نگاهداری: ظرفیت‌های سرزمینی ایران باید به مزیت ملی تبدیل شود

همایش ایران ما
رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس با تأکید بر ضرورت شناسایی و بهره‌برداری حداکثری از ظرفیت‌های سرزمینی کشور گفت: منابع طبیعی، موقعیت جغرافیایی، میراث تاریخی، تنوع اقلیمی، سرمایه انسانی و توان اقتصادی ایران زمانی به مزیت ملی تبدیل می‌شوند که در سه مرحله شناسایی، هم‌نگری و بالفعل‌سازی مورد توجه قرار گیرند.

به گزارش خبرگزاری آنا، بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس در نخستین همایش ملی و بین‌المللی «ایران، سرزمین ظرفیت‌ها» با اشاره به ضرورت توجه به ظرفیت‌های داخلی کشور اظهار کرد: یکی از اهداف برگزاری این نشست، شکل‌گیری گفت‌وگویی فراگیر درباره ظرفیت‌های سرزمینی ایران و ایجاد ذهنیت مشترک درباره ضرورت پرداختن به این موضوع است.

وی با قدردانی از تلاش خبرنگاران و اصحاب رسانه در پوشش اخبار کشور و فعالیت‌های مرکز پژوهش‌های مجلس، افزود: در شرایط حساسی که کشور با آن مواجه است، تلاش‌های شبانه‌روزی اصحاب رسانه شایسته قدردانی است و امیدواریم این نشست زمینه‌ای برای تعامل بیشتر و گفت‌وگوی مشترک درباره ظرفیت‌های سرزمینی ایران باشد.

ضرورت توجه حداکثری به ظرفیت‌های داخلی کشور

نگاهداری با تأکید بر اهمیت ظرفیت‌شناسی سرزمینی در شرایط کنونی کشور تصریح کرد: دشمنان این مرزوبوم تلاش می‌کنند کشور را درگیر روزمرگی‌ها و چالش‌های مقطعی کنند و از افق‌گشایی و توجه به ظرفیت‌های موجود برای ایجاد فرصت‌های جدید بازدارند؛ ازاین‌رو، ضروری است در مقطع کنونی بیش از گذشته به ظرفیت‌های سرزمینی کشور توجه و سرمایه‌گذاری حداکثری شود.

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس ادامه داد: این برنامه صرفاً یک همایش نیست، بلکه مجموعه‌ای از نشست‌ها و گفت‌وگوها در تهران و ۳۱ استان کشور برای شناسایی ظرفیت‌ها و فرصت‌های موجود برنامه‌ریزی شده است تا بتوان در شرایط محدودیت‌های ناشی از تحریم و طرد اقتصادی، حداکثر بهره‌برداری را از توانمندی‌های داخلی داشت.

وی با بیان اینکه ایران سرزمین ظرفیت‌ها و فرصت‌هاست، خاطرنشان کرد: برخورداری از ظرفیت‌ها و منابع به‌تنهایی و به‌صورت خودکار برای کشور مزیت ملی ایجاد نمی‌کند؛ بلکه منابع طبیعی، موقعیت جغرافیایی، میراث تاریخی، تنوع اقلیمی، سرمایه انسانی و توان اقتصادی زمانی می‌توانند در شرایط دشوار کنونی به مزیت ملی تبدیل شوند که سه اقدام اساسی درباره آنها انجام شود.

شناسایی، هم‌نگری و بالفعل‌سازی؛ سه مرحله تبدیل ظرفیت‌ها به مزیت ملی

نگاهداری نخستین اقدام را شناسایی دقیق ظرفیت‌ها و فرصت‌های کشور دانست و گفت: شناخت ظرفیت‌ها، نخستین مرحله برای اقدام در مسیر بهینه‌سازی و بهره‌برداری از آنهاست.

وی دومین اقدام را هم‌نگری میان ظرفیت‌ها و فرصت‌های مختلف کشور عنوان کرد و افزود: این مرحله تاکنون در کشور به‌صورت مؤثر محقق نشده است. اقداماتی در قالب آمایش سرزمین از سوی سازمان برنامه و بودجه و برخی نهادهای دیگر انجام شده، اما هم‌نگری مجموعه ظرفیت‌ها و فرصت‌های کشور هنوز در عمل جایگاه لازم را در برنامه‌ریزی‌ها پیدا نکرده است.

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس با اشاره به اینکه فهرست‌هایی از ظرفیت‌ها و فرصت‌های کشور در قالب اسناد مطالعاتی تهیه شده است، بیان کرد: مسئله اصلی این است که آیا این ظرفیت‌شناسی در حاشیه برنامه‌ریزی کشور قرار دارد یا واقعاً در متن برنامه‌ریزی و بودجه‌ریزی مورد توجه قرار گرفته است. به اعتقاد من، تاکنون این اتفاق به‌درستی رخ نداده و بخش مهمی از این ضعف به ناتوانی در درک ارتباط و نسبت میان ظرفیت‌های مختلف کشور بازمی‌گردد.

وی سومین مرحله را بالفعل‌سازی ظرفیت‌ها و فرصت‌ها برشمرد و اظهار کرد: زمانی که نتوانیم از طریق هم‌نگری ظرفیت‌ها، ابتکارات صنعتی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی لازم را طراحی کنیم، در مرحله بالفعل‌سازی آنها نیز با مشکل مواجه خواهیم شد.

لزوم بهره‌برداری از ظرفیت‌های سرزمینی در شرایط پساجنگ

نگاهداری با اشاره به تحولات اخیر کشور و شرایط پساجنگ گفت: با توجه به تحولاتی که در کشور رخ داده، جنگ ۴۰ روزه‌ای که به ما تحمیل شد، شرایط پساجنگ و همچنین تحولات عرصه بین‌المللی، باید از کوچک‌ترین ظرفیت‌های سرزمینی کشور حداکثر استفاده را داشته باشیم تا بتوانیم از شرایط دشوار پیش‌رو با موفقیت عبور کنیم.

وی افزود: بسیاری از ژئوپلیتیک‌دانان معتقدند ۱۰ تا ۱۵ سال آینده، دوره‌ای همراه با تلاطم و تحولات گسترده خواهد بود؛ بنابراین، در شرایط پساجنگ رمضان، توجه به ظرفیت‌های سرزمینی با سه رویکرد شناسایی، هم‌نگری و بالفعل‌سازی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

ضرورت پیوند ظرفیت‌های استان‌ها با یکدیگر و زنجیره‌های ارزش منطقه‌ای

نخستین همایش ملی و بین‌المللی «ایران، سرزمین ظرفیت‌ها»

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس با طرح پرسش‌هایی درباره میزان بهره‌گیری از ظرفیت‌های سرزمینی در برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای کشور گفت: ممکن است در استان‌های مختلف، ظرفیت‌های معدنی، کشاورزی، گردشگری و سایر حوزه‌ها احصا شده باشد، اما پرسش اساسی این است که آیا در پهنه‌های شمال غرب، جنوب شرق، شمال شرق، جنوب غرب و پهنه مرکزی کشور، ارتباط و تعامل میان این ظرفیت‌ها بررسی شده است تا بتوان ابتکارات چندجانبه‌ای میان این مناطق شکل داد؟

نگاهداری ادامه داد: حتی در داخل یک استان که اسناد ظرفیت‌شناسی آن تهیه شده است، باید بررسی شود که آیا میان ظرفیت‌های صنعتی، گردشگری، کشاورزی و سایر حوزه‌ها هم‌نگری صورت گرفته و ابتکارات سازنده‌ای برای اداره و توسعه آن منطقه شکل گرفته است یا خیر.

وی با تأکید بر اهمیت ظرفیت استان‌های مرزی تصریح کرد: باید بررسی کنیم که آیا تاکنون از ظرفیت استان‌های مرزی در ارتباط با کشورهای همسایه، آن‌گونه که شایسته است، در برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای استفاده کرده‌ایم یا خیر.

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس با اشاره به عبور زنجیره‌های ارزش اقتصادی از ایران اظهار کرد: برای نمونه، زنجیره اقتصادی و فناوری چین از شرق به غرب و برخی زنجیره‌های ارزش اقتصادی نیز از شمال به جنوب کشور عبور می‌کنند. باید بررسی کنیم این ظرفیت‌ها چه جایگاهی در استان‌های مختلف پیدا کرده‌اند و چگونه می‌توان از آنها برای توسعه اقتصادی کشور بهره گرفت.

وی تأکید کرد: اگر بخواهیم در زنجیره‌های ارزش اقتصادی منطقه‌ای و بین‌المللی نقش‌آفرینی موفقی داشته باشیم، اما در طراحی‌ها و جانمایی‌های صنعتی و جمعیتی به این زنجیره‌ها توجه نکنیم، نمی‌توانیم نقش مورد انتظار را ایفا کنیم.

نگاهداری در ادامه با طرح این پرسش که آیا برنامه‌ریزی‌های استانی کشور متناسب با زنجیره‌های ارزش منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای انجام می‌شود، گفت: در حوزه فناوری و کریدورهای حمل‌ونقل نیز باید مشخص شود که تا چه اندازه این موضوع در برنامه‌ریزی تک‌تک استان‌ها مورد توجه قرار گرفته است. برای مثال، اگر ظرفیت انتقال فناوری‌های چین از مسیر استان‌های مختلف کشور وجود دارد، باید مشخص کنیم چه صنایعی متناسب با این ظرفیت‌ها در مسیر عبور این زنجیره‌ها جانمایی شوند.

نگاهداری با تأکید بر ضرورت قرار گرفتن ظرفیت‌های استانی و مباحث آمایشی در متن برنامه‌ریزی کشور اظهار کرد: توجه به ظرفیت‌های استانی و موضوعات آمایشی همچنان در حاشیه برنامه‌ریزی کشور قرار دارد و تلاش ما این است که از طریق این همایش و مجموعه رویدادهایی که در ماه‌های آینده برگزار خواهد شد، توجه به اهمیت این موضوع را افزایش دهیم.

وی افزود: باید نخبگان کشور و فعالان استان‌های مختلف به درک جامعی از ایران به‌عنوان یک سرزمین، یک ظرف تمدنی و کلیتی به‌هم‌پیوسته برسند تا بتوانیم ظرفیت‌های موجود را در کنار یکدیگر قرار دهیم و حداکثر بهره‌برداری را از آنها داشته باشیم.

شکوفایی استان‌ها؛ مسیر دستیابی به اقتدار ملی

نگاهداری با اشاره به شعار «ظرفیت استانی، اقتدار ایرانی» برای این همایش تصریح کرد: اعتقاد داریم اگر در شرایط کنونی به دنبال اقتدار ملی هستیم و افزایش قدرت ملی را یک ضرورت می‌دانیم، مسیر دستیابی به این اقتدار از شکوفایی استانی می‌گذرد.

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس ادامه داد: هر اندازه استان‌های کشور از مراکزی که چشم‌انتظار اعتبارات مرکزی هستند، به مراکزی برای خلق ثروت، فرصت و ظرفیت در گستره ملی تبدیل شوند، موفقیت بیشتری در عبور از شرایط دشوار کنونی خواهیم داشت.

وی با بیان اینکه توانمندسازی استان‌ها باید بر پایه ظرفیت‌های درونی آنها و ایجاد هم‌نگری میان این ظرفیت‌ها انجام شود، گفت: این اقدام، کاری پیچیده است و ما نیز مدعی نیستیم که اجرای آن ساده است. یکی از دلایل اینکه تاکنون این موضوع به‌طور کامل محقق نشده، پیچیدگی و دشواری هم‌نگری ظرفیت‌ها و استخراج ابتکارات از دل آنهاست.

بهره‌گیری از ظرفیت ۳۱ اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری استانی

نگاهداری با اشاره به ظرفیت‌های علمی و پژوهشی موجود در استان‌ها اظهار کرد: امیدواریم با تلاش همکاران مرکز پژوهش‌های مجلس و اندیشکده‌های حکمرانی و قانون‌گذاری استانی که اکنون در ۳۱ استان کشور فعالیت می‌کنند، بتوانیم این برنامه را به‌صورت مؤثر پیش ببریم.

وی افزود: دانشگاه‌های سه‌گانه هر استان، شامل دانشگاه‌های وابسته به وزارت علوم، وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی، در این اندیشکده‌ها عضویت دارند و در حال حاضر حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ نفر از نخبگان کشور در قالب شوراهای علمی و مدیریت این اندیشکده‌ها با ما همکاری می‌کنند.

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت همه فعالان اقتصادی و اجتماعی استان‌ها بیان کرد: همه ظرفیت‌های کشور در مراکز دانشگاهی متمرکز نیست؛ بلکه باید صدای کشاورزان، صنعتگران، کارآفرینان و فعالان اجتماعی هر استان را نیز به‌صورت میدانی بشنویم و ظرفیت‌ها و دیدگاه‌های آنان را احصا کنیم.

وی ادامه داد: تلاش داریم با بهره‌گیری از فناوری‌های نوینی که مرکز پژوهش‌های مجلس به آنها مجهز است، هم‌نگری میان پهنه‌های مختلف کشور، ظرفیت‌های درون‌استانی، کشورهای همجوار و همچنین ظرفیت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی مرتبط با هر استان را انجام دهیم.

نگاهداری خاطرنشان کرد: امیدواریم بتوانیم گامی را که تاکنون در کشور به‌صورت کامل برداشته نشده است، محقق کنیم و جریان مستمر گفت‌وگو درباره ظرفیت‌ها و فرصت‌های آمایشی سرزمین ایران را در حوزه‌های مختلف گسترش دهیم.

شناخت ظرفیت‌های ایران؛ مقدمه ساختن ایران جدید در دوران پساجنگ

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس با اشاره به اهمیت شناخت ظرفیت‌های سرزمینی در دوران پساجنگ گفت: شناخت ایران و ظرفیت‌های آن، مقدمه ساختن ایران جدید در عرصه پساجنگ است و تمام تلاش ما معطوف به تحقق این هدف خواهد بود.

وی با تأکید بر اینکه تدوین اسناد مطالعاتی به‌تنهایی برای حل مسائل کشور کافی نیست، اظهار کرد: دلیل تأکید ما بر شکل‌گیری گفت‌وگوی فراگیر اجتماعی این است که صرفاً نوشتن یک سند مطالعاتی، دردی را درمان نمی‌کند. اگر سندی به مجموعه اسناد قبلی اضافه شود، اما ذهنیت مشترکی میان نخبگان و جامعه درباره ظرفیت‌های آمایشی و سرزمینی کشور شکل نگیرد، ضرورت فعال‌سازی این ظرفیت‌ها نیز به یک باور عمومی تبدیل نخواهد شد.

نگاهداری تصریح کرد: هدف ما این است که موضوع ظرفیت‌های سرزمینی را به یک بینش و منطق تصمیم‌گیری درباره ایران تبدیل کنیم، نه اینکه صرفاً سندی در گوشه‌ای از دستگاه‌های اداری کشور باقی بماند.

رسانه‌ها نقش محوری در شکل‌گیری گفت‌وگوی ملی درباره ظرفیت‌های ایران دارند

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس با قدردانی از تلاش اصحاب رسانه برای همراهی با این حرکت ملی گفت: از خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای درخواست داریم در این مسیر همراه ما باشند؛ چراکه در شکل‌دهی به گفت‌وگوی اجتماعی فراگیر میان نخبگان استان‌های مختلف و صاحب‌نظران مستقر در مرکز، نقش رسانه‌ها محوری است.

وی افزود: شاید ۵۰ درصد این کار بر عهده پژوهشگران و مرکز پژوهش‌های مجلس و ۵۰ درصد دیگر بر عهده رسانه‌ها باشد. البته نقش رسانه‌ها صرفاً به پوشش این نشست خبری محدود نمی‌شود، بلکه حمایت از این جریان به‌عنوان یک اولویت ملی اهمیت دارد.

نگاهداری با اشاره به ظرفیت اندیشکده‌های حکمرانی و قانون‌گذاری استانی و حضور صاحب‌نظران اصلی هر استان در این مجموعه‌ها خاطرنشان کرد: امیدواریم بتوانیم با استفاده مکمل از ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه مرکز پژوهش‌های مجلس، گام مؤثری در مسیر هم‌نگری ظرفیت‌ها و احصای ابتکارات اقتصادی، اجتماعی و صنعتی برداریم.

وی با تأکید بر ضرورت حرکت به سمت گشایش‌های اقتصادی جدید گفت: تمرکز بر ظرفیت‌های داخلی و استانی می‌تواند زمینه‌ساز فرصت‌های تازه اقتصادی باشد. در این مقطع تاریخی، احصای ظرفیت‌های تمدنی و استانی کشور یکی از بسترهای مهم افق‌گشایی برای ایران و شکستن محدودیت‌هایی است که دشمنان تلاش می‌کنند بر کشور تحمیل کنند.

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس افزود: تمایلی نداریم این برنامه در قالب یک همایش کوتاه‌مدت به‌سرعت جمع‌بندی شود؛ زیرا شکل‌گیری ذهنیت مشترک، هدف اصلی ماست. باید به این توافق و نگاه مشترک برسیم که ظرفیت‌های استان‌ها را تا حد امکان شناسایی، احصا و برای بهره‌برداری از آنها برنامه‌ریزی کنیم.

تحلیل و پردازش ظرفیت‌های احصاشده در استان‌ها

نگاهداری با اشاره به برنامه مرکز پژوهش‌های مجلس برای سامان‌دهی نتایج این اقدامات تصریح کرد: پس از انجام فعالیت‌ها در ۳۱ استان، شورای علمی در مرکز پژوهش‌های مجلس تشکیل شده است تا با استفاده از ظرفیت‌های موجود، اطلاعات و فرصت‌هایی را که استان‌های مختلف احصا و ارسال می‌کنند، تحلیل و پردازش کنیم.

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس ادامه داد: در این فرآیند، ظرفیت‌های پهنه‌های مختلف کشور، ارتباط استان‌ها با کشورهای همسایه و همچنین پیوند آنها با زنجیره‌های ارزش منطقه‌ای و بین‌المللی بررسی خواهد شد. موضوع مهم این است که بتوانیم از این بررسی‌ها، ابتکارات اقتصادی، صنعتی و اجتماعی استخراج کنیم؛ اقدامی که تاکنون در کشور به این شکل انجام نشده است.

تداوم نشست‌ها و رویدادها در ۳۱ استان کشور

وی با تأکید بر اینکه برای اجرای این برنامه نباید شتاب‌زده عمل کرد، گفت: عجله‌ای نداریم که این حرکت را به یک رویداد با تاریخ مشخص محدود کنیم؛ بلکه به دنبال شکل‌گیری مجموعه‌ای از نشست‌ها و رویدادهای مستمر هستیم که به‌صورت همزمان در ۳۱ استان آغاز می‌شوند و مرکز پژوهش‌های مجلس نیز این روند را پیگیری خواهد کرد.

نگاهداری خاطرنشان کرد: خروجی نهایی این اقدامات در قالب همایش و پس از جمع‌آوری اسناد و اطلاعات، ارائه و جمع‌بندی خواهد شد. همچنین فراخوان مقاله نیز در کنار سازمان‌دهی پژوهشی مرکز، به‌عنوان ابزاری برای افزایش مشارکت و گسترش ذهنیت مشترک در جامعه دنبال می‌شود.

وی افزود: در کنار سازمان‌دهی مرکزی و همکاری پژوهشگران، حدود ۸۰۰ پژوهشگر در ۳۱ استان کشور در قالب اندیشکده‌های حکمرانی و قانون‌گذاری استانی با مرکز پژوهش‌های مجلس همکاری می‌کنند و این مجموعه به‌عنوان محور اصلی پیشبرد برنامه فعالیت خواهد کرد.

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس تأکید کرد: برگزاری همایش و انتشار فراخوان مقاله، اقدامات مکملی برای افزایش مشارکت حداکثری و فراگیر شدن این جریان است تا بتوانیم با همکاری نخبگان و فعالان استان‌ها، مسیر شناسایی و بهره‌برداری از ظرفیت‌های سرزمینی کشور را پیش ببریم.

انتهای پیام/

ارسال نظر