دریافت بیش از ۱۳۷۰ اثر ادبی و هنری در دو دوره پویش «آیین ققنوس»
به گزارش خبرگزاری آنا، غلامرضا اسکندریان رئیس این واحد در آیین تجلیل از برگزیدگان دومین و سومین دوره پویش ملی «آیین ققنوس» که با محوریت پاسداشت دفاع ملی و دلاوریهای ایرانیان در جنگ ۴۰ روزه و آیین وداع با رهبر شهید در کتابخانه مرکزی دانشگاه خوارزمی، برگزار شد، اظهار کرد: در جریان جنگ تحمیلی سوم، مجموعهای از احساسات و تجربههای متفاوت را از سر گذراندیم؛ از غم و نگرانی گرفته تا ایستادگی، مقاومت، شادی و حتی احساس پیروزی. این تجربهها، بخش مهمی از واقعیت زندگی ما در این دوران هستند و نباید اجازه دهیم با عبور از شرایط فعلی، جزئیات و ابعاد انسانی آنها به فراموشی سپرده شود.
وی افزود: در کنار تمام فراز و فرودها و احساسات متفاوتی که در این روزها تجربه کردیم، اطمینانی وجود داشت که در نهایت میتوانیم از این شرایط عبور کنیم، دوباره برخیزیم و سربلند بمانیم. انتخاب نام ققنوس برای این پویش نیز از همین نگاه سرچشمه گرفت؛ نمادی از برخاستن دوباره و ادامه دادن مسیر پس از عبور از دشواریها.
رئیس جهاددانشگاهی البرز بیان کرد: از همان روزهای ابتدایی جنگ ۱۲ روزه، زمانی که جامعه با شوک و غافلگیری ناشی از وقوع جنگ مواجه شد، این پرسش برای ما مطرح بود که جهاد دانشگاهی در چنین شرایطی چه کاری میتواند انجام دهد و چگونه میتواند با استفاده از ظرفیتهای خود، کمکی به جامعه کرده و بخشی از بار موجود را بر دوش بگیرد.
اسکندریان ادامه داد: جهاددانشگاهی برای ایفای نقش مؤثر در چنین موقعیتهایی باید به سرمایهها و ظرفیتهای خود رجوع کند. یکی از ارزشمندترین این ظرفیتها، بدنه دانشجویی است؛ ازاینرو، تلاش کردیم ارتباط خود را با دانشجویان حفظ کنیم و زمینهای فراهم آوریم تا بتوانیم درباره شرایط پیشآمده با آنها گفتوگو کنیم، به تجربههایشان گوش دهیم و امکان بیان دیدگاهها و احساساتشان را به وجود آوریم.
این مسئول با تأکید بر این که دعوت به گفتوگو یکی از انگیزههای اصلی راهاندازی این پویش بود، گفت: احساس ما این بود که در مواجهه با مسائل و بحرانها، گاهی اهمیت گفتوگو را فراموش میکنیم. کمتر با مخاطبان خود درباره آنچه میگذرد صحبت میکنیم، کمتر مسائل را با آنها به اشتراک میگذاریم و گاهی نیز فرصت شنیدن دیدگاهها و تجربههایشان را از دست میدهیم؛ درحالیکه همین گفتوگو و شنیدن متقابل میتواند به درک بهتر شرایط و کاهش آسیبهای ناشی از آن کمک کند.
رئیس جهاددانشگاهی البرز افزود: این دغدغه زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکرد که دانشجویان از فضای فیزیکی دانشگاه فاصله گرفته بودند. دانشگاه بدون دانشجو، بخش مهمی از معنا و هویت خود را از دست میدهد؛ به همین دلیل، تلاش کردیم حتی در شرایطی که امکان ارتباط حضوری محدود بود، از طریق فضای مجازی و بهصورت غیرحضوری، دانشجویان را به گفتوگو دعوت کنیم و فرصتی برای بیان تجربههایشان فراهم آوریم.
اسکندریان تصریح کرد: باور داشتیم که همین گفتوگو، فارغ از اینکه در گام نخست به چه نتیجهای منجر شود، میتواند به تعدیل فضای روانی جامعه کمک کند. انسانها در مواجهه با رویدادهای دشوار، احساسات و برداشتهای متفاوتی دارند و اگر فرصتی برای بیان و شنیده شدن این تجربهها وجود نداشته باشد، بخشی از واقعیت آن دوران ناگفته باقی میماند. به همین دلیل، میخواستیم زمینهای فراهم شود تا افراد بتوانند آنچه را تجربه کردهاند، به زبان بیاورند و از زاویه نگاه خود درباره آن صحبت کنند.
این مسئول با اشاره به اهمیت تولید محتوا در شرایط جنگی اظهار کرد: اگر ما درباره آنچه تجربه کردهایم روایت نکنیم و برای ثبت و بازتاب واقعیتهای این دوران اقدام نکنیم، نمیتوان انتظار داشت که روایتهای شکلگرفته در فضای عمومی، لزوماً بازتابدهنده تجربهها و نگاههای خود ما باشد. بهویژه در فضای مجازی که محتوا با سرعت زیادی تولید و منتشر میشود، ضروری است زمینهای برای ثبت روایتهای مستند و برخاسته از تجربه زیسته مردم فراهم کنیم.
وی توضیح داد: جهاددانشگاهی تلاش کرد از ظرفیتهایی که در اختیار دارد برای ایجاد چنین بستری استفاده کند؛ بستری که در آن افراد بتوانند احساسات، تجربهها و برداشتهای خود از جنگ را در قالب آثار هنری بیان کنند. هدف این بود که این تجربهها تنها در سطح احساسات فردی باقی نمانند، بلکه به روایتهایی تبدیل شوند که امکان ثبت، بازخوانی و گفتوگو درباره آنها در آینده وجود داشته باشد.
اسکندریان ابراز کرد: این پویش از استان البرز آغاز شد، اما بهتدریج توانست در سطح ملی مورد استقبال قرار گیرد. دریافت بیش از ۹۰۰ اثر، نشان داد که چنین فضایی تا چه اندازه میتواند برای مخاطبان معنادار باشد و زمینه مشارکت آنها را فراهم کند.
رئیس جهاددانشگاهی البرز ادامه داد: زمانی که با این تعداد اثر و مجموعهای از روایتها و تجربههای ارزشمند مواجه شدیم، به این نتیجه رسیدیم که نباید کار را به دریافت آثار محدود کنیم. اگر این آثار تنها در همان مرحله باقی بمانند و در اختیار مخاطبان گستردهتری قرار نگیرند، بخشی از ظرفیت آنها برای اثرگذاری اجتماعی از دست خواهد رفت. به همین دلیل، ضرورت انتشار و ماندگار کردن این آثار برای ما جدیتر شد.
وی افزود: تبدیل آثار به کتاب و فراهم کردن زمینه انتشار آنها در قالبهای دیگری مانند پادکست، میتواند به تکمیل این فرایند کمک کند. وقتی از ضرورت گفتوگو و ثبت تجربهها صحبت میکنیم، باید امکان دسترسی جامعه به حاصل این گفتوگوها نیز فراهم شود. انتشار رسمی آثار، این فرصت را به وجود میآورد که روایتهای ثبتشده از محدوده برگزارکنندگان و شرکتکنندگان فراتر بروند و در معرض مطالعه، شنیدن و تأمل دیگران قرار گیرند.
این مسئول در پایان گفت: بر همین اساس، تصمیم گرفتیم در ادامه مسیر پویش و در کنار فعالیتهای مربوط به دورههای دوم و سوم، همانند پویش نخست، آثار را در قالب کتاب نیز منتشر کنیم. هدف ما این است که تجربههای این دوران ثبت و حفظ شوند و در آینده نیز امکان رجوع به آنها وجود داشته باشد. معتقدیم عبور از یک رویداد به معنای پایان یافتن ضرورت پرداختن به آن نیست؛ بلکه باید بتوانیم درباره آنچه گذشت، آنچه تجربه کردیم و آنچه آموختیم، گفتوگو کنیم و اجازه ندهیم روایتهای ارزشمند این روزها در گذر زمان فراموش شوند.
مقابله با جنگ شناختی از روایت دقیق واقعیتها میگذرد
همچنین در این مراسم حجتالاسلام والمسلمین مرتضی مطهریپور با اشاره به ضرورت بازشناسی رسالت رسانهها و فعالان فرهنگی در شرایط جنگ شناختی اظهار کرد: آیا ممکن است ملتی بدون آنکه سرزمینش اشغال شود، بخشی از استقلال فکری خود را از دست بدهد؟ آیا ممکن است پیش از آنکه تیری شلیک شود، ذهن افراد جامعه گرفتار تردید، ناامیدی، یأس و احساس ناتوانی شود و تصمیمگیری آنان با چالش مواجه شود؟ پاسخ به این پرسشها ما را با مفهوم جنگ شناختی و ضرورت توجه جدی به ابعاد آن روبهرو میکند.
وی افزود: امروز بخشهای مختلف جامعه بهنحوی با مسئله جنگ شناختی مواجه هستند و در این میان، مسئولیت فرهیختگان، اندیشمندان، هنرمندان و اصحاب رسانه دوچندان است؛ چراکه میدان این جنگ، صرفاً جغرافیا و زیرساختهای فیزیکی نیست، بلکه باورها، ادراکها، احساسات و شیوه مواجهه مردم با واقعیتها نیز در کانون آن قرار دارد.
مطهریپور با تبیین تفاوت جنگ شناختی با جنگهای سنتی گفت: در جنگهای سنتی، اهداف دشمن آشکارتر است و تسلط بر سرزمین، تخریب و تغییر مرزهای جغرافیایی در شمار اهداف اصلی قرار میگیرد، اما در جنگ شناختی، هدف اصلی میتواند تغییر باورها، تحریف واقعیتها و اثرگذاری بر افکار، اندیشهها، رفتارها، ذائقه و سبک زندگی افراد جامعه باشد.
این مسئول توضیح داد: در این نوع جنگ، ممکن است خود یک رویداد تغییری نکرده باشد، اما تصویری که مخاطب از آن دریافت میکند، بهواسطه نحوه بازنمایی آن کاملا متفاوت شود. گاهی یک مشکل با بزرگنمایی، یک موفقیت با سکوت و یک شایعه با تکرار مداوم، چنان در معرض دید مخاطب قرار میگیرد که برداشت شکلگرفته از آن با واقعیت فاصله پیدا میکند.
تحریف واقعیت مرز اصلی جنگ شناختی با نقد منصفانه است
مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان البرز تصریح کرد: مسئله اصلی آنجاست که دروغ، تحریف، تقطیع واقعیتها و دستکاری احساسات جایگزین حقیقت میشود و امکان تشخیص درست را از مخاطب میگیرد. بنابراین، مقابله با جنگ شناختی به معنای پنهان کردن مشکلات یا نادیده گرفتن کاستیهای جامعه نیست، بلکه باید مانع از آن شد که واقعیتها با روایتهای تحریفشده جایگزین شوند.
وی توضیح داد: هنگامی که مخاطب نتواند میان واقعیت و تصویری که از آن ساخته شده است تمایز قائل شود، زمینه برای اثرگذاری بر افکار عمومی فراهم میشود. در چنین شرایطی، صرف هشدار دادن به مردم درباره اخبار نادرست کافی نیست، بلکه باید محتوایی معتبر، روشن، اقناعکننده و متناسب با نیاز مخاطب تولید کرد تا امکان شناخت واقعیت و ارزیابی صحیح رویدادها فراهم شود.
مطهریپور با اشاره به تأکید رهبر شهید بر ضرورت تولید محتوای روشنگرانه اظهار کرد: در دیدار ایشان با جامعه دانشآموزی در آبانماه سال ۱۴۰۱، به حجم دروغها و مطالب خلاف واقع در شبکههای اجتماعی اشاره و بر ضرورت تولید محتوای روشنگرانه تأکید شد. مضمون این رهنمود آن است که اگر فضای ذهنی جامعه با محتوای نادرست پر شود، راه اصلاح آن، تولید محتوای درست، آگاهیبخش و اقناعکننده است.
این مسئول با بیان اینکه رسانه در شکلگیری برداشت عمومی از رویدادها نقشی تعیینکننده دارد، گفت: رسانه فقط ابزاری برای انتقال خبر نیست؛ بلکه نحوه انتخاب موضوع، میزان پرداختن به یک رویداد، چگونگی بازنمایی آن و حتی تصمیم درباره برجسته کردن یا کنار گذاشتن یک موضوع میتواند بر ذهنیت مخاطب اثر بگذارد. از اینرو، مسئولیت رسانه در شرایط جنگ شناختی فراتر از انتشار اطلاعات است و به نحوه روایت واقعیتها نیز مربوط میشود.
مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان البرز با اشاره به تفاوت در نحوه بازتاب رویدادهای مشابه در رسانهها افزود: گاهی تحولات و اعتراضات در کشورهای دیگر به شکلی متفاوت بازتاب پیدا میکند، اما کوچکترین مسئله در کشور ما با ضریب و برجستگی بیشتری منتشر میشود. این تفاوت در نحوه بازنمایی رویدادها میتواند بر برداشت مخاطب از شرایط جامعه اثر بگذارد؛ ازاینرو، بررسی شیوه روایت اخبار و نسبت آن با واقعیت، از مسئولیتهای مهم فعالان رسانهای است.
وی با اشاره به ظرفیت هنر در انتقال پیامهای اثرگذار اظهار کرد: گاهی یک تصویر، قاب ماندگار، دلنوشته، کلیپ یا یک شعر میتواند تأثیری فراتر از ساعتها سخنرانی داشته باشد. یک اثر هنری اگر بتواند واقعیتی را درست و اثرگذار روایت کند، این ظرفیت را دارد که در ذهن مخاطب ماندگار شود و در شکلگیری نگرش اجتماعی نقش ایفا کند.
مطهریپور با تأکید بر اینکه روایت صحیح به معنای نادیده گرفتن ضعفها و مشکلات نیست، گفت: کاستیها و مسائل جامعه باید دیده شوند و با مردم صادقانه در میان گذاشته شوند. اعتماد عمومی زمانی تقویت میشود که مخاطب احساس کند اطلاعات را بدون تحریف، بزرگنمایی و پنهانکاری دریافت میکند و پرسشها و دغدغههای واقعی او مورد توجه قرار میگیرد.
این مسئول ابراز کرد: بزرگنمایی، شعارزدگی، انتشار اخبار تأییدنشده و بیتوجهی به پرسشهای واقعی مردم، حتی اگر با هدف دفاع از ارزشها انجام شود، ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد. دفاع مؤثر از ارزشها مستلزم آن است که شیوه اطلاعرسانی نیز با صداقت، دقت و توجه به واقعیتهای موجود همراه باشد.
وی با بیان این که مسئولیت مقابله با جنگ شناختی تنها برعهده رسانهها نیست، ادامه داد: شاعران، هنرمندان، نویسندگان و دیگر فعالان فرهنگی نیز با زبان و ابزار تخصصی خود میتوانند در تبیین واقعیتها و آرامشبخشی به جامعه نقشآفرین باشند. در مقابل، روایتهای نادرست و نحوه بیان غیرمسئولانه مسائل ممکن است به گسترش التهاب، ناامیدی و یأس منجر شود.
این مسئول با تأکید بر ضرورت تقویت امید اجتماعی اظهار کرد: بیان موفقیتها، پیشرفتها و توانمندیهای جامعه و کمک به افزایش احساس امید و خودباوری، از مسئولیتهای مهم اصحاب فکر، فرهنگ، هنر و رسانه است. البته امیدآفرینی نباید به معنای عبور بیتفاوت از مشکلات باشد؛ بلکه باید در کنار بیان صادقانه کاستیها، ظرفیتها و دستاوردها نیز بهدرستی روایت شوند.
مطهریپور در پایان گفت: امیدواریم فعالان عرصههای فرهنگ، هنر، رسانه، ادبیات و شعر با شناخت دقیق مسئولیتهای خود، در تبیین صحیح واقعیتها، تقویت اعتماد عمومی، افزایش امید اجتماعی و مقابله با توطئههای دشمنان نقش مؤثرتری ایفا کنند.
فرهنگ و هنر نباید در شرایط بحرانی به حاشیه برود
همچنین احمدرضا فیروزی معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز در این آیین که با محوریت پاسداشت دفاع ملی و دلاوریهای ایرانیان در جنگ ۴۰ روزه و آیین وداع با رهبر شهید در کتابخانه مرکزی دانشگاه خوارزمی، برگزار شد، اظهار کرد: تجربه جنگ و شرایط ناشی از آن نشان داد که در کنار میدان نظامی، ظرفیتهای فرهنگی، هنری و ادبی نیز میتوانند در بازتاب احساسات جامعه، تقویت همبستگی اجتماعی و ثبت تجربههای جمعی نقشآفرین باشند.
وی با اشاره به ضرورت بررسی تجربههای بهدستآمده از جنگ ۱۲ روزه گفت: با گذشت زمان از آغاز جنگ، فرصت بیشتری برای تأمل درباره اتفاقات رخداده در عرصه داخلی و بینالمللی فراهم شده است. یکی از موضوعاتی که نیازمند بررسی جدی است، تأثیر شرایط جنگی بر نظام دانشگاهی و چگونگی حفظ ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی دانشگاهها در دوره بحران است.
این مسئول با اشاره به تعطیلی دانشگاهها در روزهای ابتدایی جنگ، افزود: در آن شرایط، حفظ جان انسانها و جلوگیری از وارد شدن آسیب به افراد، اولویت نخست بود؛ با این حال، پیامدهای تعطیلی دانشگاهها تنها به توقف کلاسهای درسی محدود نشد و فعالیتهای فرهنگی و جریانهای دانشجویی را نیز تحت تأثیر قرار داد.
معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز بیان کرد: دانشگاه بستر شکلگیری تعاملات اجتماعی، فعالیتهای فرهنگی و جریانهای دانشجویی است. از اینرو، حتی در شرایط دشوار و بحرانی نیز باید برای حفظ این پویایی برنامهریزی کرد و زمینه مشارکت دانشجویان را در فعالیتهای متناسب با شرایط فراهم آورد.
فیروزی با اشاره به اقدامات جهاددانشگاهی البرز در روزهای جنگ ۱۲ روزه اظهار کرد: از روز سوم جنگ، فعالیتهای فرهنگی خود را آغاز کردیم. یکی از نخستین اقدامات، طراحی و انتشار اینفوگرافیهای ویژه جنگ بود که بهصورت روزانه از روز سوم تا روز دوازدهم ادامه یافت.
وی ابراز کرد: در تولید این محتواها تلاش کردیم به این موضوع بپردازیم که چگونه میتوان در فضای جنگ و بحران به حفظ آرامش جامعه کمک کرد و زمینه نقشآفرینی گروههای مختلف را فراهم آورد. هدف این بود که هر بخش از جامعه بتواند متناسب با جایگاه خود در این شرایط نقش داشته باشد و دانشجویان نیز از مشارکت در فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی دور نمانند.
پویشهای ادبی؛ بستری برای بازتاب تجربه جنگ
فیروزی گفت: در کنار تولید محتوای اطلاعرسانی، ایده برگزاری دو پویش نیز شکل گرفت. پویش آیین ققنوس با رویکرد ملی طراحی شد تا دانشجویان دانشگاههای سراسر کشور امکان مشارکت در آن را داشته باشند. پویش دیگر با عنوان «اینا رو نگفته بودم» به زبان انگلیسی ویژه علاقهمندان البرزی هشت تا ۱۸ سال برگزار شد که در این راستا از شرکتکنندگان خواستیم احساسات، خاطرات و عواطف خود را در قالب کلمات به زبان انگلیسی ارائه دهند.
معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز با بیان اینکه استفاده از ظرفیت فرهنگ و هنر در شرایط جنگی از اهداف اصلی این برنامهها بود، گفت: در زمان جنگ، بخش عمده توجه جامعه به میدان نظامی و تلاش نیروهایی معطوف میشود که از کشور دفاع میکنند؛ اما نباید از ظرفیت فرهنگ، هنر و ادبیات غافل شد. این حوزهها میتوانند در تقویت روحیه عمومی، انتقال احساس همبستگی و ایجاد دلگرمی برای نیروهای حاضر در میدان مؤثر باشند.
فیروزی تصریح کرد: آثار ادبی و هنری میتوانند تجربههای فردی را به بخشی از حافظه جمعی جامعه تبدیل کنند. یکی از اهداف ما این بود که دانشجویان بتوانند احساسات و دریافتهای خود از شرایط جنگ را در قالب آثار خلاقانه بیان کنند و از این طریق، زمینه شکلگیری تولیدات ادبی و هنری متناسب با تجربه جامعه فراهم شود.
این مسئول با تشریح روند برگزاری دورههای مختلف پویش ملی آیین ققنوس، اظهار کرد: در نخستین دوره این پویش، با وجود محدودیت زمانی، حدود ۳۲۰ اثر دریافت کردیم. پس از آن، فراخوان دومین دوره منتشر شد و این دوره با استقبال گستردهتری همراه بود؛ بهطوری که بیش از ۷۰۰ اثر ادبی و هنری از دانشگاههای استانهای مختلف کشور به دبیرخانه رسید.
وی افزود: در دومین دوره، ۱۱ اثر بهعنوان اثر برگزیده انتخاب شدند و پنج اثر نیز شایسته تقدیر شناخته شدند. آثار منتخب این دوره در قالب کتاب گردآوری شد تا بخشی از تولیدات ادبی و هنری شرکتکنندگان در مجموعهای مکتوب در دسترس علاقهمندان قرار گیرد.
معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز با اشاره به سومین دوره پویش گفت: در این دوره نزدیک به ۶۷۰ اثر ادبی و هنری به دبیرخانه رسید که پس از پایان فرایند داوری، ۱۲ اثر بهعنوان اثر برگزیده انتخاب شدند و سه اثر نیز شایسته تقدیر شناخته شدند.
این مسئول بیان کرد: در کنار انتخاب آثار برگزیده، مجموعهای از آثار منتخب سومین دوره نیز در قالب کتاب آماده شد. در این آیین، از کتابهای مربوط به دومین و سومین دوره پویش رونمایی میشود تا بخشی از ظرفیت ادبی و هنری شکلگرفته در این رویدادها در قالب آثار مکتوب ثبت و عرضه شود.
وی گفت: یکی از نکات قابل توجه در دورههای مختلف، تنوع استانهای شرکتکننده و محل سکونت برگزیدگان بود. تعداد اندکی از برگزیدگان به البرز تعلق داشتند. این گستردگی جغرافیایی، ظرفیت چنین رویدادهایی را برای ایجاد ارتباط میان دانشگاهها و فراهم کردن زمینه مشارکت فرهنگی در سطح ملی نشان میدهد.
معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز با اشاره به نقش ادبیات در بازتاب تجربههای انسانی و اجتماعی گفت: عاطفه و تخیل از عناصر مهم ادبیات هستند و آثار ادبی میتوانند احساسات و تجربههای افراد را در قالبی ماندگار بازتاب دهند. در شرایط جنگی نیز این ظرفیت اهمیت ویژهای پیدا میکند؛ زیرا شعر، نوشته و دیگر قالبهای هنری میتوانند روایتگر تجربههای جامعه باشند و احساس همراهی و همبستگی را تقویت کنند.
فیروزی در پایان اظهار کرد: تجربه برگزاری این پویشها نشان داد که حتی در شرایط دشوار نیز میتوان با تکیه بر ایدهپردازی، مشارکت دانشجویان و روحیه جهادی، زمینه خلق آثار فرهنگی و هنری را فراهم کرد. حفظ ارتباط دانشجویان با فعالیتهای فرهنگی و فراهم کردن فرصت برای بروز خلاقیتهای آنان، ضرورتی است که میتواند به تداوم پویایی دانشگاهها و ایفای نقش مؤثرتر آنها در جامعه کمک کند.
انتهای پیام/