کارگران در خط مقدم تولید؛ ضرورت حمایت برای حفظ سنگر صنایع در جنگ اقتصادی

به گزارش خبرگزاری آنا، در شرایطی که اقتصاد کشور با فشار‌های گوناگون و چالش‌های ساختاری روبه‌رو است، حفظ پایداری تولید و تقویت تاب‌آوری بخش صنعت به یکی از ضرورت‌های راهبردی تبدیل شده است؛ ضرورتی که تحقق آن بیش از هر چیز به نقش‌آفرینی نیروی کار و حمایت مؤثر از واحد‌های تولیدی وابسته است. کارگران به عنوان ستون‌های اصلی چرخه تولید، همواره نقشی تعیین‌کننده در استمرار فعالیت بنگاه‌های اقتصادی و حفظ پویایی بازار کار ایفا کرده‌اند.

استمرار فعالیت واحد‌های صنعتی تنها به معنای تداوم تولید نیست، بلکه با امنیت معیشتی میلیون‌ها خانوار کارگری و ثبات اقتصادی جامعه پیوندی مستقیم دارد. از همین رو، تقویت تولید ملی با تکیه بر توان کارگران و پشتیبانی از بنگاه‌های اقتصادی، یکی از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های عبور از شرایط دشوار اقتصادی و تقویت تاب‌آوری اقتصاد کشور محسوب می‌شود.

با این حال، واقعیت‌های اقتصادی سال‌های اخیر نشان می‌دهد که جامعه کارگری همچنان با فشار‌های معیشتی قابل توجهی مواجه است. پیامد‌های تحریم‌ها، نوسانات اقتصادی و مشکلات ساختاری در برخی بخش‌های تولید، به‌طور مستقیم بر وضعیت معیشت کارگران تأثیر گذاشته است. در این میان، کاهش ظرفیت فعالیت یا تعطیلی برخی واحد‌های تولیدی نیز موجب از دست رفتن فرصت‌های شغلی و افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت شغلی کارگران شده است.

همزمان با این شرایط، تداوم تورم نیز قدرت خرید دستمزد‌های کارگری را با چالش مواجه کرده است؛ به‌گونه‌ای که حتی افزایش‌های چند ده درصدی مزد نیز در بسیاری از موارد پاسخگوی رشد هزینه‌های زندگی، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند مسکن، خوراک و حمل‌ونقل نیست. کارشناسان حوزه کار معتقدند اگر این روند با سیاست‌های حمایتی مؤثر همراه نشود، می‌تواند به تشدید نابرابری و گسترش اشتغال غیررسمی بدون پوشش‌های بیمه‌ای منجر شود.

این در حالی است که کارگران در خط مقدم حفظ تولید و پایداری اقتصادی قرار دارند؛ از صنایع بزرگ و پتروشیمی‌ها گرفته تا معادن، کارگاه‌های کوچک، بخش حمل‌ونقل و خدمات. بسیاری از این نیرو‌ها در سال‌های اخیر در شرایطی دشوار به تداوم فعالیت تولیدی کمک کرده‌اند و همین موضوع اهمیت توجه بیشتر به مطالبات و امنیت شغلی آنان را دوچندان می‌کند.

در آستانه هفته کارگر نیز فعالان این حوزه بر این نکته تأکید دارند که تحقق مفاهیمی همچون «تاب‌آوری اقتصادی» و «تقویت تولید ملی» مستلزم حمایت‌های ملموس‌تر از جامعه کارگری است؛ حمایت‌هایی که می‌تواند در قالب اجرای کامل مصوبات مزدی، تقویت بیمه بیکاری، صیانت از امنیت شغلی و برنامه‌ریزی برای احیای واحد‌های آسیب‌دیده تولیدی نمود پیدا کند.

در همین زمینه، نگرانی‌ها درباره پیامد‌های تعطیلی یا کاهش ظرفیت فعالیت برخی بنگاه‌های تولیدی افزایش یافته است. فعالان کارگری با اشاره به از دست رفتن حدود ۲۳۰ هزار شغل مستقیم، بر ضرورت اعلام شفاف وضعیت واحد‌های تولیدی و تسریع در پرداخت بیمه بیکاری تأکید می‌کنند. به باور آنان، ارائه تصویری دقیق از وضعیت این واحد‌ها می‌تواند زمینه برنامه‌ریزی مؤثر برای بازسازی و بازگشت کارگران به چرخه تولید را فراهم کند.

بر اساس ارزیابی‌های انجام‌شده، تعطیلی کامل یا فعالیت حداقلی بخشی از واحد‌های تولیدی باعث شده ده‌ها هزار کارگر شغل خود را از دست بدهند؛ موضوعی که تنها یک آمار اقتصادی نیست و به معنای قرار گرفتن صد‌ها هزار خانوار در معرض فشار‌های معیشتی است. از همین رو، کارشناسان حوزه کار معتقدند شفافیت آماری درباره وضعیت بنگاه‌های تولیدی، پیش‌نیاز سیاست‌گذاری مؤثر برای مدیریت این شرایط و بازگرداندن نیروی کار به محیط تولید است.

در این میان، بیمه بیکاری به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزار‌های حمایتی برای کارگران بیکار شده مطرح است؛ سازوکاری که می‌تواند تا زمان بازگشت فعالیت واحد‌های تولیدی، حداقل امنیت اقتصادی را برای کارگران فراهم کند. فعالان کارگری بر تسریع در رسیدگی به پرونده‌های بیمه بیکاری تأکید دارند تا کارگرانی که به‌صورت غیرارادی شغل خود را از دست داده‌اند، در کوتاه‌ترین زمان ممکن از حمایت‌های قانونی بهره‌مند شوند.

کارشناسان هشدار می‌دهند که تأخیر در پرداخت مستمری بیمه بیکاری می‌تواند تبعات اجتماعی قابل توجهی به همراه داشته باشد؛ زیرا قطع ناگهانی درآمد خانوار، تأمین هزینه‌های اساسی مانند مسکن، درمان و آموزش را با مشکل مواجه می‌کند. در چنین شرایطی، حمایت فوری از کارگران بیکار شده می‌تواند از بروز بسیاری از آسیب‌های اجتماعی جلوگیری کند.

با این حال، تأکید می‌شود که بیمه بیکاری تنها راهکاری موقت برای مدیریت شرایط فعلی است و راهکار پایدار در احیای تولید و بازگشت کارگران به محیط کار نهفته است. از همین رو پیشنهاد می‌شود برای هر واحد تولیدی دچار مشکل، برنامه‌ای مشخص و زمان‌بندی‌شده برای بازسازی، نوسازی یا راه‌اندازی مجدد تدوین شود تا مسیر بازگشت به فعالیت اقتصادی به‌صورت شفاف مشخص شود.

در این چارچوب، علیرضا محجوب، دبیرکل خانه کارگر، در گفت‌وگو با آنا با اشاره به پیامد‌های تعطیلی یا کاهش فعالیت برخی واحد‌های تولیدی اظهار کرد: در این مدت هزاران نفر به‌طور مستقیم شغل خود را از دست داده‌اند و لازم است با استفاده از ظرفیت‌هایی مانند بیمه بیکاری و برنامه‌های بازسازی و نوسازی، زمینه بازگشت کارگران به کار فراهم شود. در حال حاضر ضروری است کارفرمایان به‌طور رسمی وضعیت واحد‌های خود را اعلام کنند تا مشخص شود چه اتفاقی در حال رخ دادن است و چه اقداماتی باید برای بازگشت فعالیت‌ها انجام شود. هنوز جمع‌بندی دقیق و نهایی از وضعیت واحد‌های تولیدی در دسترس نیست و بررسی‌ها ادامه دارد؛ در حالی که شفافیت در این زمینه شرط برنامه‌ریزی صحیح برای بازگشت کارگران به چرخه تولید است.

دبیرکل خانه کارگر با اشاره به اهمیت حمایت‌های قانونی از کارگران در شرایط فعلی تصریح کرد: بیمه بیکاری یکی از ابزار‌های مهم حمایتی است که می‌تواند تا زمان بازگشت فعالیت واحد‌ها به کارگران کمک کند. در کنار آن، لازم است فرآیند بازسازی و نوسازی واحد‌های تولیدی نیز با جدیت در دستور کار قرار گیرد تا امکان ازسرگیری فعالیت‌ها فراهم شود.تعیین زمان‌بندی مشخص برای بازسازی واحد‌های تولیدی و تعهد کارفرمایان به اجرای این برنامه‌ها می‌تواند از بلاتکلیفی کارگران جلوگیری کند. در سال‌های گذشته نیز تجربه‌هایی از این دست وجود داشته و در بسیاری از موارد با تفاهم میان کارگران و کارفرمایان، از ظرفیت‌های قانونی استفاده شده است؛ به‌گونه‌ای که در نهایت هم تولید حفظ شده و هم حقوق طرفین مورد صیانت قرار گرفته است.