از خوش و بش مهران رجبی با مخاطبان در روز شلوغ پردیس ملت تا روایت حمله به مراسم عروسی در سیریک

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری آنا، پنجمین روز نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت در پردیس سینمایی ملت، روزی پررفت‌وآمد و پربار بود. در کنار نمایش آثار سینمایی و حضور مخاطبان و فعالان این حوزه، برگزاری سه کارگاه انتقال تجربه، فرصتی برای پرداختن به ظرفیت‌های تازه تولید و عرضه آثار هنری فراهم کرد؛ از تغییرات گسترده‌ای که هوش مصنوعی در صنعت انیمیشن ایجاد کرده تا چگونگی استفاده از این فناوری برای روایت رویدادهای روز و همچنین جایگاه طراحی پوستر در معرفی و تبلیغ یک اثر سینمایی.

در این میان، بخش انیمیشن یکی از روزهای پرمخاطب خود را پشت سر گذاشت و حضور علاقه‌مندان در کارگاه‌های تخصصی نیز بر حال‌وهوای آموزشی جشنواره افزود. این برنامه‌ها در شرایطی برگزار شد که روز گذشته نیز جمعی از اینفلوئنسرهای خارجی در پردیس سینمایی ملت حضور یافته بودند.

محمد سرشار: هوش مصنوعی مرزهای تولید انیمیشن را تغییر می‌دهد

محمد سرشار، فعال حوزه انیمیشن، در کارگاه انتقال تجربه خود با موضوع انیمیشن، به تغییرات گسترده این عرصه در پی گسترش ابزارهای هوش مصنوعی پرداخت و تأکید کرد که انیمیشن دیگر محدود به آثار فانتزی و کودکانه یا تولیدات استودیوهای بزرگی همچون دیزنی و پیکسار نیست.

او با اشاره به اینکه انیمیشن به معنای جان‌بخشیدن و حرکت‌دادن به اشیای بی‌جان است، توضیح داد که این حوزه از تکنیک‌های مختلفی مانند استاپ‌موشن و تصاویر رایانه‌ای تا بازسازی شخصیت‌های واقع‌گرا و تولید ویدئوهای مبتنی بر هوش مصنوعی را دربرمی‌گیرد. به اعتقاد او، امروز می‌توان از انیمیشن در فیلم، سریال، مستند، تبلیغات و حتی ویدئوهای تولیدشده توسط کاربران استفاده کرد.

سرشار که فعالیت خود در حوزه انیمیشن را از سال ۱۳۹۱ و با ساخت یک مجموعه موشن‌کمیک آغاز کرده است، با اشاره به تجربه‌های اخیر خود در تولید یک اثر سینمایی با کمک هوش مصنوعی، این فناوری را عاملی برای کاهش بسیاری از محدودیت‌های تولید دانست. به گفته او، بازسازی فضاهای تاریخی، طراحی لباس و تجهیزات دوره‌های گذشته و خلق شخصیت‌هایی که در شرایط عادی به امکانات و هزینه‌های فراوان نیاز دارند، با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی امکان‌پذیرتر شده است.

او برای توضیح این ظرفیت، به امکان بازسازی رویدادهای تاریخی در تولید مستند اشاره کرد و گفت با کمک این ابزارها می‌توان موقعیت‌هایی مانند اشغال شمال ایران توسط شوروی و حضور سه مرزبان را با جزئیات بیشتری بازآفرینی کرد.

این فعال حوزه انیمیشن در ادامه، درباره تأثیر هوش مصنوعی بر آینده مشاغل این صنعت هشدار داد و پیش‌بینی کرد که بخش قابل توجهی از موقعیت‌های شغلی فنی موجود دستخوش تغییر یا حذف شوند. به گفته او، فعالیت‌هایی مانند طراحی پس‌زمینه، مدل‌سازی و ریگینگ ممکن است با ابزارهای جدید به شکل متفاوتی انجام شوند؛ در مقابل، نقش‌هایی همچون نویسندگی، کارگردانی، طراحی هنری، استوری‌بورد، آهنگسازی و صداپیشگی فارسی همچنان اهمیت خود را حفظ خواهند کرد.

سرشار البته تأکید کرد که استفاده از هوش مصنوعی به معنای حذف کامل نیروی انسانی نیست و همچنان برای برنامه‌نویسی، مدیریت فنی و اصلاح خطاهای خروجی به متخصصان نیاز خواهد بود. با این حال، استودیوها ممکن است کوچک‌تر شوند و نیروهایی که توانایی خلاقانه و ایده‌پردازی دارند، جایگاه مهم‌تری پیدا کنند.

او با بیان اینکه هوش مصنوعی می‌تواند در بسیاری از موقعیت‌ها خروجی متوسط و قابل قبولی ارائه دهد، خاطرنشان کرد که هنرمندان برای متمایز ماندن باید سطح خلاقیت و روایتگری خود را ارتقا دهند. به اعتقاد او، صرف استفاده از ابزارهای جدید کافی نیست و آنچه یک اثر را از تولیدات معمولی متمایز می‌کند، ایده و توانایی روایت متفاوت است.

ضرورت خلق مالکیت فکری در صنعت انیمیشن

بخش دیگری از صحبت‌های سرشار به اقتصاد انیمیشن و ضرورت شکل‌گیری مالکیت فکری یا همان «آی‌پی» اختصاص داشت. او توضیح داد که شخصیت‌ها، جهان داستانی و برندهایی که قابلیت توسعه و تداوم دارند، دارایی‌های اصلی یک استودیو محسوب می‌شوند و تولیدکنندگان نباید همواره به سفارش دیگران وابسته بمانند.

او با اشاره به تجربه مجموعه‌هایی مانند «نسل اندیشه سبز» و آثار «انقراض» و «دیرین‌دیرین»، یادآور شد که مجموعه‌های انیمیشنی موفق می‌توانند با خلق شخصیت‌ها و جهان داستانی مستقل، به تولیدات طولانی‌مدت و دارای ظرفیت اقتصادی تبدیل شوند. به گفته او، «دیرین‌دیرین» بیش از چهار هزار قسمت تولید کرده و این نمونه نشان می‌دهد که داشتن یک ایده و جهان داستانی قابل گسترش تا چه اندازه در تداوم فعالیت یک مجموعه مؤثر است.

سرشار پنج مسیر درآمدزایی برای تولیدکنندگان انیمیشن برشمرد: تولید سفارشی، جذب حامی مالی برای ساخت قسمت‌ها با حفظ مالکیت اثر نزد خالق آن، کسب درآمد از بازدید و ترافیک در بسترهایی مانند یوتیوب و آپارات و روبیکا، فروش حق پخش به تلویزیون و سکوهای نمایش در داخل و خارج از کشور و در نهایت اعطای مجوز تجاری برای استفاده از شخصیت‌ها و محصولات جانبی.

او تأکید کرد که انتخاب مدل درآمدی باید از ابتدای شکل‌گیری ایده و با شناخت مخاطب هدف انجام شود. همچنین یک مالکیت فکری موفق باید شخصیت‌های جذاب، روابط داستانی مشخص، جهان متمایز و ظرفیت تولید روایت‌های متعدد داشته باشد؛ به‌گونه‌ای که بتوان از دل آن، داستان‌های تازه و قسمت‌های متوالی خلق کرد.

فاطمه سیاره: هوش مصنوعی ابزار تازه‌ای برای روایت دغدغه‌های انسانی است

در کارگاه دیگر این روز، فاطمه سیاره، بنیان‌گذار استودیوی هوش مصنوعی «حره»، درباره تجربه ورود خود به این عرصه و چگونگی استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای تولید آثار تصویری سخن گفت.

سیاره که حدود دو تا سه سال پیش و بدون سابقه تحصیلی یا حرفه‌ای در گرافیک و سینما وارد این حوزه شده است، توضیح داد که تحصیلات دانشگاهی او در رشته مهندسی پزشکی بوده، اما مشاهده خروجی‌های هوش مصنوعی در فضای مجازی و علاقه به عملی‌کردن یک ایده، مسیر تازه‌ای را پیش روی او قرار داده است.

او نخستین تجربه‌های خود را با تولید اثری به مناسبت سالروز شهادت امام حسن مجتبی(ع) آغاز کرد و پس از آن، با تمرکز بر موضوع فلسطین و احساس نیاز به تولید محتوای تصویری در این زمینه، فعالیتش را گسترش داد. سیاره با اشاره به اینکه در آن مقطع در بندرعباس زندگی می‌کرد و از حمایت مالی یا ارتباطات حرفه‌ای برخوردار نبود، گفت فعالیت مستمر در صفحه شخصی‌اش در شبکه‌های اجتماعی باعث شد طی حدود سه ماه، تعداد دنبال‌کنندگانش به ۲۰ تا ۳۰ هزار نفر برسد و پس از آن سفارش‌های تولید اثر نیز دریافت کند.

او راه‌اندازی استودیوی «حره» در شیراز را از فروردین امسال اعلام کرد و در ادامه به برخی دشواری‌های فعالیت حرفه‌ای در این حوزه در ایران پرداخت؛ از جمله فیلترینگ، تحریم‌ها، دشواری دسترسی به پلتفرم‌های بین‌المللی و هزینه بالای اشتراک ابزارهای حرفه‌ای به دلیل قیمت ارز. به گفته او، تولید ویدئوی باکیفیت با هوش مصنوعی به استفاده از ابزارهای پولی و تکرار فرایند تولید نیاز دارد و رسیدن به خروجی مطلوب معمولاً با یک‌بار تولید امکان‌پذیر نیست.

روایت حمله به مراسم عروسی در سیریک با کمک هوش مصنوعی

سیاره در بخش دیگری از کارگاه، به تجربه تولید آثار مرتبط با حمله به یک مراسم عروسی در سیریک اشاره کرد و گفت پس از انتشار خبر این حادثه، این پرسش برایش مطرح شد که چگونه می‌تواند با امکانات موجود به آن واکنش نشان دهد.

به گفته او، نخستین اثر حدود دو ساعت پس از انتشار خبر آماده شد و تمام مراحل از ایده‌پردازی تا تولید و تدوین با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی انجام گرفت؛ فرایندی که حدود یک ساعت زمان برد. او با اشاره به بررسی‌های انجام‌شده در استودیو، میزان بازدید این اثر را در هفته نخست حدود ۳۰ میلیون بازدید عنوان کرد.

این تولیدکننده همچنین از ساخت دو اثر درباره حادثه سیریک خبر داد و توضیح داد که اثر نخست با هدف واکنش سریع به جنایت و بازتاب آن تولید شد، اما اثر دوم که به سفارش دفتر مقام معظم رهبری ساخته شد، بر شهادت یک کودک سه‌ساله تمرکز داشت. به گفته او، در این اثر تلاش شده بود این پرسش مطرح شود که اگر ادعای هدف‌گیری دقیق مطرح است، چگونه حمله به مراسمی که کودکان در آن حضور دارند، قابل چشم‌پوشی خواهد بود.

او در ادامه تأکید کرد که سرعت تولید با هوش مصنوعی به‌تنهایی تضمین‌کننده اثرگذاری نیست و آنچه اهمیت دارد، ایده و نحوه انتقال پیام است. به اعتقاد سیاره، تولیدکننده باید پیش از انتخاب ابزار، مخاطب، موضوع و هدف اثر را مشخص کند و سپس از هوش مصنوعی به‌عنوان ابزاری برای توسعه ایده و تحقق آن بهره بگیرد.

سیاره همچنین به ضرورت پرهیز از تقلید و کپی‌برداری اشاره کرد و گفت هنرمندان باید به‌تدریج هویت و برند مستقل خود را شکل دهند. او با اشاره به ابزارهایی مانند میدجرنی برای تولید تصویر و سیدنس و کلینگ برای ساخت ویدئو، توضیح داد که امکان تولید فیلم کوتاه با هوش مصنوعی فراهم شده، هرچند ساخت آثار بلند و سینمایی همچنان با محدودیت‌هایی روبه‌روست.

محمد تقی‌پور: پوستر باید در یک قاب، هویت فیلم را روایت کند

کارگاه سوم پنجمین روز جشنواره به طراحی پوستر سینمایی اختصاص داشت و محمد تقی‌پور در این نشست، درباره جایگاه پوستر در معرفی و تبلیغ آثار سینمایی و چگونگی رسیدن به ایده‌ای خلاقانه برای طراحی آن صحبت کرد.

تقی‌پور با اشاره به حجم بالای تصاویر در فضای امروز، گفت پوستر باید بتواند در میان انبوه تصاویر، نگاه مخاطب را متوقف کند و در عین حال ذهن و احساس او را درگیر سازد. به گفته او، یک فیلم ممکن است حدود دو ساعت فرصت داشته باشد تا داستان و جهان خود را به مخاطب معرفی کند، اما طراح پوستر باید در یک قاب، عصاره و هویت آن اثر را به تصویر بکشد و مخاطب را به تماشای فیلم ترغیب کند.

او با تأکید بر اینکه نباید پروژه‌های کوچک را دست‌کم گرفت، توضیح داد که سفارش‌های محدود نیز می‌توانند به فرصتی برای کسب تجربه، شکل‌گیری نمونه‌کار و معرفی توانایی طراح تبدیل شوند. از نگاه او، گاهی پروژه‌های کوچک به دلیل محدودیت‌های کمتر، امکان خلاقیت بیشتری نیز در اختیار طراح قرار می‌دهند و می‌توانند زمینه‌ساز همکاری‌های بزرگ‌تر باشند.

این طراح با اشاره به پوستر فیلم سینمایی «فسیل» اظهار کرد که آثار تجاری نیز می‌توانند از ایده و ارزش هنری برخوردار باشند و طراحی پوستر این فیلم نمونه‌ای از امکان جمع‌شدن جذابیت تبلیغاتی و نگاه خلاقانه است؛ اثری که در جشنواره فیلم فجر نیز مورد توجه قرار گرفت.

تقی‌پور درباره شیوه‌های ایده‌پردازی در طراحی پوستر، بر ضرورت فاصله‌گرفتن از عادت‌های ذهنی و انتظارات تکراری تأکید کرد و گفت تحلیل فیلم، تداعی‌های ذهنی، جست‌وجوی تصویری، بازی با کلمات و توجه به ضرب‌المثل‌ها می‌توانند به شکل‌گیری ایده کمک کنند. او همچنین پیشنهاد کرد طراح هنگام مواجهه با یک فیلم، پرسش‌هایی مانند اینکه «اگر این فیلم یک شیء بود، چه چیزی می‌شد؟» یا «چگونه می‌توان داستان را در یک قاب خلاصه کرد؟» را از خود بپرسد.

او با اشاره به اینکه طراحی پوستر به استعداد و تمرین هم‌زمان نیاز دارد، مطالعه و شناخت مبانی را نیز مهم دانست، اما تحصیلات دانشگاهی را شرط لازم ورود به این حرفه ندانست. به گفته او، هر طراح باید به‌مرور فرایند شخصی خود را در ایده‌پردازی و اجرا بشناسد و ذهنش را برای مواجهه با راه‌حل‌های تازه باز نگه دارد.

این طراح در ادامه با بیان اینکه پوستر باید به هسته مفهومی فیلم وفادار باشد، تأکید کرد که یک پوستر موفق نباید برای فیلم دیگری قابل استفاده باشد. او برای توضیح این موضوع به پوستر فیلم «پیشمرگ» اشاره کرد که از یک نشانه تصویری درون فیلم، یعنی روشن‌کردن سیگار با فندک زیپو در میان جمعیت، برای شکل‌دادن به ایده استفاده کرده است. همچنین پوستر فیلم «۲۳ نفر» را نمونه‌ای دانست که توانسته فضای اسارت و فشار تبلیغاتی بر نوجوانان اسیر را بدون افشای کامل داستان بازتاب دهد.

تقی‌پور در پایان، درباره نسبت میان طراحی هنری و تبلیغات تجاری گفت این دو لزوماً در تقابل با یکدیگر نیستند و طراح باید با توجه به هویت فیلم، ژانر، مخاطب و نیازهای تبلیغاتی، میان آنها تعادل برقرار کند. به گفته او، تعداد پوسترها و زمان انتشار آنها نیز به بودجه، مراحل اکران و برنامه تبلیغاتی فیلم بستگی دارد و هماهنگی میان طراح، تهیه‌کننده، کارگردان و پخش‌کننده در این زمینه اهمیت دارد.

از صنعت انیمیشن تا روایت تصویری؛ سه مسیر برای انتقال تجربه

برگزاری این سه کارگاه در پنجمین روز جشنواره مقاومت، طیفی از موضوعات مرتبط با تولید و عرضه آثار سینمایی را پوشش داد؛ از تحولات فنی و اقتصادی انیمیشن در عصر هوش مصنوعی و فرصت‌های تازه برای تولید محتوای تصویری تا چگونگی تبدیل دغدغه‌های اجتماعی و انسانی به روایت‌های کوتاه و اثرگذار و در نهایت نقش پوستر در معرفی هویت یک فیلم.

در شرایطی که پردیس سینمایی ملت یکی از روزهای پررفت‌وآمد جشنواره را تجربه می‌کرد، این برنامه‌های آموزشی نشان داد که انتقال تجربه در جشنواره مقاومت تنها به مباحث فنی محدود نیست و موضوعاتی مانند ایده‌پردازی، شناخت مخاطب، اقتصاد تولید، مالکیت فکری و شیوه ارتباط با تماشاگر نیز در کانون توجه قرار دارد.

حضور مدیران سینمایی در پنجمین روز نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت نیز از نکات قابل توجه این روز بود. رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی، به همراه ایل‌بیگی در پردیس سینمایی ملت حضور یافتند و از نزدیک در جریان برگزاری برنامه‌ها و فعالیت‌های جشنواره قرار گرفتند. این حضور در روزی رقم خورد که پردیس ملت یکی از شلوغ‌ترین روزهای خود را پشت سر می‌گذاشت و علاوه بر استقبال مخاطبان از نمایش آثار، کارگاه‌های انتقال تجربه و برنامه‌های بخش انیمیشن نیز با توجه ویژه علاقه‌مندان همراه بود. حضور مدیران سینمایی در این رویداد، در کنار میزبانی از جمعی از اینفلوئنسرهای خارجی در روز گذشته، بر جنبه‌های حرفه‌ای و بین‌المللی جشنواره و اهمیت تعامل میان بدنه مدیریتی سینما، هنرمندان و فعالان فرهنگی تأکید داشت.

مهران رجبی، جهانگیر الماسی، بازیگران فیلم سینمایی هورامان، از جمله چهره های سینمایی روز پنجم بودند.