پیشنهاد سردبیر
علم و پژوهش
وقتی «تنوره دیو» به لندن رسید
شهروندان لندن بهتازگی برای یک روز آفتابی به پارک گرینویچ لندن رفته بودند، اما ناگهان ستونی چرخان از خاک و برگهای خشک از میان چمنها عبور کرد؛ گردابهای از گردوغبار که مردم حاضر در مسیر آن را وادار به دورشدن کرد. این پدیده که تنوره دیو (Dust Devil) نامیده میشود، بیشتر با مناطق بیابانی و خشک شناخته میشود؛ اما چه چیزی باعث شد نمونهای از آن در یکی از پارکهای معروف لندن شکل بگیرد؟
درد شدید هنگام عفونت ادراری به دفاع بدن کمک میکند
گروهی پنهان از اعصاب مثانه ممکن است عفونتهای ادراری را تشخیص دهند و علائمی را ایجاد کنند که به بدن در پاکسازی باکتریها کمک میکند.
نانوسنسور (Nanosensor) چیست؟
نانوسنسور یا حسگر نانو، وسیلهای بسیار کوچک و حساس است که برای شناسایی و اندازهگیری مواد یا تغییرات خیلی جزئی در محیط استفاده میشود. اندازه بخشهای اصلی آن در مقیاس نانو است؛ یعنی حدود یک میلیاردم متر. به دلیل همین اندازه بسیار کوچک، نانوسنسورها میتوانند تغییراتی را تشخیص دهند که برای حسگرهای معمولی قابل شناسایی نیستند.
سن زیستی بدن با سن شناسنامهای یکی نیست
سن بدن همیشه با سن شناسنامه یکی نیست. دو نفر ممکن است دقیقاً همسن باشند، اما سلولهای بدن آنها با سرعت یکسانی پیر نشوند؛ در یکی، فرایندهای مرتبط با التهاب، سوختوساز یا ترمیم سلولی ممکن است زودتر دچار تغییر شده باشد و در دیگری، این تغییرات دیرتر یا با شدت کمتری رخ دهد. همین تفاوت باعث شده دانشمندان به جای تکیه بر سن تقویمی، به دنبال شاخصهایی باشند که وضعیت واقعیتر فرایند پیری را در بدن نشان دهند.
متیلاسیون دیاِناِی (DNA methylation) چیست؟
متیلاسیون DNA یک فرایند طبیعی در بدن است که به تنظیم فعالیت ژنها کمک میکند. در این فرایند، مولکولهای کوچکی به نام «گروه متیل» به بخشهایی از DNA اضافه میشوند.
آناتک در گفتوگو با یک دانشیار پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران بررسی کرد
چگونه علم مدرن راه خود را به ایران باز کرد
وقتی نخستین پیامهای تلگرافی در ایران ردوبدل شد و ماشینها و فناوریهای تازه به یکی از نشانههای پیشرفت اروپا تبدیل شدند، علم دیگر مفهومی دور از دسترس نبود. ایرانیان از راه سفر، ترجمه، مطبوعات و مشاهده دستاوردهای فنی با دانشی روبهرو شدند که بهتدریج نگاهشان به آموزش، پیشرفت و جهان پیرامون تغییر کرد. اما این آشنایی چگونه شکل گرفت و چه مسیری را طی کرد تا سرانجام به نهادینه شدن آموزش علوم جدید در ایران رسید؟
این عادت ساده به ازدواجی شادتر منجر میشود
یک پیادهروی ساده و مشترک میتواند به زوجها کمک کند بهتر با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، احساس نزدیکی بیشتری داشته باشند و اختلافنظرها را مؤثرتر مدیریت کنند.
یک پروفسور دانشکده بیوتکنولوژی «دانشگاه کمبریج» در گفتوگو با آناتک:
تشخیص زودتر سرطان ریه تنها با یک آزمایش ادرار ممکن است
تنها یک نمونه ادرار میتواند برای شناسایی نشانههای اولیه سرطان ریه کافی باشد. پژوهشگران دانشگاه کمبریج روی آزمایشی کار کردهاند که میتواند از روی ادرار، نشانههای اولیه سرطان ریه را پیدا کند؛ حتی پیش از آنکه بیماری علامتی ایجاد کند. این روش هنوز در مرحله تحقیق است، اما اگر در آزمایشهای انسانی موفق باشد، میتواند تشخیص سرطان ریه را سادهتر، سریعتر و در دسترستر کند.
چرا مغز برخی وقتها دست از تلاش نمیکشد
چه چیزی باعث میشود مغز زمانی که تلاش برای دستیابی به یک پاداش از منفعت آن بیشتر میشود، همچنان به دنبال پاداش باشد؟ گروه کوچکی از سلولها ممکن است به مغز کمک کنند تصمیم بگیرد چه زمانی باید ادامه دهد و چه زمانی دست از تلاش بکشد.
گاهی استخوان میشکند، بیآنکه شما بفهمید
شکستگی همیشه دردناک نیست. ممکن است درد خفیفی بعد از ورزش، پیادهروی یا یک فعالیت تکراری شروع شود و آن را به خستگی نسبت دهید. اما گاهی همین درد، نشانه آسیبی در استخوان است که با ادامه فشار میتواند پیشرفت کند. این اتفاق فقط برای سالمندان نیست؛ یک فرد جوان و سالم هم ممکن است در اثر فشار بیش از ظرفیت استخوان دچار شکستگی شود.