روزنامه الدستور اردن: امنیت پایدار خلیج فارس در گروی همکاری جمعی است

به گزارش خبرگزاری آنا به نقل از روزنامه الدستور اردن، تحولات چند هفته گذشته در منطقه خلیج فارس شاهد موجی چشمگیر از فعالیت‌های دیپلماتیک بوده است که از جمله مهم‌ترین آنها می‌توان به دیدار‌های میان مقامات ارشد ایران، قطر و روسیه و همچنین مذاکرات فشرده در تهران با حضور نمایندگان عالی‌رتبه عربستان سعودی، ترکیه و جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد. این تحولات نشان‌دهنده شکل‌گیری درک و باوری فزاینده در میان کشور‌های منطقه است که حفاظت از منافع حیاتی و امنیت ملی آنها دیگر از طریق وابستگی به قدرت‌های فرامنطقه‌ای تأمین نمی‌شود، بلکه نیازمند ایفای نقشی مستقل در مدیریت امنیت و تنظیم روابط منطقه‌ای است.

کشور‌های حوزه خلیج فارس به این نتیجه غیرقابل انکار رسیده‌اند که ایالات متحده آمریکا توانایی یا اراده لازم برای تضمین امنیت کامل آنها، حفاظت از تأسیسات و زیرساخت‌های حیاتی نفتی و تأمین ثبات دریایی مورد نیاز برای موفقیت پروژه‌های کلان اقتصادی را ندارد. این رویکرد واقع‌بینانه از این حقیقت جغرافیایی و سیاسی سرچشمه می‌گیرد که کشور‌های خلیج فارس و ایران همسایگانی دائمی هستند و همزیستی میان آنها یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است؛ به گونه‌ای که مدیریت اختلافات و گفت‌و‌گو به نفع ملت‌های منطقه بسیار کارآمدتر از تنش‌آفرینی و رویارویی مستقیم ارزیابی می‌شود. بر همین اساس، دیدار‌های اخیر گامی مهم در جهت تقویت استقلال تصمیم‌گیری کشور‌های منطقه و کاهش وابستگی مطلق به دستورکار‌های قدرت‌های بزرگ تلقی می‌شود.

در همین راستا، پیشنهاد وزیر امور خارجه عمان مبنی بر ایجاد یک چارچوب و توافق امنیتی میان کشور‌های خلیج فارس، ایران و عراق بازتاب‌دهنده همین نگاه واقع‌بینانه است. این پیشنهاد تأکید می‌کند که ایجاد ترتیبات امنیتی بومی بسیار کارآمدتر از تلاش قدرت‌های خارجی برای تصویر کردن ایران به عنوان تهدید اصلی منطقه است و منافع جمعی ملت‌های منطقه را بهتر تأمین می‌کند. اگرچه اختلاف‌نظر‌های ریشه‌دار در برخی پرونده‌ها از جمله یمن، لبنان و مسیر‌های دریایی همچنان به قوت خود باقی است، اما آنچه به طور بنیادین تغییر کرده، پذیرش این واقعیت است که دیپلماسی به دور از دخالت و مداخلات مخرب خارجی، تنهاترین و کارآمدترین راهکار برای حل‌وفصل این اختلافات به شمار می‌رود.

در این میان، بازیگران مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی هر یک از منظری متفاوت به جایگاه و نقش‌آفرینی ایران می‌نگرند. مسکو تهران را شریکی راهبردی در مقابله با تحریم‌های غرب و نیرویی موازنه‌گر در معادلات خاورمیانه می‌داند، در حالی که قطر تلاش می‌کند نقش خود را به عنوان میانجویی فعال در عرصه دیپلماسی در کنار توسعه صادرات گاز مدیریت کند. چین نیز با تمرکز بر امنیت منابع انرژی و پایداری مسیر‌های تجاری، از رویکردی حمایت می‌کند که مانع از وقوع رویارویی‌های نظامی مستقیم در منطقه شود و از همین رو با تحریم‌های یک‌جانبه و اقدامات نظامی واشنگتن مخالفت می‌کند. پاکستان به دنبال توازن‌آفرینی دقیق در روابط خود با عربستان و ایران است و در این میان، عربستان سعودی ثبات منطقه‌ای را به عنوان پیش‌شرط اصلی و مقدمه ضروری برای پیشبرد برنامه‌های اقتصادی چشم‌انداز خود و اجرای پروژه‌های بزرگ توسعه‌ای پیگیری می‌کند. با وجود تمام این تفاوت دیدگاه‌ها، یک منافع مشترک کلان بر فضای منطقه سایه افکنده است که همگی بر ضرورت مهار خطرات و جلوگیری از تشدید تنش‌ها تأکید دارند.

با این وجود، این تحولات و تلاش‌های دیپلماتیک به معنای انزوای کامل ایالات متحده آمریکا در منطقه نیست، چرا که واشنگتن همچنان از حضور نظامی قابل‌توجه و قرارداد‌های کلان تسلیحاتی با کشور‌های منطقه برخوردار است. با این حال، تردیدی وجود ندارد که وزن و نفوذ سنتی آمریکا رو به کاهش است و کشور‌های منطقه با ارسال پیامی آشکار و صریح به واشنگتن، با قاطعیت بر ضرورت پایان دادن به سیاست‌های جنگ‌افروزانه و دستیابی به استقلال راهبردی در تصمیم‌گیری‌های کلان تأکید می‌کنند.