دبیر ششمین همایش پژوهشهای نوین در مهندسی کامپیوتر عنوان کرد
معاون وزیر علوم خبر داد
یک استاد تاریخ و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد در گفتوگو با آناتک:
پهنه ۷۵ کیلومتری پایتخت زیر سایه فرونشست ۲۵ سانتیمتری/ چرا پایاننامههای دانشگاهی آبخوانها را نجات ندادند؟
به گزارش خبرگزاری آنا؛ پدیده فرونشست زمین که از آن به عنوان زلزله خاموشیاد میشود، در سالهای اخیر ابعاد نگرانکنندهای به خود گرفته و پایداری سرزمینی ایران را با تهدید جدی مواجه کرده است. با وجود هشدارهای مکرر کارشناسان، پرسش اساسی اینجاست که ضریب نفوذ دانش نخبگان و توانمندی شرکتهای دانشبنیان در پروژههای عملیاتی وزارت راه و شهرسازی برای مقابله با این پدیده چقدر بوده است؟
در ادامه پیگیریهای مستمر خود در حوزه فرسایش خاک و مخاطرات زمینشناختی، بار دیگر به سراغ دکتر علی بیتاللهی، رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی رفته است تا میزان تعامل دانشگاهها با نهادهای اجرایی و آخرین وضعیت نرخ فرونشست در استانهای مختلف کشور را جویا شود.
علی بیتاللهی، رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا، با نقد شکاف میان مراکز علمی و حوزههای مهندسی، آمارهای تکاندهندهای را اعلام کرد که نشاندهنده استمرار این بحران در سایه نبود عزم ملی است.
این پژوهشگرضمن انتقاد از کمرنگ بودن نقش دانشگاهها در حل بحران فرونشست، از پیشروی این پدیده به تمامی استانهای کشور به جز گیلان خبر داد و بر ضرورت عزم ملی برای جلوگیری از نابودی زیرساختها تأکید کرد.
بیتاللهی با اشاره به وضعیت مشارکت نهادهای علمی در مقابله با فرونشست زمین اظهار داشت: جمعبندی من این است که حضور و مشارکت دانشگاهها و نخبگان در حل این مسئله، چندان پررنگ، ملموس و قابل اندازهگیری نیست. در حال حاضر تحقیقات دانشگاهی صرفاً در حد پروژههای مطالعاتی جزئی و محلی دیده میشود؛ در حالی که کشور نیازمند یک کار ملی بزرگ و بینرشتهای است.
ضرورت ورود تخصصهای مختلف به مدیریت بحران آب
وی افزود: با توجه به ماهیت فرونشست، نیازمند مشارکت تخصصهای مختلف از جمله کشاورزی، اقلیمشناسی و مهندسی آب هستیم. از آنجا که عامل اصلی فرونشست، افت سطح آب زیرزمینی در دشتهاست، باید نتایج تحقیقات دانشگاهی در زمینههایی همچون اصلاح شیوههای آبیاری، تغییر الگوی کشت در اقلیمهای مختلف و جانمایی درست صنایع آببر به کار گرفته شود.
بیتاللهی با بیان اینکه در بخش مسکن و شهرسازی نیز نیازمند تحول هستیم، تصریح کرد: استفاده از فناوریهای نوین در تأسیسات ساختمانی و شیرآلات میتواند مصرف آب خانگی را به نصف کاهش دهد. همچنین در موضوعاتی مانند نفوذپذیر کردن معابر شهری و طراحی سازههای مقاوم در زونهای فرونشستی، با کمبود مطالعات علمی جامع و کاربردی مواجه هستیم.
نرخ نگرانکننده فرونشست در کرمان، البرز و تهران
رئیس بخش زلزلهشناسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در ادامه به تشریح وضعیت جغرافیایی این بحران پرداخت و گفت: بر اساس مطالعات انجام شده، بخش وسیعی از مساحت سرزمینی ما درگیر فرونشست است. بیشترین نرخ فرونشست ایران متعلق به منطقه «بهرمان» در رفسنجان کرمان با حدود ۴۰ سانتیمتر در سال است. همچنین در جنوب استان البرز و دشت هشتگرد، این عدد به ۳۵ سانتیمتر در سال میرسد.
وی در خصوص وضعیت پایتخت خاطرنشان کرد: در مناطق جنوبی شهر تهران شامل مناطق ۱۰، ۱۲، ۱۷، ۱۸، ۱۹ و ۲۱ شاهد زونهای فرونشستی هستیم. نرخ فرونشست در جنوب و جنوب غربی تهران در سالهای گذشته تا ۳۰ سانتیمتر نیز ثبت شده بود، اما اکنون طبق آخرین اندازهگیریها، این رقم بین ۲۲ تا ۲۵ سانتیمتر در سال متغیر است. این پهنه فرونشستی ابعادی به طول ۷۵ کیلومتر و عرض ۳۰ کیلومتر را در بر میگیرد.
گسترش بحران به استانهای شمالی
بیتاللهی با اشاره به پراکندگی این پدیده در سطح کشور اظهار داشت: استان خراسان رضوی بیشترین وسعت زونهای فرونشستی را دارد و پس از آن استانهای کرمان، فارس و اصفهان در رتبههای بعدی قرار دارند. نکته نگرانکننده، سرایت این پدیده به استانهای پرباران شمالی است؛ بهطوری که در استان گلستان نرخ فرونشست به ۱۷ سانتیمتر رسیده و در شرق مازندران نیز به دلیل حفر چاههای غیرمجاز، کشت پاییزه و ویلاسازیهای گسترده، این وضعیت در حال تشدید است.
هشدار درباره مرگ بازگشتناپذیر آبخوانها
رئیس بخش زلزلهشناسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی نسبت به عواقب استمرار این وضعیت هشدار داد و افزود: با ادامه فرونشست، لایههای خاک متراکم شده و خاصیت نفوذپذیری خود را از دست میدهند. در این حالت حتی با بارندگیهای شدید نیز آب به سفرههای زیرزمینی نفوذ نمیکند که اصطلاحاً به آن «مرگ آبخوان» میگویند. این اتفاق منجر به نابودی دشتهای حاصلخیز و تبدیل آنها به کویرهای لمیزرع خواهد شد.
فرونشست قابل کنترل است؛ تجربه موفق جهان
بیتاللهی در پایان با تأکید بر اینکه فرونشست پدیدهای قابل کنترل است، یادآور شد: در بسیاری از نقاط جهان این بحران مهار شده است. برای نمونه، نرخ فرونشست در توکیوی ژاپن از ۱۲ سانتیمتر در سال به صفر رسیده است. کشورهای دیگری مانند چین، تایوان و آمریکا نیز با اصلاح شیوههای مدیریت آب و کشاورزی، موفق به توقف این روند شدهاند. ما نیز میتوانیم با یک عزم ملی مستمر و غیرنوسانی، این پدیده خزنده را مهار کنیم، به شرط آنکه برنامههای مقابلهای در نیمه راه فراموش نشوند.
انتهای پیام/
