشد، میتوانست در ارتقای رتبه علمی کشور تأثیرگذار باشد.
معاون آموزشی وزارت علوم ادامه داد: متأسفانه به دلیل همین محدودیتها، رتبه علمی ایران به ۱۸ رسیده است.
وی با تأکید بر اهمیت دسترسی دانشگاهها به اینترنت گفت: از همان ابتدای این شرایط، وزارت علوم اعلام کرد که اینترنت یک مولفه حیاتی و اساسی برای ادامه فعالیتهای علمی و آموزشی کشور است.
واحدی افزود: در همین راستا مکاتباتی با رئیسجمهور، وزیر ارتباطات و سایر مراجع ذیربط انجام شد تا راهکارهایی برای حل این مسئله در نظر گرفته شود.
وی یادآور شد: در مقاطعی که هنوز اینترنت عمومی بهطور کامل برقرار نشده بود، برای اساتید و دانشگاهها دسترسیهایی فراهم شد و آیپی دانشگاهها فعال شد تا امکان ادامه فعالیتهای علمی فراهم شود.
معاون آموزشی وزارت علوم گفت: تجربه بهدستآمده نشان میدهد که در صورت بروز شرایط مشابه در آینده نیز باید سازوکاری فراهم شود تا دانشگاهها بتوانند ارتباطات علمی و بینالمللی خود را حفظ کنند.
وی تأکید کرد: در غیر این صورت، خسارتهایی مانند کاهش رتبه علمی، انزوای علمی و محدود شدن تعاملات بینالمللی دانشگاهها ممکن است دوباره تکرار شود.
آمار شهدای حوزه آموزش در حوادث اخیر
واحدی در بخش دیگری از این نشست به آمار شهدای حوزه آموزش اشاره کرد و گفت: در ابتدا عدد ۱۶۸ نفر اعلام شده بود، اما پس از بررسی با مراجع ذیربط، آمار رسمی و نهایی ۱۵۶ نفر اعلام شد.
وی افزود: از این تعداد ۲۶ نفر از معلمان و کادر مدارس بودند، ۹ نفر از اولیای دانشآموزان و متأسفانه یک جنین ششماهه نیز در میان قربانیان این حادثه قرار داشت.
کاهش داوطلبان برخی رشتهها
معاون آموزشی وزارت علوم درباره کاهش داوطلبان برخی رشتهها، بهویژه رشتههای فنی و مهندسی، گفت: بخشی از این موضوع به مسائل جمعیتی و کاهش جمعیت جوان کشور بازمیگردد.
وی ادامه داد: بخش دیگری نیز مربوط به تغییر الگوها و پارادایمهای شغلی و تحصیلی در جامعه است که میتواند بهعنوان یک چالش مطرح شود.
واحدی تأکید کرد: برای رفع این مسئله باید مطلوبیت رشتههای دانشگاهی افزایش پیدا کند و در برنامههای آموزشی نیز مهارتهای سخت و مهارتهای نرممورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: همچنین لازم است پیوند میان رشتههای دانشگاهی و بازار کار و مشاغل تقویت شود و در کنار آن کیفیت آموزش در دانشگاهها افزایش یابد.
بازنگری در سهمیههای کنکور
واحدی درباره بحث حذف سهمیههای کنکور نیز گفت: موضوع حذف کامل سهمیهها مطرح نبوده است، بلکه بحث بازنگری در فرصتهای آموزش عالی برای ایجاد عدالت بیشتر مطرح شده است.
وی افزود: در این زمینه مطالعاتی انجام شده و چالشهای آن بررسی شده و نتایج این بررسیها به ریاستجمهوری ارائه شده است تا در ادامه درباره آن تصمیمگیری شود.
سهمیه مناطق بحرانزده در کنکور
معاون آموزشی وزارت علوم همچنین به موضوع داوطلبان آسیبدیده از بحرانهای اخیر اشاره کرد و گفت: در جریان جنگ اخیر، برخی داوطلبان کنکور با شرایط خاصی مواجه شدند؛ بهگونهای که منازل یا خانوادههای آنان آسیب دیده بود و امکان تمرکز برای آزمون نداشتند.
وی ادامه داد: سازمان سنجش آموزش کشور در بررسیهای خود سهمیهای با عنوان سهمیه مناطق بحرانزده در نظر گرفت که میتواند در شرایطی مانند سیل و زلزله یا جنگ نیز اعمال شود تا داوطلبان آسیبدیده بتوانند از این امکان استفاده کنند.
وضعیت دفاع از پایاننامهها در دوره آموزش مجازی
واحدی در پاسخ به پرسشی درباره دفاع از پایاننامهها در دوره آموزش مجازی گفت: برای دانشجویانی که قرار بود تا بهمن ۱۴۰۴ از پایاننامه خود دفاع کنند، این فرصت تا اردیبهشت ۱۴۰۵ تمدید شد.
وی توضیح داد: البته این تمدید به این معنا نیست که پس از آن دیگر امکان دفاع وجود ندارد، بلکه دانشجویان میتوانند مطابق ضوابط دانشگاهها از پایاننامه خود دفاع کنند.
معاون آموزشی وزارت علوم افزود: دانشجویانی که تا ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ دفاع کردند، نمره آنان در نیمسال اول ثبت میشود و کسانی که پس از آن دفاع کنند، نمره آنها در نیمسال بعدی لحاظ خواهد شد.
وی گفت: درباره آمار دقیق تعداد داوطلبان آسیب دیده برای لحاظ شدن سهمیه در کنکور آنها، اطلاعات کامل در اختیار سازمان سنجش آموزش کشور است و باید این آمار از آن سازمان دریافت شود.
معافیت از آزمون جامع دکتری تحت شرایط خاص
واحدی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت آزمون جامع دکتری در دوره کنونی گفت: آزمون جامع از ساختار آموزشی حذف نشده است، اما بر اساس مصوبه شورای عالی برنامهریزی، امکان جایگزینی آن با شاخصهای علمی فراهم شده است.
وی در تشریح این شاخصها افزود: دانشگاهها و گروههای آموزشی میتوانند دانشجویانی را که دارای شرایط ویژهای از جمله معدل بالای ۱۸ در دروس مقطع دکتری، داشتن مقالات علمی معتبر و یا اجرای طرحهای پژوهشی ویژه هستند، از شرکت در آزمون جامع معاف کرده و این دستاوردها را جایگزین آزمون کنند.
بازآرایی دانشگاهها در فاز سوم آمایش
معاون آموزشی وزارت علوم در ادامه به موضوع آمایش سرزمینی و ضرورت تغییر ساختار موسسات آموزش عالی اشاره کرد و گفت: در مقطعی برای پاسخگویی به تقاضای اجتماعی، توسعه کمی دانشگاهها در دستور کار بود؛ اما امروز با کاهش تعداد داوطلبان، محدودیت بودجه و امکانات روبهرو هستیم که بازآرایی موسسات را اجتنابناپذیر میکند.
وی با بیان اینکه فاز اول و دوم طرح آمایش پیش از این ابلاغ و اجرا شده است، تصریح کرد: در حال حاضر نتایج بررسیهای فاز دوم استخراج شده و ما در آستانه اجرای فاز سوم آمایش هستیم. این مرحله با رویکرد «مسئلهمحوری» و بر اساس نقاط قوت و مزیتهای منطقهای هر دانشگاه دنبال میشود.
واحدی شعار اصلی وزارت علوم در این مسیر را ایجاد «دانشگاه پویا، هوشمند و جامعهمحور» خواند و افزود: دانشگاه جامعهمحور یعنی موسسهای که بر اساس نیازهای واقعی جامعه و صنعت شکل بگیرد، نه صرفاً بر مبنای وجود تعدادی استاد یا فضای فیزیکی در یک منطقه.
انتهای پیام/
