چهار مأموریت راهبردی دانشگاه خوارزمی برای تقویت نقش دانشگاه در حل مسائل ملی/ تاکید بر تبدیل دستاوردهای پژوهشی دانشجویان به محصولات فناورانه
علیرضا حریفی، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه خوارزمی، در گفتوگو با خبرنگار آنا، در پاسخ به این سوال که دانشگاههای کشور روی کدام مسائل حلنشده علمی کار میکنند و چه حمایت ویژهای برای این نوع پژوهشها در نظر گرفته شده است؟، اظهار کرد: در چارچوب تفاهمنامههایی که دانشگاه پیگیری کرده و همچنین مأموریتهایی که برای دانشگاه تعریف شده است، حمایتهای بنیاد علم ایران نیز در راستای پیشبرد این مأموریتها مورد توجه قرار دارد. در این چارچوب، چهار مأموریت اصلی برای دانشگاه در نظر گرفته شده است.
وی افزود: یکی از مأموریتهای دانشگاه، موضوع افزایش بهرهوری در حوزه مدیریت شهری و روستایی است که بهعنوان یکی از اولویتهای اعلامشده از سوی وزارت علوم مطرح شده است. همچنین حوزه آب و انرژی، بهویژه موضوع تصفیه آب، از دیگر زمینههایی است که همکاران دانشگاه در آن فعالیتهای پژوهشی دارند.
حریفی با اشاره به اهمیت تغییرات اقلیمی و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر تصریح کرد: یکی دیگر از محورهای فعالیت دانشگاه، بررسی تغییرات اقلیمی، بهخصوص در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر و استفاده از انرژی خورشیدی است. دانشگاه در این زمینه اخیراً فعالیتهای خود را توسعه داده و با وزارتخانه مربوطه در حال رایزنی و همکاری است.
وی ادامه داد: در همین راستا، دانشگاه خوارزمی در یکی از پروژههای ملی وزارت علوم مشارکت دارد که موضوع آن بررسی ظرفیت و پتانسیل دانشگاههای کشور برای ورود به عرصه تولید انرژی خورشیدی است. این پروژه با هدف شناسایی توانمندیهای دانشگاهها و فراهم کردن زمینه بهرهگیری از ظرفیت علمی و تخصصی آنها در توسعه انرژی خورشیدی در سطح کشور دنبال میشود.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه خوارزمی، فناوریهای نوین در راستای رفع نیازهای جامعه و صنعت را از دیگر مأموریتهای دانشگاه برشمرد و گفت: یکی دیگر از مأموریتهایی که از سوی بنیاد علم ایران به دانشگاه محول شده، تحلیل ریسکهای اجرایی پروژههای بزرگ کشور است. این موضوع نیز از جمله حوزههای مهمی است که دانشگاه با تکیه بر توان علمی و تخصصی اعضای هیئت علمی خود دنبال میکند.
حضور دانشگاه خوارزمی در طرح حل مسائل کلان کشور
حریفی در ادامه با اشاره به طرحهای ملی وزارت علوم برای حل مسائل کلان کشور اظهار کرد: اخیراً در قالب طرح «محکم» و در چارچوب فعالیتهای دبیرخانه این طرح، موضوع حل مسائل کلان کشور با مشارکت وزارتخانههای مختلف آغاز شده است. در این زمینه، رایزنیها و همکاریهایی با دستگاههای اجرایی در حال انجام است تا ظرفیت دانشگاهها در حل مسائل اساسی کشور به کار گرفته شود.
وی افزود: در همین چارچوب، تفاهمنامهای با وزارت نیرو منعقد شده و مأموریتهای کلانی نیز از سوی این وزارتخانه به دانشگاههای کشور واگذار شده است. یکی از این مأموریتها به دانشگاه خوارزمی اختصاص یافته و در حال حاضر در مرحله تنظیم تفاهمنامه با وزارت نیرو هستیم.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه خوارزمی با تشریح محورهای این مأموریت گفت: مأموریتی که به دانشگاه خوارزمی واگذار شده، در حوزه آب و برق و همچنین بخشی از مسائل اجتماعی مرتبط با وزارت نیرو قرار دارد. این موضوعات در قالب پروژههای کلان تعریف شدهاند و دانشگاه در حال آمادهسازی سازوکارهای لازم برای آغاز و پیشبرد آنهاست.
مشارکت در پروژههای کلان نفتی و زمینشناسی
حریفی با اشاره به اینکه چه برنامهای برای هدایت پژوهشهای دانشگاهی به سمت مسائل اصلی کشور از جمله آب، خاک، غذا، انرژی و هوش مصنوعی وجود دارد؟، اظهار کرد: در سالهای گذشته نیز پروژههای کلانی در حوزه نفت به دانشگاهها واگذار شده است. در یکی از این پروژهها، موضوع بررسی مخازن کربناتی دشت آبادان در اختیار دانشگاه قرار گرفت که نمونهای از همکاری دانشگاه با مجموعههای اجرایی و صنعتی کشور در زمینه حل مسائل تخصصی است.
وی با تأکید بر اینکه بخش عمده فعالیتهای پژوهشی کاربردی دانشگاه در ارتباط مستقیم با نیازهای کشور تعریف میشود، افزود: قراردادهای صنعتی و طرحهای ارتباط با جامعه و صنعت که با همکاری محققان و پژوهشگران دانشگاه اجرا میشوند، با هدف پاسخگویی به مسائل واقعی جامعه و صنعت شکل میگیرند.
وی همچنین به همکاری دانشگاه خوارزمی با سازمان زمینشناسی کشور اشاره کرد و گفت: یکی دیگر از زمینههای فعالیت دانشگاه، همکاری با سازمان زمینشناسی است. در همین راستا، در یکی از پروژههای کلان این سازمان که در قالب فرایند مناقصه تعریف شده، مطالعات مربوط به پهنه دشت جیرفت در حال انجام است و دانشگاه نیز در این زمینه ظرفیتهای پژوهشی خود را به کار گرفته است.
حریفی تأکید کرد: میتوان گفت تقریباً تمام پژوهشهای کاربردی دانشگاه که در قالب طرحهای ارتباط با جامعه و صنعت انجام میشوند، بهطور مستقیم با حل مسائل کشور ارتباط دارند و هدف اصلی آنها پاسخگویی به نیازهای واقعی دستگاههای اجرایی، صنایع و جامعه است.
توجه همزمان به مرزهای دانش و حل مسائل کاربردی
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه خوارزمی با تأکید بر ضرورت توجه همزمان به پژوهشهای بنیادی و کاربردی خاطرنشان کرد: دانشگاه در کنار فعالیتهای مسئلهمحور و همکاری با صنعت، وظیفه دارد در مرزهای دانش نیز حرکت کند و تولیدات علمی ارزشمند داشته باشد.
وی ادامه داد: تولید مقالههای علمی، تألیف کتاب، تدوین رسالههای دکتری و پایاننامههای تحصیلات تکمیلی از جمله رسالتهای اصلی دانشگاه است و ما در این زمینه نیز همچنان فعال هستیم. بنابراین، فعالیت دانشگاه صرفاً به اجرای قراردادهای صنعتی محدود نمیشود، بلکه توسعه دانش، تولید محتوای علمی و تربیت نیروی انسانی متخصص نیز از اهداف اساسی ماست.
بازنگری در سیاستهای مالی برای تشویق همکاریهای پژوهشی
حریفی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سیاستهای حمایتی دانشگاه برای توسعه طرحهای پژوهشی و صنعتی اظهار کرد: دانشگاه در حوزه طرحهای صنعتی و طرحهای ارتباط با جامعه و صنعت، سازوکارهای حمایتی مختلفی را دنبال میکند. یکی از موضوعاتی که در این زمینه مورد توجه قرار گرفته، بازنگری در نحوه دریافت سهم دانشگاه از مبالغ بالاسری قراردادهای پژوهشی است.
وی افزود: در آییننامهای که اخیراً مورد بازنگری قرار دادهایم، تلاش کردهایم مشوقهایی برای پژوهشگران ایجاد کنیم تا سهم کمتری از مبلغ بالاسری قراردادها به دانشگاه اختصاص پیدا کند. در واقع، متناسب با افزایش مبلغ قرارداد و رشد ارزش مالی طرح، تلاش کردهایم ضریب سهم دانشگاه از بالاسری را کاهش دهیم تا این موضوع به عاملی تشویقی برای توسعه همکاریهای پژوهشی و صنعتی تبدیل شود.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه خوارزمی ادامه داد: در کنار این سیاست، تلاش میکنیم از ظرفیت سازمانها، وزارتخانهها و همچنین معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری برای جذب اعتبارات پژوهشی استفاده کنیم و این منابع را در مسیر حمایت از فعالیتهای تحقیقاتی همکاران دانشگاه هدایت کنیم.
وی گفت: این حمایتها میتواند در قالب پشتیبانی از پایاننامههای کارشناسی ارشد و رسالههای دکتری، اجرای طرحهای پژوهشی، جذب محققان و توسعه تیمها و بازوهای پژوهشی دانشگاه صورت گیرد. هدف این است که پژوهشگران بتوانند از ظرفیت اعتبارات و حمایتهای بیرونی برای پیشبرد فعالیتهای علمی و تحقیقاتی خود استفاده کنند.
حریفی با اشاره به تفاهمنامه دانشگاه با بنیاد علم ایران اظهار کرد: در تفاهمنامهای که با بنیاد علم ایران داریم، سازوکارهای حمایتی مختلفی پیشبینی شده است تا این حمایتها بهعنوان مشوقی برای همکاران دانشگاه عمل کند و زمینه حرکت بیشتر آنها به سمت جذب اعتبارات و اجرای طرحهای پژوهشی را فراهم آورد.
رشد سهونیمبرابری گرنتهای پژوهشی دانشگاه
وی با اشاره به اینکه چه مشوقهایی برای استادان، دانشجویان و پژوهشگرانی که ایدههای نو و پرریسک علمی را دنبال میکنند در نظر گرفته شده است؟، گفت: از سال گذشته، میزان گرنتهای پژوهشی دانشگاه نسبت به سالهای قبل تقریباً سهونیم برابر رشد داشته است. این افزایش میتواند بهعنوان یکی از عوامل کمککننده به توسعه فعالیتهای پژوهشی و تقویت انگیزه محققان مورد توجه قرار گیرد.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه خوارزمی افزود: تلاش ما این است که حمایتهای مالی دانشگاه بهگونهای طراحی شود که حتی مبالغی که از محل بالاسری قراردادهای پژوهشی کسر میشود، دوباره در قالب گرنت و حمایتهای پژوهشی به چرخه تحقیق و توسعه بازگردد.
وی تصریح کرد: پژوهشگرانی که در حوزه طرحهای پژوهشی، صنعتی و ارتباط با جامعه و صنعت فعالیت میکنند، باید بتوانند از حمایتهای دانشگاه برای توسعه فعالیتهای خود بهرهمند شوند. بازگشت منابع به پژوهش و تقویت توان مالی محققان، یکی از رویکردهایی است که در سیاستهای جدید دانشگاه دنبال میکنیم.
حمایت از آزمایشگاههای تحقیقاتی انفرادی و شکلگیری هستههای فناور
حریفی در ادامه با اشاره به یکی از برنامههای جدید وزارت علوم برای حمایت از زیرساختهای پژوهشی دانشگاهها گفت: یکی از موضوعاتی که اخیراً در وزارتخانه مورد توجه قرار گرفته، حمایت از آزمایشگاههای تحقیقاتی انفرادی است. این برنامه با هدف پشتیبانی از آزمایشگاههای متعلق به پژوهشگران شاخص و افراد برجسته علمی دنبال میشود.
وی توضیح داد: در این طرح، اعتبارات مشخصی به دانشگاهها تزریق میشود تا از طریق آنها، فعالیتهای پژوهشی و علمی هدفمند هدایت شود. البته هدف این حمایتها صرفاً تقویت آزمایشگاههای پژوهشگران شاخص نیست، بلکه یکی از اهداف مهم آن، ایجاد هستههای فناور از دل همین تیمها و آزمایشگاههای تحقیقاتی است.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه خوارزمی با تأکید بر اینکه برای ورود دانشجویان از سالهای نخست تحصیل به پروژههای واقعی صنعت چه سازوکاری پیشبینی شده است؟ اظهار کرد: تلاش ما این است که دانشجویی که برای نخستین بار وارد مقاطع تحصیلات تکمیلی دانشگاه میشود، از همان ابتدای ورود بتواند در یک آزمایشگاه تحقیقاتی و در قالب یک فعالیت هدفمند پژوهشی قرار بگیرد.
وی افزود: در چنین ساختاری، دانشجو علاوه بر انجام فعالیتهای علمی و تحقیقاتی، از ابتدا با رویکرد محصولمحور و فناوریمحور آشنا میشود و مسیر پژوهش او بهگونهای هدایت میشود که در کنار تولید مقاله، پایاننامه و رساله، زمینه حرکت به سمت فعالیتهای فناورانه نیز فراهم شود.
حریفی ادامه داد: هدف این است که خروجی فعالیت دانشجو صرفاً به ارائه پایاننامه یا رساله و انتشار مقاله علمی محدود نشود، بلکه بتواند در نهایت ایده فناورانه خود را توسعه دهد و با آن ایده به یکی از مراکز رشد راه پیدا کند. به این ترتیب، ارتباط میان آموزش، پژوهش، فناوری و تجاریسازی دستاوردهای علمی تقویت خواهد شد.
وی در پایان با اشاره به آغاز اجرای این رویکرد در دانشگاهها خاطرنشان کرد: این اقدام را میتوان یکی از گامهای جدید در مسیر پیوند دادن فعالیتهای آزمایشگاهی با شکلگیری هستههای فناور دانست. دانشگاه خوارزمی نیز در ابتدای این مسیر قرار دارد و تلاش میکند با بهرهگیری از حمایتهای وزارت علوم و ظرفیت پژوهشگران و اعضای هیئت علمی، زمینه تبدیل دستاوردهای پژوهشی به محصولات و ایدههای فناورانه را فراهم کند.
انتهای پیام/