پیمایش ملی از شبهای همدلی؛
درباره استفاده ابزاری و ناقص برخی فعالین اصلاح طلبان از سخنان حضرت امیرالمومنین (ع)
زخمِ جنگ تحمیلی سوم بر دیوار مدارس، بیش از ۳۰۰ مدرسه آسیب دیدند
به گزارش خبرنگار آنا، صدای انفجار که خاموش شد، تازه ابعاد واقعی خسارتها خود را نشان داد؛ کلاسهایی با نیمکتهای خاکگرفته، راهروهایی که بوی دود میدادند و حیاط مدارسی که به جای هیاهوی دانشآموزان، سکوتی سنگین بر آنها حاکم شده بود. جنگ تحمیلی سوم تنها زیرساختهای شهری را هدف نگرفت؛ بخشی از حافظه آموزشی کشور را نیز زخمی کرد. حالا مسئولان آموزش و پرورش از صدها مدرسه آسیبدیده، هزاران میلیارد تومان خسارت و تلاش برای بازگرداندن آموزش به روال عادی سخن میگویند؛ تلاشی که در دل آن، روایت معلمان شهید، دانشآموزان نگران و خانوادههایی دیده میشود که هنوز چشمانتظار بازگشت آرامشاند.
در تازهترین اظهارات، مدیرکل آموزش و پرورش شهر تهران از آسیب دیدن صدها فضای آموزشی خبر داده و گفته است بخش مهمی از مدارس دچار خسارتهای جزئی شدهاند؛ خسارتهایی که هرچند در ظاهر کوچک به نظر میرسند، اما در عمل روند آموزش را مختل کردهاند. شکستن شیشهها، تخریب سقفهای کاذب، آسیب به درها و تجهیزات آموزشی تنها بخشی از پیامدهای جنگ برای مدارس پایتخت بوده است.
بر اساس ارزیابیهای انجامشده، حدود ۳۲۰ فضای آموزشی در جریان حملات اخیر آسیب دیدهاند. به گفته مسئولان، بیش از ۳۰۰ مدرسه از این تعداد خسارتهایی محدود داشتهاند و گروههای فنی بلافاصله پس از پایان حملات عملیات مرمت را آغاز کردهاند تا در صورت اعلام رسمی بازگشایی مدارس، دانشآموزان بتوانند بدون وقفه به کلاسهای درس بازگردند.
اما همه مدارس به این اندازه خوششانس نبودهاند. در میان فهرست بلند مدارس آسیبدیده، چند واحد آموزشی در تهران با تخریبهای جدی مواجه شدهاند؛ مدارسی که دیگر با تعمیرات سطحی قابل استفاده نیستند و باید بازسازی اساسی شوند. مسئولان آموزش و پرورش اعلام کردهاند پنج مدرسه در پایتخت به شدت آسیب دیده و بازسازی آنها در اولویت فوری قرار گرفته است.
به گفته مدیرکل آموزش و پرورش تهران، هماهنگی میان اداره کل نوسازی مدارس استان و سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور برای آغاز عملیات اجرایی انجام شده و پیشبینی میشود این مدارس طی سه تا چهار ماه آینده دوباره آماده بهرهبرداری شوند. هرچند بسیاری از کارشناسان معتقدند بازسازی فیزیکی مدارس تنها بخشی از ماجراست و آثار روانی جنگ بر دانشآموزان و معلمان ممکن است تا مدتها باقی بماند.
در روزهایی که هنوز وضعیت بازگشایی حضوری مدارس مشخص نیست، آموزش مجازی همچنان تنها مسیر ادامه تحصیل دانشآموزان به شمار میرود. آموزش و پرورش اعلام کرده تا زمان تصمیمگیری نهایی مراجع رسمی، کلاسها در بستر آنلاین ادامه خواهد داشت. این تصمیم اگرچه مانع توقف کامل آموزش شده، اما نگرانیهایی نیز درباره کیفیت یادگیری، دسترسی نابرابر به اینترنت و فرسودگی روحی دانشآموزان ایجاد کرده است.
برخی خانوادهها میگویند فرزندانشان پس از تجربه روزهای جنگ، تمرکز گذشته را ندارند. مادر یکی از دانشآموزان دبیرستانی در شرق تهران میگوید: «هنوز با کوچکترین صدا مضطرب میشود. وقتی کلاس آنلاین شروع میشود، مدام حواسش پرت است. انگار هنوز از فضای آن روزها بیرون نیامدهایم.»
کارشناسان آموزشی نیز هشدار میدهند که وقفههای طولانی در آموزش حضوری میتواند تبعات جدی بر کیفیت تحصیل دانشآموزان داشته باشد؛ بهویژه برای دانشآموزان مقاطع ابتدایی که نیاز بیشتری به تعامل مستقیم با معلم دارند. با این حال، مسئولان تأکید میکنند در صورت بازگشت آموزش حضوری، اجازه تعطیلی هیچ کلاسی داده نخواهد شد و مدارس آسیبدیده با جابهجایی یا استفاده از فضاهای جایگزین به فعالیت ادامه خواهند داد.
موضوع برگزاری امتحانات نیز یکی دیگر از چالشهای اصلی این روزهای آموزش و پرورش است. مدیرکل آموزش و پرورش تهران اعلام کرده اختیار نحوه برگزاری امتحانات داخلی به مدارس واگذار شده تا مدیران بتوانند متناسب با شرایط هر منطقه تصمیمگیری کنند. درباره امتحانات نهایی نیز هنوز تصمیم قطعی اعلام نشده و وزارت آموزش و پرورش منتظر تثبیت شرایط کشور برای تعیین زمانبندی جدید است.
این بلاتکلیفی به نگرانی دانشآموزان بهویژه داوطلبان کنکور افزوده است. بسیاری از آنها میگویند نمیدانند باید خود را برای امتحانات حضوری آماده کنند یا آزمونها به شیوه دیگری برگزار خواهد شد. مشاوران تحصیلی معتقدند مهمترین مسئله در شرایط فعلی، کاهش فشار روانی بر دانشآموزان است؛ چراکه نسل نوجوان کشور همزمان با اضطراب ناشی از جنگ، نگرانیهای تحصیلی سنگینی را نیز تجربه میکند.
در کنار خسارتهای فیزیکی، جنگ اخیر روایت تلخ دیگری نیز برای آموزش و پرورش به همراه داشت؛ شهادت معلمان. بر اساس اعلام رسمی، ۱۳ معلم تهرانی در جریان حملات جان خود را از دست دادهاند؛ معلمانی که برخی از آنها در روزهای بحرانی حتی تا آخرین لحظه کنار دانشآموزان و خانوادههایشان مانده بودند.
مسئولان آموزش و پرورش امسال نام این ۱۳ معلم را در فهرست معلمان نمونه استانی قرار دادهاند؛ اقدامی نمادین برای زنده نگه داشتن یاد کسانی که به گفته مسئولان، «نماد واقعی ایثار و فداکاری» بودهاند. در کنار آنها، ۱۰ معلم دیگر نیز بر اساس شاخصهای تخصصی به عنوان معلمان نمونه استان تهران انتخاب شدهاند.
بسیاری از فرهنگیان معتقدند جنگ، بار دیگر نقش اجتماعی معلمان را برجسته کرد. در روزهایی که شهرها در التهاب بودند، تعداد زیادی از معلمان تلاش کردند ارتباط خود را با دانشآموزان حفظ کنند؛ از پیگیری وضعیت روحی شاگردان گرفته تا ادامه آموزش در فضای مجازی، حتی در شرایطی که زیرساختهای ارتباطی با اختلال روبهرو بود.
وزیر آموزش و پرورش نیز پیشتر ابعاد خسارتهای وارده به مدارس کشور را تشریح کرده و رقم آن را حدود ۲۲ هزار میلیارد تومان اعلام کرده بود؛ عددی که نشان میدهد جنگ اخیر چه فشار سنگینی بر نظام آموزشی وارد کرده است. به گفته او، در جریان حملات، حدود ۱۲۰۰ مدرسه در سراسر کشور آسیب جدی دیدهاند؛ مدارسی که برخی نیازمند بازسازی کامل بودهاند.
کاظمی اعلام کرده بخش زیادی از این مدارس با اقدامات فوری و جهادی دوباره آماده استفاده شدهاند و دانشآموزان به آنها بازگشتهاند. با این حال هنوز حدود ۲۰ مدرسه به دلیل شدت تخریب، قابل استفاده نیستند و باید به طور کامل طراحی و بازسازی شوند.
آنچه درباره این ۲۰ مدرسه جلب توجه میکند، وعده ساخت آنها با الگوهای جدید معماری و استانداردهای مدرن آموزشی است. مسئولان میگویند این مدارس قرار است نه فقط جایگزین ساختمانهای تخریبشده، بلکه نمادی از بازسازی و امید باشند؛ مدارسی که تا مهرماه ۱۴۰۶ تحویل دانشآموزان خواهند شد.
کارشناسان حوزه آموزش، اما معتقدند بازسازی واقعی تنها به ساخت دیوار و سقف محدود نمیشود. آنها میگویند دانشآموزانی که تجربه جنگ را پشت سر گذاشتهاند، بیش از هر چیز به حمایت روانی، امنیت ذهنی و بازگشت حس ثبات نیاز دارند. بسیاری از روانشناسان کودک هشدار دادهاند که تجربه ناامنی میتواند آثار بلندمدتی بر کودکان و نوجوانان بر جای بگذارد؛ آثاری که اگر نادیده گرفته شوند، در آینده خود را در قالب افت تحصیلی، اضطراب یا مشکلات رفتاری نشان خواهند داد.
از سوی دیگر، جنگ بار دیگر مسئله فرسودگی مدارس را به موضوعی جدی تبدیل کرده است. برخی کارشناسان معتقدند حجم بالای خسارتها نشان داد بسیاری از مدارس کشور در برابر بحرانهای بزرگ، تابآوری کافی ندارند. ساختمانهای قدیمی، زیرساختهای فرسوده و کمبود تجهیزات ایمنی باعث شده بخشی از مدارس در برابر موج انفجار و آسیبهای جانبی مقاومت کمی داشته باشند.
در چنین شرایطی، برخی تحلیلگران معتقدند بازسازی مدارس نباید تنها به ترمیم وضعیت پیشین محدود شود، بلکه باید فرصتی برای اصلاح زیرساختهای آموزشی کشور باشد؛ فرصتی برای ساخت مدارسی ایمنتر، هوشمندتر و مقاومتر در برابر بحرانها.
با وجود تمام این چالشها، مسئولان آموزش و پرورش تأکید میکنند روند آموزش متوقف نخواهد شد. آنها میگویند حتی در سختترین روزها نیز تلاش شده ارتباط دانشآموزان با مدرسه قطع نشود. هرچند واقعیت این است که پشت آمارها و وعدههای رسمی، هزاران دانشآموز و معلم قرار دارند که هنوز با تبعات جنگ دستوپنجه نرم میکنند.
دانشآموزی که کلاس درسش را ویران دیده، معلمی که همکارش را از دست داده و خانوادهای که نگران آینده تحصیلی فرزندش است، همه بخشی از تصویری هستند که جنگ بر آموزش کشور ترسیم کرده است؛ تصویری که ترمیم آن، بسیار فراتر از بازسازی چند ساختمان خواهد بود.
اکنون مدارس کشور در نقطهای ایستادهاند که باید همزمان دو مأموریت را پیش ببرند؛ بازسازی فیزیکی و بازگرداندن امید. اگرچه دیوارهای ترکخورده را میتوان دوباره ساخت، اما احیای حس امنیت و آرامش در ذهن دانشآموزان، کاری است که زمان، برنامهریزی و حمایت گستردهتری میطلبد.
شاید مهمترین آزمون آموزش و پرورش پس از جنگ نیز همین باشد؛ اینکه آیا میتواند مدرسه را دوباره به همان جایی تبدیل کند که کودکان در آن، به جای ترس، آینده را تصور میکنند.
انتهای پیام/
