ابعاد جنگ تحمیلی سوم هنوز به زبان هنر و ادبیات روایت نشده است/ نگاه شاعرانه در پیام رهبر جوان انقلاب
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، آیین بزرگداشت «امین زبان و ادب پارسی» و رونمایی از کتاب «از دفتر شعر امین» همزمان با سومین روز از هفته کتاب سیوچهارم با حضور فاطمه مهتجرانی سخنگوی دولت و سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، غلامعلی حدادعادل، حامد علامتی مدیرعامل کانون پرورش کودکان و نوجوانان برگزار شد.
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با اشاره به ابعاد مختلف شخصیتی رهبر شهید و جایگاه زبان و ادبیات فارسی در اندیشه ایشان گفت: رهبر شهید ما سه وجه وجودی داشتند که دو وجه از شخصیت ایشان بر وجه سوم سایه انداخته بود. وجه نخست، اسلامیت ایشان بود؛ بهگونهای که در حوزههای مختلف و شاخههای گوناگون علوم اسلامی، توجه و تسلط داشتند. وجه دوم، انقلابیبودن ایشان بود. ایشان از سالهای ابتدایی انقلاب اسلامی، از همراهان ارشد امام بودند. این دو وجه، دو وجه اساسی شخصیت ایشان بوده و هست که بر وجه سوم، یعنی ایرانیت، سایه انداخته است. رهبر شهید ما عالمی اندیشمند بودند، اما در عین حال، یک ایراندوست واقعی نیز بودند و از این زاویه میتوان سخنان بسیاری درباره شخصیت ایشان مطرح کرد.
او افزود: عنوانی که برای برنامه امروز انتخاب شده، به یکی از وجوه شخصیتی ایشان اشاره دارد. وقتی از ایشان با عنوان «امین زبان و ادب فارسی» یاد میکنیم، در واقع وجه ایرانیبودن شخصیت ایشان را بازنمایی میکنیم. این وجه از شخصیت ایشان نیازمند آن است که بیشتر درباره آن صحبت کنیم؛ چراکه در حوزه زبان و ادبیات فارسی، تا حدودی مغفول مانده است.
صالحی ادامه داد: درباره وجه حقیقی شخصیت ایشان، یعنی تسلط بر زبان و ادبیات فارسی، سخنان بسیاری گفته شده و همچنان میتوان نکات زیادی را مطرح کرد. من به سه نکته بهسرعت اشاره میکنم. نخست اینکه ایشان بر هر دو حوزه نظم و نثر فارسی تسلط داشتند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان کرد: تسلط رهبر شهید ما صرفاً به شعر یا به نثر محدود نمیشد. اگر به بسیاری از ادیبان معاصر نگاه کنیم، میبینیم که برخی تنها در یک حوزه فعالیت داشتهاند یا در یکی از این دو حوزه، اشراف بیشتری نسبت به حوزه دیگر داشتهاند؛ اما درباره رهبر شهید چنین وضعیتی وجود نداشت و ایشان بر هر دو حوزه تسلط داشتند.
او در ادامه با اشاره به ویژگیهای نگاه رهبر شهید به زبان و ادبیات فارسی بیان کرد: تعلق و علاقه ایشان به زبان و ادب فارسی، تمایزها و امتیازات خاص خود را داشت. نکته دوم، اهتمامی بود که ایشان به رشد، تقویت، گسترش و اعتلای زبان و ادب فارسی داشتند. در میان سلسلههای ایرانی، شاید تنها یک دوره تاریخی را بتوان نام برد که زبان و ادب فارسی مورد اهتمام جدی امیران و وزیران قرار داشت و آن دوره ساسانی بود که اتفاقات بزرگی نیز در آن رقم خورد. پس از آن، جرقههایی وجود داشت، اما نمیتوان از دورههای مستمر سخن گفت. با این حال، انقلاب اسلامی و بهویژه دوران رهبری قائد شهید ما، دورهای خاص و قابل توجه برای زبان و ادبیات فارسی بود.
صالحی خاطرنشان کرد: ایشان از مفاخر ادب فارسی پاسداری کردند و اجازه ندادند نگاههای افراطگرایانه، این مفاخر را از عرش به فرش بیاورد.
او با اشاره به دیدارهای مستمر رهبر شهید با شاعران در ماه مبارک رمضان گفت: ایشان در برنامههای مستمری که در نیمه ماه رمضان با شاعران برگزار میکردند، خودشان تصریح کرده بودند که از این طریق میخواهیم اهتمام خود را نسبت به پختهتر کردن و کارآمدتر کردن زبان و شعر فارسی نشان دهیم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان تأکید کرد: در کنار دو وجه اسلامیت و انقلابیبودن شخصیت ایشان، وجه ایرانیت نیز وجود دارد و توجه ویژه ایشان به زبان و ادب فارسی، نشاندهنده همین وجه از شخصیت ایشان است.
حدادعادل: رهبر شهید با جامعیت علمی و ذوق شعری، پشتوانه زبان و ادب فارسی بود
در این مراسم، غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با اشاره به جایگاه رهبر شهید در پاسداری از زبان فارسی گفت: «زبان و ادب فارسی در ۵۰ سال اخیر دو رهبر ادیب و شاعر به خود دیده که هر دو پشتوانه این زبان بودهاند.»
حداد عادل مهمترین ویژگی رهبر شهید را «جامعیت» دانست و افزود: «کمتر شخصیتی را به جامعیت ایشان دیدهام؛ هر متخصصی که با ایشان دیدار میکرد، در پایان تصور میکرد ایشان فقط در رشته او تخصص دارد.» او این جامعیت را در حوزه شعر نیز ستود و گفت: «هر کس ده یا یازده غزل آمده در این دفترک را بخواند، متوجه میشود با شاعری درجهاول روبهروست؛ این شعرها نه تنها بیعیب، بلکه پر از حسن و ظرافت است.»
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در بخش دیگری از سخنانش به رابطه معمولاً ناسازگار شعر و سیاست اشاره کرد و با نقل نمونهای تاریخی از وثوقالدوله و قوامالسلطنه گفت: «شعر قابل تفسیر است و سیاستمدار باید دقیق سخن بگوید.» او داستان تغییر معروف «کشتنیان را سیاستی دگر آمد» به «کشتیبان را سیاستی دگر آمد» را نمونهای از خطر نقل شعر در فضای سیاسی دانست.
حداد عادل همچنین گفت امام خمینی و رهبر شهید با وجود تسلط بر شعر، در سخنرانیهای عمومی کمتر شعر میخواندند و شعر خود را بهراحتی عرضه نمیکردند. به گفته او، رهبر شهید در عین حال از قاریان قرآن، مداحان، نوحهخوانان و شاعران حمایت میکرد و جلسات سالانه با آنان داشت.
او روش رهبر شهید را «الگوسازی مثبت و تذکر خصوصی و محترمانه» توصیف کرد و گفت: «ایشان هیچوقت عیب مردم را برملا نمیگفتند؛ جلسه میگذاشتند، جنبههای مثبت را تقویت و الگو میکردند و اگر تذکری هم بود، در گوش و خصوصی و با خوشرویی میگفتند.» حداد عادل تأکید کرد که به برکت همین ذوق و حمایت، شعر کلاسیک پس از انقلاب رشد کمی و کیفی چشمگیری یافته و به «رسانهای مردمی و کاربردی» تبدیل شده است.
او در پایان با تأکید بر لزوم پاسداری از میراث ادبی و فرهنگی رهبر شهید گفت: «امیدوارم وارثان خوبی برای آن مرد بزرگ باشیم و میراثش را خوب نگهداری کنیم.»
نجابتی: ظاهر کتاب، نخستین مواجهه مخاطب با «معجزه دانایی» است
مسعود نجابتی، طراح هنری کتاب «از دفتر شعر امین»، عصر دوشنبه ۲۵ آبان در آیین بزرگداشت «امین زبان پارسی» و رونمایی از این کتاب در پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری گفت: «کتاب، معجزه دانایی است و این دانایی وقتی به محصولی ملموس تبدیل میشود، ناگزیر ظاهری دارد که باید به آن پرداخته شود.»
او با اشاره به سنت کتابسازی ایرانیان گفت: «در گذشته، آراستن کتاب متناسب با محتوای غنی آن بر عهده خوشنویسان و مذهّبان بود و در شرایط فعلی این وظیفه بر عهده طراحان گرافیک است.» نجابتی افزود که در طراحی این کتاب، قالب متناسب با محتوای شعر انتخاب شد و از سنت کهن خوشنویسی، بهویژه خط نستعلیق بهعنوان خط رسمی و هویت ملی ایران، استفاده شد.
این طراح هنری با اشاره به محدودیت کاربرد آرایش سنتی کتابها برای مخاطب امروز، بهویژه جوانان، گفت: «برای رفع این نقیصه، برای هر شعر یک بیت توسط شورای محتوایی انتخاب شد و با حضور هنرمندان شاخص حروفنگاری کشور، کارگاهی برای خلق آثار تایپوگرافی برگزار شد.» به گفته او، هر هنرمند یکی از مصراعها یا بیتها را برای کتاب به نیت کتابنگاری طراحی کرد.
نجابتی در پایان تأکید کرد: «اولین مواجهه مخاطب با این معجزه دانایی، هنوز ظاهر کتاب است. سعی ما در انتشارات انقلاب اسلامی این بوده که کتاب برای مخاطب فرهیخته دلپسندتر شود و برای عموم مردم نیز انگیزه خواندن ایجاد کند.»

ابراهیمزاده: ابعاد جنگ تحمیلی سوم هنوز به زبان هنر و ادبیات روایت نشده است
بر اساس این گزارش، پس از خیر مقدم محسن جوادی معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ، مهدی ابراهیم زاده ممهدی ابراهیم زاده؛ رییس حوزه ریاست موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی پشت تریبون آمد و عنوانکرد: رهبر شهید همواره از گنج دفاع مقدس سخن میگفتند و معتقد بودند باید این گنجینه به زبان هنر و ادبیات بازگو شود. امروز نیز آنچه در جریان جنگ تحمیلی سوم و در پی شهادت ایشان و اعضای خانواده مسئولان کشور رخ داد، واقعهای بزرگ است که هنوز ابعاد و جزئیات آن بهدرستی در آثار هنری و ادبی بازتاب نیافته است.
وی با اشاره به تفاوت ابعاد جنگ تحمیلی سوم با جنگ هشتساله افزود: بسیاری از ما که وقایع دهه ۶۰ را به یاد داریم، خاطرات موشکباران تهران را روایت میکنیم؛ اما به گفته او، در طول جنگ هشتساله کمتر از ۱۵۰ موشک به تهران اصابت کرد، در حالی که در بازه ۴۰ روزه جنگ تحمیلی سوم بیش از هزار و ۳۰۰ موشک و بمب به سوی مردم شلیک شد.
ابراهیمزاده با اشاره به حجم حملات صورتگرفته، آماری درباره میزان بمباران تهران نیز مطرح کرد و گفت که بیش از ۲۳ هزار تن بمب در این شهر فرود آمده است.
ضرورت روایت ایستادگی مردم در قالب آثار ادبی
رئیس حوزه ریاست مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی با بیان اینکه بسیاری از تصورات دشمنان درباره وضعیت داخلی ایران محقق نشد، تأکید کرد: در این جنگ، هیچیک از مسئولان کشور پناهنده نشدند، مردم برای خروج از مرزها صف نکشیدند و آن اتفاقاتی که دشمنان انتظار داشتند، رخ نداد.
وی ادامه داد: این واقعیتها باید به زبان ادبیات، شعر و هنر روایت شوند؛ همانگونه که رهبر شهید در دیدارهای خود، بهویژه در ماه مبارک رمضان، درباره رمانهای مشهور جهان، خاطرات دفاع مقدس و ضرورت پرداختن به این آثار سخن میگفتند.
ابراهیمزاده با تأکید بر ضرورت تولید آثار بیشتر درباره شخصیت و اندیشه رهبر شهید و همچنین حماسه ایستادگی مردم در جنگ تحمیلی سوم تصریح کرد: باید درباره عظمت این واقعه، مقاومت مردم و ایستادگی رزمندگان شعرهای بیشتری سروده شود، کتابهای متعددی نوشته شود و فیلمها و آثار هنری گوناگونی شکل بگیرد.
ادامه انتشار آثار رهبر شهید با همراهی اهالی فرهنگ
وی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به داغ شهادت رهبر شهید و نزدیکان ایشان گفت: این داغ بهسادگی و در مدت کوتاهی سرد نخواهد شد، اما امیدواریم اثر این خون و این شهادت، زمینهساز پیروزی نهایی حق بر باطل و آشکار شدن عظمت ملت ایران باشد.
ابراهیمزاده همچنین از خانه کتاب و ادبیات ایران، معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دستاندرکاران برگزاری این مراسم قدردانی کرد و ابراز امیدواری کرد انتشار آثار بیشتری از رهبر شهید انقلاب اسلامی با همکاری دفتر نشر آثار ایشان و همراهی نویسندگان، شاعران و اهالی فرهنگ ادامه پیدا کند.

در ادامه مراسم افشین اعلا به شعرخوانی پرداخت.

ملت ایران؛ تجلی یک ایستادگی شاعرانه
در ادامه این مراسم، محمدمهدی سیار، شاعر کشورمان، با توصیف ایستادگی مردم ایران بهعنوان یک حرکت شاعرانه اظهار کرد: ملت ایران یک ایستادگی شاعرانه است و جز یک شاعر حکیم نمیتوانست این ایستادگی را سامان دهد و در رگ و پی اقشار و صنفهای مختلف مردم جاری کند.
وی با اشاره به نقش شاعران در روزهای نخست پس از فقدان رهبر شهید افزود: در آن حدود ۱۰ روز نخست، بهویژه پس از محروم شدن جامعه از حضور ایشان، گویی شاعران بهنوعی هدایت جامعه را بر عهده گرفتند. میدانهایی که در آن روزها شکل گرفت، بدون شعر، شعارهای پیوسته، مداحی و سرود معنا و هویت خود را پیدا نمیکردند. این قالبهای فرهنگی در شکلگیری و تداوم حضور مردم در میدانها نقش داشتند.
سیار ادامه داد: به نظر میرسد رهبر شهید نیز چنین نقشی را برای شعر میپسندیدند و انتظار داشتند شعر بتواند بخشی از مسئولیت هدایت فرهنگی جامعه را بر عهده بگیرد. در واقع، نمیتوان جامعه را رهبری کرد و امور کشور را پیش برد، بیآنکه پیوند عمیقی با فرهنگ داشت و شعر را بهدرستی شناخت.
شعر؛ بخشی از میراث فرهنگی رهبر شهید
این شاعر با اشاره به میراث ادبی و فرهنگی رهبر شهید گفت: بخشی از میراث گرانبهای ایشان، شعرهایی است که سرودهاند و بخش دیگر آن، دیدگاهها و سخنانی است که درباره شعر و ادبیات بیان کردهاند. این مجموعه میتواند برای سالها نقشه راه حیات فرهنگی و زیست ادبی و هنری جامعه باشد؛ نقشه راهی که هم برای شاعران و مخاطبان شعر و هم برای معلمان، مدیران و مسئولان فرهنگی و سیاسی اهمیت دارد.
وی ابراز امیدواری کرد این میراث بهدرستی شناخته شود و در فعالیتهای فرهنگی و ادبی مورد توجه قرار گیرد.
روایت دیدار شاعران با رهبر شهید؛ تأکید بر امیدآفرینی
سیار در بخش دیگری از سخنانش به دیدار خود و دو تن از شاعران کشور با رهبر شهید در آبانماه سال گذشته اشاره کرد و گفت: در آخرین سال حیات ایشان، بنده به همراه میلاد عرفانپور و استاد علیمحمد مؤدب به دیدارشان دعوت شدیم. این دیدار از حدود ساعت ۱۰ صبح آغاز شد و تا ظهر ادامه داشت و در آن، مباحث عمیق و گستردهای درباره شعر و ادبیات مطرح شد.
وی با یادآوری یکی از جملات رهبر شهید در آن دیدار افزود: یکی از نکاتی که هرگز فراموش نمیکنم، تأکید ایشان بر دعا کردن برای شاعران بود. ایشان فرمودند که یکی از کارهایی که هرگز ترک نمیکنند، دعا کردن برای ماست و تقریباً هر روز برای شاعران دعا میکنند.
این شاعر با اشاره به شرایط آن روزها و همزمانی این دیدار با تحولات منطقه پس از عملیات طوفانالاقصی بیان کرد: در آن دیدار، دو موضوع اهمیت ویژهای داشت؛ نخست جایگاه شعر و ادبیات و دیگری ضرورت امیدآفرینی. رهبر شهید، شاعران را امیدآفرینان جامعه میدانستند و چنین انتظاری نیز از آنان داشتند.
نگاه شاعرانه در پیام رهبر جوان انقلاب
سیار در ادامه با اشاره به متن منتشرشده از سوی رهبر جوان انقلاب اسلامی پس از آغاز مسئولیت رهبری گفت: هرچند هنوز شعری از ایشان نشنیدهایم و نخواندهایم، اما در متنهایی که از ایشان منتشر شده، هم دقت و ظرافت کلامی و ادبی و هم نگاه شاعرانه دیده میشود.
وی با اشاره به توصیف ایشان از پیکر رهبر شهید افزود: آن جمله که «من پیکر آن بزرگوار را دیدم؛ کوهی بود از صلابت» و اشاره به مشت گرهکرده دست سالم ایشان، تصویری اثرگذار بود که به الهامبخش بخشی از تولیدات ادبی و هنری، از شعر تا آثار گرافیکی، تبدیل شد.
این شاعر تأکید کرد: باید این نگاه شاعرانه را قدر بدانیم و آن را در عرصه فرهنگ و هنر امتداد دهیم.
سیار در پایان با اشاره به اینکه نکات و تحلیلهایی درباره ظرافتها و ویژگیهای ادبی کتاب «از دفتر شعر امین» آماده کرده بود، اظهار کرد که به دلیل محدودیت زمان، بررسی تفصیلی این موضوع را به فرصتی دیگر موکول میکند.

در ادامه میلاد عرفانپور به شعرخوانی پرداخت.
محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با اشاره به نامگذاری یکی از روزهای هفته کتاب به نام «امین شعر و زبان و ادب فارسی» گفت: این نامگذاری در پاسداشت نقش بیبدیل رهبر شهید در حفظ و تقویت زبان و ادب فارسی صورت گرفته است؛ نقشی که بر هیچکس پوشیده نیست و روشن است که نام شعر و ادبیات فارسی با این ویژگیها در تاریخ ایران ماندگار خواهد ماند.
جوادی ضمن قدردانی از حاضران بیان کرد: از حضور شما سپاسگزاریم و خوشحالیم که امروز در خدمت نویسندگان و فرهیختگان عرصه فرهنگ و ادب هستیم و همچنین امروز شاهد رونمایی از دفتر شعر امین، بخشی از سرودههای رهبر شهید خواهیم بود.

رهبر شهید، شعر را سرمایه ملی و هنری راهبردی میدانستند
میلاد عرفانپور، شاعر، درباره نگاه ویژه رهبر شهید به شعر و ادبیات فارسی گفت: رهبر شهید ما بیگمان امروز زندهتر از گذشته و بیش از پیش در کنار شاعران و اهالی ادب ایران حضور دارند. ایشان در حوزههای مختلف شخصیتی ممتاز داشتند و در این چند ماه، سخنان بسیاری درباره ویژگیهای ایشان گفته شده و شعرهای بسیار زیادی نیز در وصف ایشان سروده شده است. اما نگاه ایشان به شعر و ادبیات، با نگاه بسیاری از مسئولان متفاوت بود و نمیتوان این نگاه را با دیدگاه دیگران مقایسه کرد.
او افزود: ایشان شعر را هنر اول ایران میدانستند؛ همانطور که در طول تاریخ نیز بر این موضوع تأکید کردند و فرمودند شعر سرمایه و ثروت ملی ماست و باید این ثروت را گسترش داد. ایشان شعر را هنری راهبردی میدانستند. نگاه ایشان، نگاهی راهبردی بود و عملکردشان نیز در راستای تعیین خطمشی و ترسیم مسیر قرار داشت.
عرفانپور ادامه داد: این توجه، نمود دیگری هم داشت، ایشان کتابهای شعر جوانانی را که به دستشان میرسید، مطالعه میکردند و ما شرمنده میشدیم که حضرت آقا با وجود این همه مشغله، کتاب ما را میخواندند و نکتهای درباره آن بیان کردند.
این شاعر در ادامه گفت: توجه ایشان به شعر باعث شد که در این جنگ، شعر نیز در خط مقدم حضور داشته باشد. از ۹ اسفند تاکنون، بیش از ۵۰۰ شاعر در میدانها حضور پیدا کردند و نزدیک به ۲۰ هزار شعرخوانی را رقم زدند. این اقدامات بدون هیچ هزینه و حمایتی انجام شده است و شاعران با هزینه شخصی خود به میدانها میروند و به شعرخوانی میپردازند.
او تصریح کرد: شاعران مجاهدانه و بدون هیچ چشمداشتی در میدانها حضور پیدا میکنند و شعر میخوانند.
عرفانپور در ادامه با اشاره به رونمایی از دفتر شعر امین گفت: امروز که قرار است از دفتر شعر امین رونمایی کنیم، به یاد آوردم که حضرت آقا دفتری برای شعر داشتند و هرگاه شعر خوبی میدیدند، آن را در آن دفتر یادداشت میکردند. همیشه با خود میگفتم ای کاش روزی این دفتر به دست ما میرسید و منتشر میشد.
این گزارش در حال به روز رسانی است...
انتهای پیام/