ظرفیت درآمدی دهها میلیارد دلاری در تنگه هرمز؛ عبور سالانه دهها هزار کشتی از این آبراه
به گزارش خبرگزاری آنا، تنگه هرمز یکی از حیاتیترین شریانهای انرژی جهان بهشمار میآید؛ گذرگاهی که بهطور متوسط حدود یکپنجم تجارت دریایی نفت خام از آن عبور میکند و هر اختلال در امنیت یا قابلیت عبور آن، بلافاصله بر قیمت و امنیت انرژی جهانی اثر میگذارد. در چنین چارچوبی، شناخت دقیق جایگاه حقوقی ایران، تبیین مسئولیتهای حاکمیتی و بررسی الگوهای جهانی اخذ هزینه خدمات، برای طراحی سیاستهایی کارآمد و منطبق با حقوق بینالملل ضروری است.
در شرایطی که تحولات ژئوپلیتیک و اقتصادی جهان بیش از هر زمان دیگری بر مسیرهای حیاتی انتقال انرژی و تجارت بینالمللی متمرکز شده است، تنگه هرمز همچنان بهعنوان یکی از مهمترین و حساسترین گذرگاههای دریایی جهان جایگاهی راهبردی در معادلات منطقهای و جهانی دارد. این آبراه باریک، اما حیاتی که خلیج فارس را به دریای عمان و آبهای آزاد متصل میکند، سالانه محل عبور حجم عظیمی از نفت، گاز طبیعی مایع و انواع کالاهای تجاری است و هرگونه تحول در نحوه مدیریت، امنیت و بهرهبرداری اقتصادی از آن میتواند پیامدهای گستردهای برای بازارهای انرژی، تجارت جهانی و اقتصاد کشورهای منطقه به همراه داشته باشد.
در چنین شرایطی، بحث درباره ظرفیتهای اقتصادی، حقوقی و راهبردی این گذرگاه برای کشورهایی که در مجاورت آن قرار دارند، بهویژه ایران، اهمیت ویژهای پیدا کرده است؛ چرا که مدیریت کارآمد این مسیر نهتنها به معنای تأمین امنیت یکی از مهمترین شریانهای انرژی جهان است، بلکه میتواند فرصتهای قابل توجهی برای افزایش درآمدهای ارزی، توسعه همکاریهای اقتصادی منطقهای و تقویت جایگاه ژئوپلیتیک کشور فراهم کند.
از سوی دیگر، تغییرات تدریجی در ساختار نظم اقتصادی جهانی، رقابت قدرتهای بزرگ بر سر کنترل یا نفوذ در مسیرهای ترانزیتی، و همچنین روندهای نوظهور در حوزههایی مانند امنیت انرژی، تجارت دریایی و حتی تلاش برخی کشورها برای کاهش وابستگی به نظام مالی مبتنی بر دلار، باعث شده است اهمیت تنگه هرمز تنها به بعد انرژی محدود نماند و به بخشی از معادلات گستردهتر اقتصادی و سیاسی در سطح منطقه و جهان تبدیل شود. در چنین فضایی، بررسی ظرفیتهای بالقوه این آبراه از منظر اقتصادی، بهویژه امکان بهرهگیری از آن برای ایجاد منابع درآمدی پایدار و تقویت بنیانهای اقتصاد ملی، به یکی از موضوعات مهم در میان کارشناسان و تحلیلگران تبدیل شده است.
در همین راستا، حسین راغفر، اقتصاددان، در گفتوگویی با خبرنگار اقتصادی آنا به بررسی ابعاد مختلف این موضوع پرداخته و با اشاره به حجم بالای تردد کشتیها از تنگه هرمز، ظرفیتهای بالقوه درآمدزایی، پیامدهای ژئوپلیتیک منطقهای و همچنین آثار احتمالی چنین تحولاتی بر اقتصاد کلان کشور، از جمله ارزش پول ملی و روندهای مرتبط با کاهش وابستگی به دلار، دیدگاههای خود را تشریح کرده است.
راغفر، گفت: بر اساس آمارهای موجود درباره تردد کشتیها از تنگه هرمز، سالانه دهها هزار کشتی از این آبراه عبور میکنند و در صورت اخذ عوارض، حتی با فرض میانگین چند میلیون دلار برای هر کشتی، میتوان به درآمدهای ارزی بسیار قابل توجهی دست یافت.
این اقتصاددان تأکید کرد: برآوردها نشان میدهد چنین ظرفیتی میتواند درآمدی معادل دهها میلیارد دلار در سال ایجاد کند.
در صورت کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه، ترتیبات جدید اقتصادی و امنیتی امکان شکلگیری خواهند داشت؛ هرچند برخی بازیگران منطقهای ممکن است در مسیر بهرهبرداری ایران از این ظرفیتها ایجاد اختلال کنند
وی افزود: علاوه بر تعرفههای عبور، امکان دریافت عوارض مرتبط با موضوعات زیستمحیطی و خدمات جانبی نیز وجود دارد. نباید فراموش کرد تنها نفت از این مسیر عبور نمیکند، بلکه کالاهای دارای ارزش افزوده بالا نیز از این آبراه جابهجا میشوند و همین امر ظرفیت درآمدزایی را بیش از پیش افزایش میدهد.
راغفر با اشاره به پیامدهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی این موضوع ادامه داد: تثبیت چنین موقعیتی میتواند زمینهساز شکلگیری همکاریهای اقتصادی جدید میان ایران و کشورهای منطقه شود و حتی در کاهش نقش برخی بازیگران فرامنطقهای در معادلات منطقهای مؤثر باشد.
این اقتصاددان درباره آثار احتمالی این تحولات بر اقتصاد کلان کشور نیز گفت: در صورت مدیریت صحیح درآمدهای ارزی و بهویژه اگر بخشی از این درآمدها به ریال دریافت شود، میتوان انتظار تقویت ارزش پول ملی را داشت.
راغفر افزود: توسعه همکاریهای پایاپای با سایر کشورها میتواند وابستگی به دلار را کاهش داده و روند دلارزدایی در منطقه را تسریع کند؛ روندی که در صورت تحقق، پیامدهای قابلتوجهی برای اقتصاد منطقه و ارتباطات مالی بینالمللی خواهد داشت.
رویکرد ایران در جایگاه یک مدیر حرفهای در منطقه
به گزارش آنا، حکمرانی مؤثر بر تنگه هرمز، هم حق و هم مسئولیت ایران است. اجرای یک مدل خدماتمحور، شفاف، غیرتبعیضی و همراستا با استانداردهای جهانی، میتواند هزینههای واقعی ایمنی، امنیت و محیطزیست را تأمین کند، بدون آنکه لطمهای به جریان آزاد تجارت وارد شود. این رویکرد ایران را در جایگاه یک مدیر حرفهای و مسئول برای یکی از مهمترین شریانهای انرژی جهان تثبیت خواهد کرد.
انتهای پیام/
