«امامت‌پژوهی»؛ پیوند عمیق قلبی و عملی با امام عصر (عج)/ چرا شهید طهرانچی «امامت» را محور پژوهش‌های دانشگاهی قرار دادند؟

خبرگزاری آنا؛ همایش علمی ـ پژوهشی ملی «امامت‌پژوهی در دنیای مدرن» در امتداد حرکت فرهنگی و معرفتی دانشگاه آزاد اسلامی و درراستای تبیین و تعمیق آموزه‌های بنیادین مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام، به‌ویژه در آستانه دهه امامت و ولایت به‌عنوان یکی از رویدادهای شاخص علمی و فرهنگی کشور برگزار می‌شود.

این همایش با اتکاء به پشتوانه نظری و اعتقادی غنی تشیع و با هدف پاسخگویی به نیازهای فکری و اجتماعی انسان معاصر، کوشیده تا جایگاه امامت را نه صرفاً به‌مثابه یک آموزه کلامی، بلکه به‌عنوان یک نظریه راهبردی در حیات فردی، اجتماعی، تمدنی و معرفتی انسان امروز بازخوانی و بازتعریف کند.

از همین رو، برگزاری این رویداد در فضای علمی دانشگاهی، فرصتی مغتنم برای گفت‌وگو، تبادل اندیشه و عرضه پژوهش‌های نوآورانه در حوزه معارف اهل‌بیت(ع) به شمار می‌آید.

دومین دوره این همایش با طراحی و برنامه‌ریزی دقیق علمی در قالب هشت محور اصلی و با مشارکت پژوهشگران و فرهیختگان حوزه و دانشگاه، توانست مجموعه‌ای قابل توجه از مقالات علمی را جذب و ارزیابی کند.

در نهایت، ۴۷ مقاله پذیرفته‌شده به شیوه سخنرانی در پنج پنل موضوعی دسته‌بندی شده‌اند تا در پنج شب متوالی از ۹ تا ۱۳ خردادماه، به‌صورت مجازی و در بسترهای ارتباطی برخط مانند اسکای‌روم، توسط نویسندگان و پژوهشگران ارائه شوند.

این ساختار منسجم، علاوه بر ایجاد امکان بهره‌مندی گسترده برای علاقه‌مندان سراسر کشور، زمینه را برای گفت‌وگوی تخصصی و تعمیق مباحث در هر محور فراهم می‌سازد و به هر پنل، یکی از اساتید برجسته امامت‌پژوهی به عنوان دبیر علمی جلسه، هدایت و انتظام خواهد بخشید.

محورهای پنج‌گانه این دوره، طیف متنوعی از مباحث بنیادین و کاربردی را دربرمی‌گیرد؛ ازجمله کارکرد اجتماعی و تمدنی نظریه امامت در جهان مدرن، نسبت نامه ۳۱ نهج‌البلاغه با انسان دنیای امروز، کاربرد معارف اهل‌بیت(ع) در سبک زندگی مطلوب، جایگاه مهدویت، فرهنگ انتظار و مقاومت، و نیز نظریه امامت و مباحث کلامی، تاریخی و رفتارشناسی اهل‌بیت(ع) با مخالفان. این تنوع موضوعی نشان می‌دهد که همایش، صرفاً در پی بازتولید مباحث سنتی نیست، بلکه با نگاهی مسئله‌محور و روزآمد، می‌کوشد ظرفیت‌های معرفتی شیعه را در نسبت با نیازهای انسان معاصر، چالش‌های تمدنی و اقتضائات جهان جدید مورد بررسی قرار دهد.

از این منظر، امامت‌پژوهی در این همایش، به عنوان دانشی زنده، پویا و راهگشا معرفی می‌شود که می‌تواند در ساحت‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی و تربیتی اثرگذار باشد.

افزون بر جنبه علمی، این همایش از حیث مشارکت‌پذیری و بهره‌مندی عمومی نیز طراحی شده؛ به‌گونه‌ای که علاقه‌مندان می‌توانند با ثبت‌نام در سامانه معرفی‌شده و حضور در جلسات مجازی، ضمن استفاده از مباحث تخصصی ارائه‌شده، از امتیازهای فرهنگی و علمی آن نیز بهره‌مند شوند. صدور گواهی فرهنگی ۸ ساعته برای شرکت‌کنندگان، برگزاری نشست‌ها در فضای مجازی و نیز پیش‌بینی اهدای جوایز به قید قرعه، ازجمله اقداماتی است که نشان از نگاه فراگیر و انگیزه‌بخش دبیرخانه همایش دارد. در کنار این موارد، استمرار موفقیت‌های این رویداد در دو سال گذشته، کسب رتبه‌های برتر جشنواره‌های امامت و مهدویت، برخورداری از کد اختصاصی ISC و حمایت برخی مجلات معتبر علمی، گواهی بر اعتبار و جایگاه رو به رشد این حرکت علمی و فرهنگی است.

اکنون و در آستانه برگزاری این سلسله نشست‌های علمی، گفت‌وگو با ابوطالب مختاری معاون فرهنگی دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پردیس و دبیر اجرایی دومین همایش ملی «امامت‌پژوهی در دنیای مدرن»، فرصتی فراهم کرده تا از زبان دبیر اجرایی دومین همایش ملی، ابعاد مختلف این رویداد، اهداف، دستاوردها و افق‌های پیش‌روی آن بازخوانی شود. آنچه در ادامه می‌آید، روایت و تشریح یکی از مهم‌ترین تلاش‌های دانشگاهی در مسیر ترویج معارف اهل‌بیت(ع)، تعمیق فرهنگ غدیر و زمینه‌سازی برای گفت‌وگوی علمی درباره امامت در جهان معاصر است.

به مناسبت فرا رسیدن دهه امامت و ولایت با دکتر ابوطالب مختاری معاون فرهنگی دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پردیس و دبیر اجرایی دومین همایش ملی «امامت‌پژوهی در دنیای مدرن» به گفت‌وگو نشستیم.

«جشنواره امامت و مهدویت» چگونه به این نام رسید؟

آنا: ابتدا خودتان را معرفی کنید.

مختاری: ابوطالب مختاری هستم عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پردیس که دو سال است دبیر اجرایی جشنواره امامت و مهدویت دانشگاه آزاد اسلامی با عنوان همایش علمی-پژوهشی ملی «امامت پژوهی در دنیای مدرن» را عهده‌دار هستم و در حال حاضر در سمت معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پردیس هم در خدمت هستم.

آنا: عنوانی که برای جشنواره انتخاب کرده بودید گویای ضرورت امامت‌پژوهی در دنیای امروز است دبیرخانه همایش چه دلایلی برای انتخاب این عنوان داشته است؟

مختاری: درست فرمودید، دکتر حسین اصغری شیوایی ریاست دانشگاه آزاد اسلامی واحد پردیس به این ضرورت ایمان و باور داشته و دارد و به بنده و همکاران فرهنگی این واحد دانشگاهی پیشنهاد برنامه‌ریزی برای برگزاری این جشنواره را داشت.

انتخاب عنوان هم با توجه به مقتضیات زمان و مکان توسط شورای سیاستگذاری جشنواره انتخاب شد و جشنواره امامت و مهدویت یکی از یادگارهای استاد والامقام شهید دکتر طهرانچی بود و دبیرخانه جشنواره در واحد پردیس با همکاری قرارگاه فرهنگی شهرستان پردیس این برنامه را دو سال در دو بخش ملی و پژوهشی و دیگری شهرستانی و فرهنگی برنامه‌ریزی و اجرا کرد که البته بخشی از برنامه‌های جشنواره سال ۱۴۰۴ هنوز ادامه دارد.

آنا: چه انگیزه‌ای برای انجام این برنامه فرهنگی و پژوهشی داشتید؟

مختاری: براین باورم همانطور که خودشناسی کلید موفقیت‌ها در دانشوری و پویایی اندیشه و پیمودن راه کمالات انسانی است به موازات آن امام‌شناسی و پیوند قلبی و عملی با امام عصر عجل‌الله تعالی فرجه‌الشریف هم کلید موفقیت‌های فرد و اجتماع در رسیدن به سلامت مادی و معنوی و رستگاری در دنیا و آخرت است.

ائمه اطهار علیهم‌السلام حاملان علوم و معارف قرآن و وارثان علوم و فضائل نبوی هستند که احادیث و حکمت‌های رسیده از ایشان در دنیای مدرن بهترین راهنما و رهگشاست.

شهید دکتر طهرانچی این اهمیت را خوب متوجه شده بودند، بنابراین در سال چهارم جشنواره، محور را زیارت جامعه کبیره قرار دادند که از مهم‌ترین  و فاخرترین متون روایی در مورد امام‌شناسی است و در سال پنجم دستور دادند جشنواره با تکیه بر مفاهیم تربیتی و کاربردی نامه گران‌سنگ ۳۱ نهج‌البلاغه انجام پذیرد.

آنا: به نظر شما پس از جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم هنوز نیاز به امامت‌پژوهی در جامعه وجود دارد؟

مختاری: قائد امت شهید آیت‌الله سید علی خامنه‌ای (قدس الله نفسه الزکیه) در دیدار با اعضای کمیته علمی کنگره بین‌المللی امام رضا علیه‌السلام در سال ۱۴۰۳ فرمودند: «به نظر من ما به عنوان شیعه، به عنوان مجموعه‌ی اهل تشیّع، یکی از وظایف بزرگ‌مان این است که ائمه‌ اطهار علیهم‌السلام را به دنیا معرفی کنیم».

به نظر حقیر شهادت حضرت آقا و سرداران گرانقدر و مردم فداکار در جنگ تحمیلی سوم با جنایات رژیم پلید و جنایتکار آمریکا و رژیم جعلی و فاسد صهیونیستی، حضور جهادی و مستمر مردم در میادین خیابانی با اعلام برائت از مشرکان، ایثار و از خودگذشتگی‌های مردم و حفظ وحدت ملی تحت رهبری آیت‌الله‌العظمی سید مجتبی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) نمونه‌های عملی از تبلیغ مکتب تشیع در جهان بود، چراکه خاستگاه این واکنش‌ها تعالیم ناب اهل بیت(ع) و شاگردان برجسته این مکتب الهی است.

صدای مظلوم کودکان میناب و سایر شهدای بی‌گناه چهره خبیث دشمنان درنده‌خوی شیعیان را نشان داد و توسل‌ها و استغاثه‌های دسته‌جمعی به ساحت مقدس اهل بیت علیهم‌السلام به‌خصوص امام عصر عجل‌الله تعالی فرجه‌الشریف تا این حد در تاریخ سابقه نداشته است.

این موارد برخاسته از آموزه‌های مکتب عظیم اهل بیت علیهم‌السلام و امامت‌پژوهی کاربردی در دنیای مدرن است که پژوهش‌های تکمیلی می‌تواند به پربارتر کردن این شجره طیبه الهی، آسیب‌شناسی این بحث و سپس  کم کردن علف‌های هرز و زمینه‌سازی ظهور امام عصر عجل‌الله تعالی فرجه‌الشریف بینجامد.

محورهای همایش ملی «امامت‌پژوهی در دنیای مدرن»

آنا: همانطور که مستحضرید واقعه غدیر خم در تبیین جایگاه امامت مهم‌ترین دلیل بوده و عید سعید غدیر برترین اعیاد امت اسلامی است، دبیرخانه همایش امامت‌پژوهی در دنیای مدرن برای دهه امامت و ولایت چه برنامه‌ای دارد؟

مختاری: ان‌شاء‌الله جلسات ارائه مقالات برگزیده دومین همایش امامت‌پژوهی به صورت مجازی که پیش از این مقرر بود اسفندماه ۱۴۰۴ برگزار شود و به تأخیر افتاد در بازه زمانی ۹ خرداد تا ۱۳ خرداد برگزار می‌شود و علاقه‌مندان به امامت‌پژوهی می‌توانند در این جلسات مجازی شرکت کنند. 

آنا: موضوعات مقالات افراد و تعداد ارائه‌دهندگان و کیفیت برنامه چگونه خواهد بود؟

مختاری: همایش هشت محور داشت، اما ۴۷ مقاله دارای پذیرش به شیوه سخنرانی در پنج دسته موضوعی تقسیم‌بندی شد که در ۵ شب به ترتیب از ۹ تا ۱۳ خردادماه در فضای مجازی مانند اسکای روم توسط نویسندگان ارائه شوند.

این موضوعات عبارتند از کارکرد اجتماعی و تمدنی نظریه امامت در دنیای مدرن، نامه ۳۱ نهج‌البلاغه و انسان دینای مدرن، کاربرد معارف اهل بیت(ع) در سبک زندگی مطلوب در جهان امروز، جایگاه مهدویت و فرهنگ انتظار و مقاومت در معارف اهل بیت(ع) و نظریه امامت و مباحث کلامی و تاریخی و رفتارشناسی اهل بیت(ع) با مخالفان. در هر گروه و پنل یکی از استادان امامت‌پژوه دبیر جلسه خواهد بود و بین ۸ تا ۱۱ مقاله به صورت مختصر حدود هفت دقیقه ارائه می‌‌شود.

آنا: راه حضور در این برنامه را بیان کنید و این حضور چه مزایایی دارد؟

مختاری: درگاه برگزاری جلسات مجازی به‌زودی اعلام خواهد شد و در این دوره علاوه بر هم‌اندیشی و هم‌افزایی و بهره‌وری علمی و معرفتی برای فرهیختگانی که حضور یابند، گواهی فرهنگی به مدت هشت ساعت صادر می‌شود؛ البته اگر متقاضی فرم ثبت‌نام حضور در دوره مجازی امامت‌پژوهی را به نشانی https://pardis.iau.ir/fa/form/131  ارسال کند. همچنین هر شب به قید قرعه به دو نفر از شرکت‌کنندگان هدایایی تقدیم می‌شود.

آنا: و سخن پایانی...

مختاری: همایش علمی ـ پژوهشی ملی «امامت‌پژوهی در دنیای مدرن» دو سال موفق شد رتبه‌های برتر جشنواره‌های امامت و مهدویت دانشگاه آزاد اسلامی را کسب کند و در سال دوم از کد اختصاصی ISC، حمایت برخی مجلات معتبر و سایت اختصاصی برخوردار شد.

مجموعه مقالات دوره نخست چاپ و منتشر شد و مجموعه مقالات دوره دوم بعد از تعیین تکلیف مقالات برگزیده و نمایه شدن انشاءالله چاپ و منتشر خواهد شد.

از برگزارکنندگان پنج دوره جشنواره‌های علمی، فرهنگی و هنری امامت و مهدویت در دانشگاه آزاد اسلامی، حامیان علمی، معنوی و مالی این برنامه‌های فرهنگی و به طور خاص اعضای قرارگاه فرهنگی شهرستان پردیس و همکاران در دانشگاه آزاد اسلامی واحد پردیس به طور خاص دکتر حسین اصغری شیوایی رئیس این دانشگاه و دبیر و اعضای بزرگوار کمیته علمی و هیئت داوران و مسئولان مجلات پشتیبان همایش امامت‌پژوهی و تلاشگران در خبرگزاری آنا تشکر و قدردانی می‌کنم، امیدوارم این تلاش‌ها از مصادیق انجام سفارش اکید پیامبر خاتم صلی‌الله علیه و آله و سلم در انتقال پیام واقعه غدیر خم به آیندگان محسوب شود.