مردم باید از «کاشتکننده» به «نگهبان درخت» تبدیل شوند/کاشت درختان مثمر؛ راهبردیترین مسیر احیای فضای سبز
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا؛ در پی افزایش توجه عمومی به موضوع درختکاری در سالهای اخیر، بسیاری از کارشناسان بر ضرورت عبور از درختکاریهای مناسبتی و حرکت به سمت برنامههای بلندمدت و علمی تأکید میکنند. حجتالاسلام محمدرضا باقرزاده، استاد دانشگاه در گفتوگویی به تبیین برخی الزامات تبدیل درختکاری از یک اقدام نمادین به یک رویکرد راهبردی پرداخت.
ضرورت نگاه راهبردی به درختکاری
حجتالاسلام باقرزاده با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به مسئله درختکاری بیان داشت: در بسیاری از موارد درختکاری به صورت یک اقدام مناسبتی و نمادین انجام میشود؛ در حالی که اگر قرار است این حرکت آثار واقعی زیستمحیطی و اجتماعی داشته باشد، باید از سطح یک اقدام مقطعی عبور کرده و به یک برنامه راهبردی و مستمر تبدیل شود.
انتخاب گونههای بومی و سازگار با اقلیم
وی افزود: یکی از نخستین گامها در این مسیر، انتخاب گونههای بومی و متناسب با اقلیم هر منطقه است. در بسیاری از طرحها از گونههای غیربومی یا کمدوام استفاده میشود که با شرایط اقلیمی سازگاری ندارند و پس از مدتی از بین میروند. لازم است با همکاری بومشناسان و متخصصان محیطزیست، درختانی انتخاب شوند که در برابر کمآبی و آفات مقاوم باشند و با زنجیره غذایی طبیعی منطقه نیز سازگار باشند.
لزوم ایجاد نظام پایش و نگهداری درختان
این استاد دانشگاه در ادامه به ضرورت ایجاد سازوکار نگهداری و پایش درختان اشاره کرد و گفت: کاشت نهال تنها آغاز کار است. اگر نظام مشخصی برای آبیاری، هرس و مراقبت از درختان وجود نداشته باشد، بخش قابل توجهی از نهالها در سالهای نخست از بین میروند. به همین دلیل لازم است نهادهای محلی مانند دهیاریها، شوراهای محله یا مدارس در فرآیند نگهداری و پایش درختان نقش فعال داشته باشند، مگر آنکه مجریان طرح خود امکان چنین نظارتی را فراهم کرده باشند.
آموزش عمومی؛ تبدیل مردم به نگهبانان درخت
وی همچنین آموزش عمومی را از عوامل مهم موفقیت طرحهای درختکاری دانست و ادامه داد: با آموزشهای مستمر درباره شیوههای صحیح آبیاری، هرس و تشخیص آفات میتوان مردم را از «کاشتکننده درخت» به «نگهبان درخت» تبدیل کرد. هر چه آگاهی عمومی در این زمینه بیشتر شود، میزان ماندگاری درختان نیز افزایش خواهد یافت.
شناسنامهدار کردن درختان و مسئولیت اجتماعی
حجتالاسلام باقرزاده در ادامه به ایده شناسنامهدار کردن درختان اشاره کرد و ابراز داشت: اگر برای هر درخت یک شناسنامه تعریف شود و یک سرپرست مشخص مانند یک خانواده، مدرسه یا کسبوکار مسئول نگهداری از آن باشد، احساس مسئولیت اجتماعی افزایش پیدا میکند و احتمال بقای درختان نیز بیشتر میشود.
تأکید بر کاشت درختان مثمر
وی در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت کاشت درختان مثمر تأکید کرد و گفت: تمرکز بر درختان مثمر، یعنی درختانی که میوه، مغز یا محصولات قابل استفاده تولید میکنند، یک رویکرد راهبردی محسوب میشود، نه صرفاً یک اقدام نمادین.
این استاد دانشگاه اظهار داشت: نخستین مزیت این درختان کمک به تأمین امنیت غذایی و ایجاد معیشت پایدار است؛ زیرا پس از چند سال میتوانند منبع مستمر تولید میوه، خشکبار یا سایر محصولات غذایی باشند.
وی افزود: از سوی دیگر، مردم معمولاً از درختی که برای آنها منفعت و محصول دارد بیشتر مراقبت میکنند. به همین دلیل درخت مثمر به یک «دارایی زنده» تبدیل میشود و انگیزه نگهداری از آن افزایش مییابد.
حجتالاسلام باقرزاده با اشاره به آثار اجتماعی این رویکرد تصریح کرد: کاشت درختان مثمر میتواند به تقویت مشارکت اجتماعی نیز کمک کند. در بسیاری از مناطق، جمعآوری محصولاتی مانند زیتون، گردو یا خرما میتواند زمینه همکاری محلی و حتی شکلگیری تعاونیهای کوچک و طرحهای کارآفرینی سبز را فراهم کند.
وی همچنین به سازگاری بسیاری از درختان مثمر بومی با شرایط اقلیمی ایران اشاره کرد و ادامه داد: گونههایی مانند انجیر، عناب، بادام، سنجد و زیتون مقاومت بالایی در برابر خشکی دارند و نسبت به بسیاری از درختان زینتی غیربومی به آب کمتری نیاز دارند. ریشههای عمیق این درختان نیز به تثبیت خاک و بهبود شرایط زیستمحیطی کمک میکند.
این استاد دانشگاه در پایان خاطرنشان کرد: تمرکز بر درختان مثمر البته به معنای نادیده گرفتن گونههای غیرمثمر ضروری نیست. در برخی مناطق گونههایی مانند اقاقیا برای تثبیت شنهای روان یا چنار برای ایجاد سایه در معابر شهری نقش مهمی دارند و باید در جای مناسب خود مورد استفاده قرار گیرند.
انتهای پیام/
انتهای پیام/
