زنگ خطر جمعیت؛ هشدار مسئولان نسبت به بسته شدن پنجره جمعیتی کشور

به گزارش خبرگزاری آنا، برنامه امروز هم‌نورد با موضوع زنگ هشدار جمعیتی و اقدامات لازم برای مواجهه با بسته شدن پنجره جمعیتی در برخی استان‌ها برگزار شد.

در این برنامه رضا سعیدی، مدیر مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس، فاطمه محمدبیگی، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی و ناظر مجلس در ستاد ملی جمعیت، و طه جعفری، سرپرست اداره جمعیت و خانواده بنیاد برکت ستاد اجرایی فرمان امام (ره) حضور داشتند.

هشدار نسبت به بسته شدن قریب‌الوقوع پنجره جمعیتی کشور

در ابتدای این برنامه، طه جعفری با هشدار نسبت به وضعیت جمعیتی کشور تأکید کرد: اگر مسئله جمعیت به‌عنوان یک بحران جدی تلقی می‌شود، باید همت و اراده‌ای جدی در سطح تصمیم‌گیری و اجرا شکل بگیرد؛ در غیر این صورت کشور به‌سرعت وارد دوره سالمندی خواهد شد.

وی با اشاره به بودجه پیش‌بینی‌شده برای سال آینده گفت: با روند فعلی بودجه و برنامه‌های در حال اجرا، پنجره جمعیتی کشور به‌زودی بسته خواهد شد و خروج از این وضعیت نیز ساده نخواهد بود. مسئله جمعیت تنها یک موضوع بخشی نیست، بلکه تمام حوزه‌های امنیتی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی کشور را درگیر می‌کند.

جعفری افزود: بررسی برنامه‌های چند سال اخیر نشان می‌دهد اگرچه سیاست‌ها و برنامه‌هایی در حوزه جمعیت تدوین شده، اما میزان تحقق آنها محدود بوده است. در جلسه اخیر نیز اعلام شد که در بودجه سال آینده، بسیاری از سرفصل‌های مرتبط با جمعیت و خانواده عملاً اعتباری دریافت نکرده‌اند.

وی تصریح کرد: زمانی که در دوره وفور نسبی منابع نیز نتوانستیم به وضعیت مطلوب برسیم، حذف ردیف‌های بودجه‌ای نگرانی‌ها را دوچندان می‌کند. نخستین گام در این مسیر، دغدغه‌مند شدن مدیران و مسئولان است؛ چراکه برای برخی از آنها، مسئله جمعیت هنوز به یک اولویت جدی تبدیل نشده است.

جعفری هم‌افزایی میان دستگاه‌ها را از الزامات عبور از بحران جمعیت دانست و گفت: اگر مجموعه‌هایی که در این حوزه فعالیت می‌کنند ظرفیت‌های خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند، اثرگذاری اقدامات به‌مراتب افزایش خواهد یافت.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد با عزم جدی مسئولان، گام‌های مؤثری برای مدیریت و عبور از بحران جمعیت برداشته شود.

کاهش نگران‌کننده نرخ باروری و اجرای ناقص قانون جوانی جمعیت

در ادامه این برنامه رضا سعیدی، رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت، با ابراز نگرانی از روند کاهشی نرخ باروری گفت: علی‌رغم تصویب قانون جوانی جمعیت و اهداف برنامه توسعه هفتم، شاخص‌های جمعیتی نه‌تنها بهبود نیافته‌اند، بلکه در برخی موارد وضعیت نامطلوب‌تری پیدا کرده‌اند.

وی با اشاره به اهداف این قانون اظهار کرد: هدف، رساندن نرخ باروری کل به بیش از ۲.۵ فرزند به ازای هر زن در سن باروری است؛ در حالی که این شاخص از حدود ۱.۷ در سال ۱۴۰۰ به حدود ۱.۴۴ رسیده و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال جاری به ۱.۳۵ کاهش یابد.

سعیدی افزود: در نیمه نخست سال جاری، حدود ۴۰ هزار تولد کمتر نسبت به مدت مشابه سال گذشته ثبت شده است که زنگ خطری جدی برای آینده جمعیتی کشور محسوب می‌شود.

وی با اشاره به عدم تحقق اهداف اختصاصی قانون جوانی جمعیت گفت: شاخص‌هایی مانند کاهش نرخ سزارین، کاهش سن ازدواج و کاهش فاصله ازدواج تا تولد فرزند اول نه‌تنها بهبود نیافته‌اند، بلکه روندی منفی دارند. این موضوع نشان‌دهنده ضرورت بازنگری جدی در نحوه اجرا و تخصیص منابع است.

رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت یکی از چالش‌های اصلی را اجرای ناقص مشوق‌ها دانست و گفت: صف‌های طولانی برای دریافت تسهیلات باعث بی‌اعتمادی عمومی شده است. همچنین برخورد با تخلفات حوزه سلامت، از جمله سزارین‌های غیرضروری و سقط جنین غیرقانونی، باید با جدیت بیشتری دنبال شود.

وی با اشاره به آمار سقط جنین افزود: بر اساس آخرین پایش‌ها، سالانه حدود ۲۵۰ هزار مورد سقط جنین در کشور رخ می‌دهد که طبق برنامه توسعه هفتم، باید تا سال ۱۴۰۷ حدود ۳۰ درصد کاهش یابد.

سعیدی همچنین وضعیت ازدواج جوانان را نگران‌کننده توصیف کرد و گفت: تعداد جوانان مجرد به حدود ۱۷ میلیون نفر رسیده و حذف وام ازدواج از بودجه پیشنهادی می‌تواند این وضعیت را تشدید کند.

وی کمبود خوابگاه‌های متأهلی را از دیگر چالش‌ها دانست و افزود: در وزارت بهداشت حدود ۵۰ هزار دانشجوی متأهل وجود دارد، اما تنها ۱۲۰۰ واحد خوابگاه متأهلی در اختیار آنهاست. ایجاد مهدکودک‌های ایمن و در دسترس نیز ضرورتی انکارناپذیر است.

وی تأکید کرد: سیاست‌های جمعیتی نیازمند اقدام هماهنگ، جامع و ملی است و نمی‌توان بخشی از مسیر را رها و انتظار نتیجه داشت.

ضرورت عزم ملی و اصلاح نظام بودجه‌ریزی

در پایان برنامه، فاطمه محمدبیگی با اشاره به «جهاد تبیین» در حوزه جمعیت گفت: تلاش کرده‌ایم با نخبگان و عموم مردم گفت‌و‌گو کنیم تا اهمیت مسئله جمعیت به‌درستی تبیین شود. جمعیت یکی از مهم‌ترین مسائل راهبردی کشور است و حل آن نیازمند عزم ملی است.

وی تأکید کرد: نظام بودجه‌ریزی کشور باید به‌صورت جدی به مسئله جمعیت ورود کند، چراکه بدون حمایت مالی و برنامه‌ریزی دقیق، حل این چالش ممکن نخواهد بود.

محمدبیگی افزود: اکنون زمان مقصریابی نیست، بلکه باید به سمت اقدام و اجرای سیاست‌های مؤثر حرکت کنیم. اجرای صحیح سیاست‌های جمعیتی می‌تواند زمینه‌ساز امنیت، رفاه، پیشرفت و اقتدار کشور باشد.