«تاریخ شفاهی تأسیس سپاه»؛ روایتی از دل مدرسه علوی تا تصویب در شورای انقلاب

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، کتاب «تاریخ شفاهی تأسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» که زیر نظر جواد منصوری، نخستین فرمانده سپاه پاسداران، توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است، یکی از مهم‌ترین منابع مستند برای مطالعه دوران تأسیس این نهاد به شمار می‌رود. این کتاب که در سال ۱۳۹۲ در ۳۲۰ صفحه منتشر شده، به طور مشخص بازه زمانی ۱۳۵۷ تا ۱۳۵۹ (پایان سال اول انقلاب تا آغاز جنگ تحمیلی) را روایت می‌کند.

روایتی ساختاریافته از تولد یک نهاد

این کتاب در هفت فصل تنظیم شده و با تکیه بر اسناد تاریخی، مصاحبه با فرماندهان وقت و مصوبات شورای انقلاب تدوین شده است:

فصل اول به تشریح شرایط آشفته سیاسی و امنیتی کشور در روز‌های پس از بهمن ۱۳۵۷ و شکل‌گیری گروه‌های مسلح مردمی می‌پردازد.

فصل دوم یکی از جذاب‌ترین مقاطع را روایت می‌کند: جلسات اولیه تشکیل سپاه در مدرسه علوی. در این بخش، نقش کلیدی شخصیت‌هایی، چون محسن رفیق‌دوست، جواد منصوری و محمد غرضی روایت می‌شود. همچنین به دیدار‌های سرنوشت‌ساز این افراد با امام خمینی (ره) و آیت‌الله بهشتی اشاره شده است.

فصل سوم به روند قانونی شدن سپاه و تصویب اساسنامه آن در شورای انقلاب می‌پردازد و اختلاف‌نظر‌های اولیه درباره حدود اختیارات و وظایف این نهاد نوپا را بازگو می‌کند.

فصل چهارم و پنجم به گسترش ساختار سپاه در استان‌ها، فرآیند جذب و آموزش نیرو‌ها و نخستین عملیات‌های آن در مناطق مختلف کشور اختصاص دارد.

فصل ششم به دوران تثبیت و تبدیل سپاه به یک نهاد رسمی نظامی و نیز مناقشات پیرامون ادغام احتمالی آن با ارتش می‌پردازد.

فصل هفتم نیز موضوع مقابله با توطئه تجزیه‌طلبی را مورد بررسی قرار می‌دهد.

روایت «اولین فرمانده»

تمایز اصلی این کتاب در نظارت جواد منصوری بر تدوین آن است. منصوری که خود یکی از معماران اصلی تشکیل سپاه بود، در این اثر روایت می‌کند که چگونه پس از پیروزی انقلاب و با توجه به خلأ وجود یک نیروی مسلح متعهد برای حفاظت از دستاورد‌های انقلاب، ایده تشکیل «سپاه پاسداران» در جلساتی فشرده در مدرسه علوی شکل گرفت.

این کتاب به دلیل بهره‌مندی از مصاحبه‌های بی‌واسطه و اسناد دست اول، منبعی ارزشمند برای پژوهشگران تاریخ انقلاب اسلامی، محققان تاریخ نظامی ایران و تمامی علاقه‌مندان به تاریخ نهاد‌های انقلابی است.

خبرگزاری آنا توصیه می‌کند که مطالعه این اثر را به همه کسانی که خواهان درک دقیق «چرایی» و «چگونگی» پیدایش یکی از تأثیرگذارترین نهاد‌های جمهوری اسلامی ایران هستند، پیشنهاد می‌دهد.