همایش ملی سیاستگذاری هنر؛ تلاشی برای پیوند سیاست، جامعه و زیست هنری/برپایی همایش فردا در ۸ پنل تخصصی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، نشست خبری نخستین همایش ملی سیاستگذاری هنر در ایران با حضور علی‌اصغر فهیمی‌فر دبیر علمی همایش، طیبه عزت‌اللهی دبیر اجرایی، اعضای شورای علمی و جمعی از پژوهشگران و صاحب‌نظران حوزه فرهنگ و هنر صبح امروز ۲۵ بهمن ماه در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد.

«ملت‌سازی»؛ بنیان سیاستگذاری در هنر

فهیمی‌فر در این نشست با تأکید بر ضرورت نگاه ملی به مقوله فرهنگ و هنر اظهار کرد: کشور متعلق به همه مردم است و مشارکت عمومی، حتی از سوی کسانی که در مقاطع مختلف دیدگاه‌های متفاوت داشته‌اند، بخشی از فرآیند ملت‌سازی به شمار می‌آید.

وی افزود: اگر مؤلفه «ملی بودن» از حاکمیت جدا شود، قدرتی باقی نخواهد ماند و این موضوع صرفاً ریشه در گذشته تاریخی ندارد، بلکه به زیست امروز جامعه بازمی‌گردد.

او با اشاره به مفهوم مردم‌سالاری دینی گفت: امروز فناوری به‌طور جدی با هنر پیوند خورده و سرفصل‌های آموزشی هنر در جهان سال‌هاست تغییر کرده است؛ در چنین شرایطی اگر مردم در میدان رسانه‌ای و تولید محتوا نقش فعال داشته باشند، بسیاری از چالش‌ها مدیریت می‌شود.

ضرورت اعتماد به جامعه در عصر رسانه و فناوری

دبیر علمی همایش با بیان اینکه بخش عمده محتوای فضای مجازی توسط مردم تولید می‌شود، تأکید کرد: سیاستگذاری‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که اعتماد عمومی افزایش یابد و زمینه شکل‌گیری شایعات کاهش پیدا کند.

به گفته او، نداشتن چشم‌انداز در حوزه فناوری‌های دیجیتال می‌تواند به ضعف در حکمرانی فرهنگی منجر شود و امید اجتماعی و مشارکت مردم، مهم‌ترین پشتوانه این مسیر است.

استقبال پژوهشگران از نخستین دوره همایش

فهیمی‌فر درباره روند برگزاری همایش توضیح داد: فراخوان این رویداد تا ۱۵ آذرماه ادامه داشت و چکیده‌های متعددی دریافت شد. نتایج نهایی نیز ۳۰ دی‌ماه اعلام شد و مجموعه قابل‌توجهی از مقالات علمی به دبیرخانه رسید که نیازمند تبدیل شدن به ادبیات کاربردی در جامعه هستند.

تمرکز پژوهش‌ها بر خلأ مطالعات میان‌رشته‌ای

عزت‌اللهی نیز در ادامه با تشریح روند داوری آثار گفت: نزدیک به ۵۰ مقاله به همایش ارسال شد که پس از ارزیابی‌های تخصصی، ۲۷ مقاله پذیرفته شد. علاوه بر آن، ۱۶ مقاله سفارشی نیز تهیه شد.

وی خاطرنشان کرد: بررسی‌ها نشان می‌دهد در حوزه سیاستگذاری هنر با کمبود متون قوی و مطالعات میان‌رشته‌ای مواجه هستیم و همین مسئله سبب شد نخستین دوره همایش، بیش از هر چیز، به شناسایی ضعف‌ها و نیاز‌های این حوزه بپردازد.

از آموزش هنر تا مالکیت فکری؛ محور‌های مورد بحث

به گفته رئیس پژوهشکده هنر، بیشترین مقالات در حوزه هنر‌های تجسمی، نشر و انجمن‌های صنفی متمرکز بود. پیش‌نشست‌های تخصصی نیز موضوعاتی همچون مدیریت کلان فرهنگی، موسیقی و جامعه‌شناسی، مالکیت فکری و مسائل جامعه هنرمندان را بررسی کردند.

او همچنین به آسیب‌های موجود در نظام آموزش هنر در دو قرن اخیر اشاره کرد و گفت: یکی از اهداف اصلی همایش، تقویت ارتباط میان آموزش عمومی و آموزش عالی و توجه دادن ساختار‌های حاکمیتی به این مسئله است.

تجربه‌نگاری مدیران هنری؛ بخش ویژه همایش

در این دوره، بخشی ویژه به تجربه‌نگاری مدیران و سیاستگذاران هنر اختصاص یافته است تا مسیر‌های ورود به عرصه سیاستگذاری فرهنگی و نحوه انتخاب مدیران در چهار دهه گذشته مورد بررسی قرار گیرد.

برگزاری در هشت پنل تخصصی

نخستین همایش ملی سیاستگذاری هنر در ایران روز یکشنبه ۲۶ بهمن‌ماه در فرهنگستان هنر برگزار می‌شود و در قالب هشت پنل تخصصی، موضوعات مختلف مرتبط با حکمرانی هنر، آموزش، فناوری، حقوق و مدیریت فرهنگی را مورد بحث و بررسی قرار خواهد داد.

غفلت از «اقتصاد هنر»؛ حلقه مفقوده سیاستگذاری فرهنگی

در ادامه نشست خبری نخستین همایش ملی سیاستگذاری هنر در ایران، فرهمند در بخش پرسش و پاسخ با اشاره به چالش‌های ساختاری حوزه هنر گفت: یکی از مسائلی که در سال‌های گذشته کمتر مورد توجه قرار گرفته، اقتصاد هنر است؛ موضوعی که باعث شده بسیاری از فارغ‌التحصیلان رشته‌های هنری پس از پایان تحصیل رها شوند، چرا که از پیش برای جایگاه حرفه‌ای و معیشتی آنان برنامه‌ریزی نشده است.

وی با بیان اینکه حجم بالایی از نیروهای آموزش‌دیده هنری وارد جامعه می‌شوند، افزود: بزرگ‌ترین دانشگاه‌های سینمایی متعلق به ایران است و بیش از صد هزار فیلمساز تنها از مسیرهای آموزشی وزارت فرهنگ فارغ‌التحصیل شده‌اند، اما درباره آینده شغلی آنان اندیشه جدی صورت نگرفته است. این در حالی است که علاوه بر آموزش رسمی، حتی در مناطق مرزی نیز دانشکده‌های هنر فعال‌اند و خروجی گسترده‌ای بدون بازار کار مشخص تولید می‌شود.

به گفته او، سیاست‌های هنری در سال‌های گذشته فاقد «پیوست اقتصادی» بوده و لازم است این خلأ به‌طور جدی جبران شود.

ضرورت تغییر نگاه به جایگاه اقتصاد هنر

در ادامه، طیبه عزت‌اللهی نیز با تأکید بر کم‌رنگ بودن جایگاه اقتصاد هنر در برنامه‌ریزی‌های کلان اظهار کرد: یکی از دغدغه‌های جدی ما این است که در برنامه‌های توسعه، اقتصاد هنر چه از نظر بودجه و چه از منظر قدرت و اثرگذاری، سهم ناچیزی دارد.

وی تصریح کرد: تغییر نگرش به این حوزه می‌تواند به احیای جایگاه تاریخی اقتصاد هنر کمک کند. این موضوع در پیش‌نشست‌های تخصصی همایش مورد بحث قرار گرفته و یکی از پنل‌های اصلی همایش نیز به‌طور مشخص به همین مسئله اختصاص دارد.

مستندسازی و تداوم همایش در سال‌های آینده

عزت‌اللهی درباره دستاوردهای پیش‌بینی‌شده همایش گفت: خروجی‌های این رویداد در سه بخش شامل گزارش‌های نظارتی، مقالات و چکیده‌ها منتشر می‌شود که مجموعه اسنادی همایش را شکل می‌دهند. همچنین پروژه «تاریخ شفاهی مدیران فرهنگی و هنری» نیز تدوین و مکتوب خواهد شد.

به گفته وی، برنامه‌ریزی برگزارکنندگان بر آن است که این همایش به‌صورت سالانه یا دوسالانه تداوم یابد تا به تدریج به مرجعی برای تحلیل، ارزیابی و اصلاح سیاست‌های هنری کشور تبدیل شود.

نقد وضعیت امروز سینما و موسیقی در همایش سیاستگذاری هنر

در ادامه نشست خبری نخستین همایش ملی سیاستگذاری هنر در ایران، علی‌اصغر فهیمی‌فر با اشاره به وضعیت کنونی سینما گفت: امروز سینما تا حدی رها شده و به‌جز تعداد محدودی اثر قابل توجه، با جریان‌هایی مواجهیم که حتی از دوره موسوم به «فیلم‌فارسی» نیز خطرناک‌تر و تحریک‌آمیزتر به نظر می‌رسند.

فاصله گرفتن از مخاطب؛ چالش زیبایی‌شناسی در سینما

وی یکی از مشکلات جدی سینمای ایران را تغییر مسیر نگاه زیبایی‌شناسانه دانست و افزود: در مقطعی، گرایش‌ها به سمت سینمای اکسپریمنتال و الگوهای خاص سینمای شرق رفت، در حالی‌که مخاطب، زیبایی‌شناسی و سلیقه خاص خود را می‌طلبد.

فهیمی‌فر ادامه داد: این رویکرد با عدم اقبال مواجه شد، اما پس از آن نیز سیاستگذاری منسجمی شکل نگرفت و نوعی رهاشدگی به وجود آمد؛ به‌گونه‌ای که گفته شد هر آنچه مخاطب بپسندد تولید شود و همین امر به شکل‌گیری نوعی سردرگمی و افت در جریان سینما انجامید. به گفته او، یکی از اهداف همایش، طرح و بررسی همین مسائل در سطح سیاستگذاری فرهنگی است.

بررسی چالش‌های موسیقی و اسناد بالادستی

در بخش دیگری از نشست، طیبه عزت‌اللهی در پاسخ به پرسش خبرنگار خبرگزاری آنا درباره توجه همایش به مسائل موسیقی گفت: چهار تا پنج نشست تخصصی در حوزه موسیقی پیش‌بینی شده که از جمله آن‌ها می‌توان به بررسی سند موسیقی با حضور اندیشمندان این حوزه اشاره کرد.

وی افزود: در این نشست‌ها جایگاه آواز، نقد سند ملی موسیقی و نیز نقش نظام آموزشی در شکل‌گیری این اسناد مورد توجه قرار گرفته است؛ به‌ویژه اینکه یکی از نقدهای مهم، میزان تأثیرگذاری حوزه آموزش و پرورش در تدوین این سیاست‌ها بوده است.

تمرکز بر سیاستگذاری، نه صرفاً رشته‌های هنری

همچنین جوادزاده عصو پژوهشکده هنر و شورای علمی همایش با اشاره به پیش‌نشست‌های برگزارشده گفت: از میان ده پیش‌نشست برگزارشده، پنج نشست به حوزه موسیقی اختصاص داشت و سه مورد از آن‌ها بیشترین واکنش‌ها را به دلیل حساسیت موضوع برانگیخت.

او تأکید کرد: در این همایش، پنل‌ها بر اساس رشته‌های هنری طراحی نشده‌اند، بلکه نگاه اصلی، سیاستگذاری و فرآیندهای تصمیم‌گیری است. بنابراین پنل تخصصی مستقلی با عنوان «موسیقی» وجود ندارد، اما موضوعات مرتبط با این حوزه در ذیل مباحث کلان سیاستگذاری هنر مورد بررسی قرار می‌گیرند.

همایش سیاستگذاری هنر سند بالادستی تولید نمی‌کند؛ تأکید بر نقش نهادهای رسمی در تصمیم‌سازی

در ادامه نشست خبری نخستین همایش ملی سیاستگذاری هنر در ایران، ضامنی عضو پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات با تشریح ماهیت این رویداد علمی گفت: اساساً وظیفه این همایش دستیابی به یک سند رسمی برای تنظیم مناسبات هنر در کشور نبوده و چنین انتظاری از آن تعریف نشده است.

مرجع سیاستگذاری هنر نهادهای بالادستی هستند

وی با بیان اینکه نهاد اصلی سیاستگذاری در حوزه هنر، شورای عالی انقلاب فرهنگی است، توضیح داد: سیاست‌های بخشی در ادامه به وزارتخانه‌های تخصصی واگذار می‌شود و هر دستگاه در چارچوب مأموریت خود مسئولیت اجرایی و آموزشی را بر عهده دارد.

به گفته او، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به‌عنوان متولی اصلی ساماندهی حوزه فرهنگ و هنر فعالیت می‌کند و در کنار آن، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در بخش آموزش‌های رسمی به‌ویژه در مقطع دانشگاهی نقش دارند. همچنین وزارت آموزش و پرورش مسئول آموزش‌های عمومی است تا دانش‌آموزان در طول دوازده سال تحصیل با اشکالی از هنر آشنا شده و آموزش‌های پایه‌ای را دریافت کنند.

همایش؛ بستری علمی برای طرح مسئله، نه صدور دستورالعمل

ضامنی تأکید کرد: این تصور که همایش باید الزاماً به تدوین یک سند سیاستی برای کشور یا دستگاه‌ها منجر شود، انتظار درستی نیست، چراکه پژوهشگاه ماهیتی علمی و پژوهشی دارد و مأموریت آن تولید دانش، طرح پرسش‌های اساسی و فراهم کردن زمینه گفت‌وگوهای تخصصی است، نه صدور مصوبه اجرایی.

وی افزود: هدف چنین رویدادهایی ایجاد ادبیات مشترک، شناسایی مسائل و کمک به تصمیم‌سازی آگاهانه در نهادهای مسئول است تا مسیر سیاستگذاری هنر بر پایه پژوهش و تحلیل‌های علمی تقویت شود