بزرگترین مشکل امروز، نداشتن آرایش جنگی در جنگ اقتصادی است
به گزارش خبرگزاری آنا، علیرضا زاکانی، شهردار تهران در نشست سالیانه اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشجویان عضو دفتر تحکیم وحدت که در مرقد مطهر امام خمینی(ره) برگزار شد، با تبریک ایام و ابراز خرسندی از حضور در جمع دانشجویان، اظهار کرد: سالها در جریان دانشجویی فعالیت داشتهام و امروز به عنوان کسی که این مسیر را تجربه کرده است، معتقدم باید درباره شرایط روز کشور و آنچه برای عبور از این شرایط باید انجام داد، گفتوگو کنیم.
وی با اشاره به انباشت مشکلات در کشور افزود: امروز با مجموعهای از مشکلات برهمانباشته مواجهیم و شناخت ماهیت این مشکلات و نحوه عبور از آنها اهمیت زیادی دارد.
زاکانی ادامه داد: حتی اگر جنگ اخیر را کنار بگذاریم، کشور با ناترازیهای مختلف مواجه بود؛ از جمله بودجه کشور با ناترازی مواجه است و مصارف از منابع پیشی گرفته و هر سال کسری بودجه ایجاد میشود. بانکها و بخش مالی نیز با ناترازی مواجه هستند و در حوزه انرژی، شدت مصرف انرژی شرایطی را ایجاد کرده که نیازمند تدبیر و بازبینی جدی است.
شهردار تهران با اشاره به مسائل آب و محیط زیست گفت: در حوزه آب و محیط زیست نیز با ناترازیهایی مواجهیم که شرایط سختی را به کشور تحمیل کرده است. نقدینگی نیز به صورت فزاینده افزایش یافته و امروز حدود ۲۲ هزار همت نقدینگی در کشور وجود دارد که رقم بسیار بزرگی است.
وی با بیان اینکه این مجموعه ناترازیها نیازمند تغییر و تحول است، تصریح کرد: حوزه اداری کشور نیز با مشکلاتی مواجه است و هر کسی که سکاندار کشور باشد، نیازمند تدبیر برای حل این ناترازیهاست.
جنگ، فشارهای اقتصادی و تشدید آسیبهای اجتماعی
زاکانی با اشاره به شرایط جنگی کشور گفت: طی سال گذشته تا امروز کشور ما دو جنگ را تجربه کرده و امروز نیز در متن جنگ قرار داریم. این شرایط فشارهای مضاعفی را به کشور تحمیل میکند و مسئولان باید برای عبور عزتمندانه و مقتدرانه از این فشارها تلاش کنند.
وی افزود: در سالهای اخیر اتفاقی در کشور رخ داده که موجب تشدید تلاطم ناشی از ناترازیها شده است. سرعت تحولات افزایش یافته و جامعه علاوه بر مشکلات اقتصادی دیرینه، با تغییرات سریع و تشدید سختیها مواجه است؛ شرایطی که میتواند زنگ خطری برای تکرار برخی اتفاقات گذشته باشد.
شهردار تهران با اشاره به برخی آمارهای اقتصادی اظهار کرد: بر اساس گزارشی که اخیراً منتشر شده، قیمت دلار از سال ۱۳۹۷ تاکنون حدود ۵۰ برابر افزایش یافته است، در حالی که در دوره مشابه گذشته افزایش بسیار کمتری رخ داده بود. مجموعه این شرایط اقتصادی، فشار مضاعفی بر جامعه وارد کرده است.
وی گفت: بنابراین مشکل اقتصادی به یک مشکل اجتماعی نیز تبدیل شده و با گسست و فشار اجتماعی مواجه هستیم.
هشدار درباره تشدید دوقطبیهای فرهنگی و اجتماعی
شهردار تهران با اشاره به مؤلفه فرهنگی گفت: در حوزه فرهنگی نیز شرایط به سمتی رفته که امروز در برخی شهرها با پدیدههایی مواجهیم که فشارهای اجتماعی را تشدید کرده و جامعه را به سمت دوقطبی و گسست سوق میدهد؛ شرایطی که یادآور برخی اتفاقات از جمله اعتراضات سال ۱۴۰۱ است.
وی افزود: در کنار این مسائل، با ضعف در ایجاد همگرایی و اجماعسازی در برخی موضوعات نیز مواجهیم و این مسائل به متن جامعه منتقل میشود. بنابراین مشکلات فرهنگی، اقتصادی، مدیریتی و سیاسی هر کدام به تنهایی میتوانند کشور را با چالشهای اساسی مواجه کنند، اما مسئله اصلی، انباشت همزمان این مشکلات است.
زاکانی در ادامه با اشاره به موضوع تابآوری گفت: در جنگ با آمریکا، قطعاً تا امروز پیروز هستیم و پیروزی مطلق داشتهایم. با وجود جنایتهای آمریکا و رژیم صهیونیستی و شهادت فرماندهان و مجاهدان، این مسیر ادامه داشته است.
وی با اشاره به حملات اخیر به مردم افزود: حتی تا شب گذشته نیز شاهد حوادثی از این دست بودیم و مراسم عروسی برادران و خواهران اهل سنت در جنوب کشور مورد حمله قرار گرفت.
شهردار تهران تأکید کرد: امروز در صحنهای قرار داریم که ایران و آمریکا در مقابل یکدیگر هستند و مسئله اصلی، تابآوری است؛ اینکه کدام طرف تابآوری بیشتری دارد و چه کسی میتواند این گردنه را پشت سر بگذارد.
زاکانی گفت: اخیراً مقالهای در یک رسانه معتبر خارجی منتشر شده بود که در آن آمده بود آمریکا به دنبال شکستن ملت ایران در حوزه اقتصادی است و پس از اعلام سیاست فشار حداکثری، این موضوع را دنبال میکند. در مقابل، ایران نیز با ظرفیتهایی از جمله تنگه هرمز فشار مضاعفی بر آمریکا وارد میکند. بنابراین یک معادله متقابل شکل گرفته است و نحوه عمل، تفکر و تلاش ما در این شرایط اهمیت زیادی دارد.
وی با تشریح سه رویکرد در برابر شرایط موجود اظهار کرد: یک راه این است که سخاوتمندانه از داراییهایمان بگذریم، کوتاه بیاییم و با گفتوگو، ارتباط و تعامل، خود را با قواعد موجود هماهنگ کنیم. امروز نیز برخی در داخل کشور چنین راهی را پیشنهاد میکنند و این موضوع را به شکلهای مختلف در رسانهها مطرح میکنند.
شهردار تهران افزود: راه دوم، ایستادگی و مقاومت است؛ اینکه در برابر آمریکا بایستیم و تلاش کنیم پیروز شویم. اما اگر در کنار مقاومت به الزامات عبور از این صحنه توجه نکنیم، نتیجه چیزی جز فرسایش جامعه نخواهد بود.
زاکانی ادامه داد: راه سوم، مقاومت همراه با اصلاح، تحول و تغییر قواعد است. این راهی است که میتواند ما را از این شرایط عبور دهد.
وی تأکید کرد: کشور در کنار همه ناترازیها و مشکلات، داراییهای بینظیری دارد و همین ظرفیتها میتواند امکان خروج از مسیر فعلی و انتخاب یک مسیر جدید را فراهم کند؛ مسیری که در آن نه تنها ناترازیها را جبران کنیم، بلکه در دل همین سختیها بتوانیم اقتصاد مردمی را بنیان بگذاریم و انسجام درونی کشور را افزایش دهیم.
ضرورت عبور از اقتصاد نفتی
شهردار تهران با اشاره به ظرفیتهای اقتصادی کشور گفت: کشور داراییهای فراوانی دارد، اما داراییهای کشور تنها به ظرفیتهایی که تاکنون مورد استفاده قرار گرفته، محدود نمیشود.
زاکانی افزود: چند دهه است که بند ناف بودجه کشور به چاه نفت متصل بوده است. نفت منبع اصلی درآمد کشور بوده و به تدریج موضوع مالیات نیز در کنار درآمدهای نفتی قرار گرفته است، اما امروز این دوگانه نفت و مالیات دیگر به تنهایی قابل اتکا نیست.
وی با اشاره به محدودیتهای ناشی از تحریمها و شرایط جنگی گفت: با توجه به محاصره اقتصادی و مشکلاتی که به کشور تحمیل شده است، نمیتوان برای درآمد پایدار روی فروش نفت خام اتکا کرد. البته در همین ایام نیز فروش نفت انجام شده، اما این مسیر نمیتواند راهکار مستمر و بلندمدت کشور باشد.
زاکانی ادامه داد: سالها قبل تأکید شده بود که باید به جای فروش نفت خام، نفت را به محصول نهایی تبدیل کنیم، اما متأسفانه در سالهای گذشته به این موضوع توجه کافی نشد. اگر این اتفاق رخ میداد، امروز درآمد کشور از محل فروش محصولات نفتی میتوانست چندین برابر فروش نفت خام باشد؛ بهویژه اینکه کشورهای همسایه نیاز جدی به این محصولات دارند.
مالیاتستانی نیازمند اصلاح است
شهردار تهران در ادامه با اشاره به موضوع مالیات گفت: در حوزه مالیات نیز باید اصلاحات اساسی صورت گیرد. پیکره جامعه و تولید کشور آسیب دیده است و در چنین شرایطی نمیتوان بدون توجه به توان تولیدکنندگان و مردم، صرفاً به افزایش مالیاتستانی تکیه کرد.
وی تصریح کرد: اصل مالیاتستانی ضروری است، اما مسئله این است که از چه کسانی مالیات گرفته شود و از چه کسانی نباید مالیات گرفت یا باید مالیات آنها تعدیل شود. امروز در این زمینه نیز با مشکلاتی مواجه هستیم.
زاکانی خاطرنشان کرد: بنابراین دو مسیر سنتی اداره کشور، یعنی اتکا به نفت و مالیات، در شرایط فعلی با آسیبپذیری مواجه است و کشور برای عبور از مشکلات موجود به راههای نوین نیاز دارد.
وی در پایان تأکید کرد: در شرایطی که کشور با مجموعهای از مشکلات و فشارهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی مواجه است، باید از ظرفیتهای موجود برای ایجاد تحول استفاده کنیم و مسیر آینده را با تکیه بر مقاومت، اصلاح و مشارکت مردم بسازیم.
زاکانی در ادامه سخنان خود با اشاره به آسیبهای واردشده به تولید و رشد اقتصادی کشور گفت: پیکره تولید کشور و رشد اقتصادی امروز آسیب دیده است و از چنین پیکرهای نمیتوان انتظار مالیاتستانی گسترده داشت. علاوه بر این، شیوه مالیاتگیری نیز با اشکالاتی مواجه است؛ از برخی افرادی که باید مالیات بپردازند، مالیات گرفته نمیشود و از برخی دیگر که نباید یا باید به شکل متفاوتی مالیات پرداخت کنند، مالیات دریافت میشود.
وی افزود: بنابراین دو مسیری که اداره کشور طی سالهای گذشته عمدتاً بر آنها استوار بوده، یعنی نفت و مالیات، امروز آسیبپذیر هستند و برای عبور از مشکلات فعلی باید به دنبال راههای نوین باشیم.
شهردار تهران با اشاره به دیدگاههایی که راه عبور از مشکلات را در سازش با آمریکا میدانند، اظهار کرد: ممکن است در مواجهه با این مشکلات گفته شود که کشور دیگر راهی جز تسلیم ندارد و باید با آمریکا کنار آمد؛ اما این نگاه قابل پذیرش نیست، چراکه هر جا در برابر دشمن عقبنشینی کردهایم، دشمن جدیدتر و جلوتر آمده است. به دشمن نمیتوان اعتماد کرد و نمونههای متعددی برای رد این ادعا وجود دارد.
زاکانی ادامه داد: با وجود همه ناترازیها، جنگ، گسستهای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، کشور داراست و توان ایستادگی دارد. بنابراین مقاومت در این شرایط راه اصلی ماست.
باید مردم را وارد اقتصاد کرد
وی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد اقتصادی گفت: باید مردم را در اقتصاد مشارکت داد. نقدینگی موجود در کشور حدود ۲۲ هزار همت است و باید این ظرفیت را از حوزههایی مانند طلا، مسکن و سرمایهگذاریهای غیرمولد خارج و به سمت سرمایهگذاری مولد هدایت کرد.
شهردار تهران تصریح کرد: برای این کار باید رویکردها تغییر کند و با روشهای گذشته نمیتوان اقتصاد کشور را اصلاح کرد و مردم را وارد عرصه اقتصاد کرد. ما برای مقاومت دارایی و ظرفیت داریم، اما باید نحوه استفاده از این داراییها را نیز اصلاح کنیم.
زاکانی با اشاره به نیازهای ارزی دولت گفت: امروز دولت برای حوزههایی مانند واردات کالاهای اساسی، عبور از ناترازی انرژی، تأمین نیازهای بخش صنعت و واردات کالاهای صنعتی به ارز نیاز دارد، اما حتی در این موارد نیز باید بازبینی و اولویتبندی صورت گیرد.
وی خاطرنشان کرد: شاید بزرگترین اشکال امروز کشور این باشد که در یک جنگ تمامعیار قرار داریم، اما آرایش جنگی نداریم. مشکل ما کمبود دارایی نیست؛ بلکه برای استفاده از همین داراییها در جنگ اقتصادی، نگاه و برنامه درستی وجود ندارد.
شهردار تهران گفت: ما مجموعهای از داراییها را در اختیار حکومت و دولت داریم، ظرفیت بزرگی در اختیار مردم است و نهادهای مختلف نیز از ظرفیتهای قابل توجهی برخوردارند. اگر به همین ظرفیتها توجه کنیم، بسیاری از مشکلات کشور قابل حل است.
تجربه شهرداری تهران در بازسازی خسارات جنگ
زاکانی در ادامه با اشاره به تجربه شهرداری تهران در جریان جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه اظهار کرد: یکی از نمونههای استفاده از ظرفیت نهادهای عمومی، اقدام شهرداری تهران در حوزه بازسازی خسارات جنگ بود. شهرداری تهران به عنوان یک نهاد عمومی غیردولتی، مسئولیت مستقیمی در این حوزه نداشت، اما به صورت داوطلبانه مسئولیت را پذیرفت.
وی افزود: در جریان جنگ، مسئولیت بازسازی طبق قانون بر عهده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی بود، اما این کار نیازمند منابع مالی بود و به دلیل مشکلات موجود، روند بازسازی برای مدتی متوقف شد. پس از آن، ایدهای مطرح شد که هر دستگاه دولتی مسئولیت بازسازی اماکن مرتبط با خود را برعهده بگیرد، اما در عمل این روش با مشکلاتی مواجه بود؛ چراکه ممکن بود در یک ساختمان چند واحد متعلق به دستگاهها و گروههای مختلف باشد.
شهردار تهران ادامه داد: در نهایت پیشنهاد دادیم که شهرداری تهران مسئولیت این کار را برعهده بگیرد. این موضوع یکشنبه در شورای شهر مطرح شد، سهشنبه در مجلس و چهارشنبه صبح در دولت مطرح شد و همان روز با حضور رئیسجمهور، چند وزیر و رئیس سازمان برنامه و بودجه جلسهای برگزار شد. پس از ارائه توضیحات، مسئولیت این کار به شهرداری تهران واگذار شد.
زاکانی گفت: شهرداری تهران با یک مسیر غیرمتعارف نسبت به گذشته وارد عمل شد و این کار را به لطف خدا به انجام رساند. در جنگ ۴۰ روزه نیز دولت محترم همان الگوی ۱۲ روزهای را که در تهران اجرا شده بود، برای کل کشور و مراکز استانها ابلاغ کرد تا شهرداریها این مسئولیت را برعهده بگیرند.
وی افزود: ما نیز به دلیل تجربهای که در جنگ ۱۲ روزه داشتیم، بدون دریافت حتی یک ریال کمک، در جنگ ۴۰ روزه وارد عمل شدیم و پرونده این موضوع را به سرانجام رساندیم.
بازسازی ۸۵۲۰ واحد آسیبدیده در تهران
شهردار تهران با ارائه گزارشی از عملکرد شهرداری در بازسازی خسارات جنگی گفت: در جنگ ۱۲ روزه، ۸۵۲۰ واحد در تهران آسیب دیدند که این واحدها در حدود ۱۰۹ پلاک قرار داشتند. تقریباً همه این پلاکها به مرحله نهایی رسیدهاند و تنها چند پلاک باقی مانده که دلیل آن نیز اختلاف میان مالکان و موضوع مقاومسازی است.
زاکانی افزود: اخیراً در این زمینه نامهای به دادستانی ارسال کردهایم و درخواست کردهایم برای حل اختلاف مالکان ورود کند تا بتوانیم این پروندهها را نیز به سرانجام برسانیم. در جنگ ۴۰ روزه نیز امروز مشکل خاصی در این زمینه نداریم.
وی با انتقاد از کندی جبران خسارتهای مالی گفت: این در حالی است که تعهد مجموعه رسمی کشور برای جبران خسارت خودرو و لوازم منزل که منابع آن به نفت و مالیات متکی است، هنوز برای خسارات جنگ ۱۲ روزه به طور کامل عملیاتی نشده است.
باید در همه حوزهها «گردن بگیریم» و پیشگیری کنیم
زاکانی این تجربه را قابل تعمیم به سایر حوزهها دانست و اظهار کرد: این الگو در تمام سطوح قابل تعمیم است و میتوان با استفاده از آن، کشور را با افتخار از این صحنه عبور داد و حتی در کنار عبور از مشکلات، ناترازیهای موجود را نیز التیام بخشید.
وی تأکید کرد: مسئله مهم این است که یک رویه جدید برای اداره کشور ایجاد شود. حدود دو هفته پیش در جلسه دولت، ضمن برشمردن گسستها و مشکلات موجود، گفتم که کشور به سمت التهاب حرکت میکند و هر کسی به شرایط نگاه کند، این مسئله را میبیند.
شهردار تهران افزود: این التهاب خواست طبیعی دشمن ماست، اما میتوان از آن پیشگیری کرد. در هر حوزهای که مسئولیت وجود دارد، میتوان مسئولیت را پذیرفت و برای پیشگیری از مشکلات اقدام کرد.
زاکانی ادامه داد: پس از این سخنان، رئیسجمهور نیز بر این موضوع تأکید کرد و از من خواست در حوزه اقتصاد تیمی تشکیل دهم و برای عبور از این شرایط ایده ارائه کنم. در حوزه فرهنگ نیز از افراد دیگری خواسته شد که همین کار را انجام دهند. ما نیز طی یکی دو هفته گذشته روی یکی از این موضوعات تمرکز کردیم تا بتوانیم آن را به عنوان یک الگو به دولت ارائه کنیم و مسیر جدیدی برای حرکت کشور ایجاد شود.
با نوسازی بافت فرسوده میتوان هم مسکن ساخت و هم مصرف آب و انرژی را کاهش داد
شهردار تهران در ادامه با اشاره به مسئله مسکن گفت: یکی از موضوعاتی که فشار زیادی بر سبد خانوار وارد میکند، مسکن است. امروز در تهران حدود ۹۳۰ هزار پلاک وجود دارد که نزدیک به سه میلیون و ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار واحد را در خود جای داده است؛ البته همه این واحدها مسکونی نیستند و بخشی از آنها کاربری اداری دارند.
وی افزود: بیش از ۴۰۰ هزار پلاک در تهران فرسوده و ناپایدار است. تهران سه گسل اصلی دارد و حتی اگر مشکل مسکن هم نداشتیم، همه ما موظف بودیم برای نوسازی این بافتها اقدام کنیم تا در صورت وقوع زلزله، مردم آسیب نبینند.
شهردار تهران با اشاره به وضعیت بافتهای فرسوده در سراسر کشور اظهار کرد: در کل کشور حدود ۱۷۰ هزار هکتار بافت ناپایدار و فرسوده وجود دارد و کل املاک کشور بر عرصهای حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار هکتار استقرار دارند.
وی تأکید کرد: بزرگترین سرمایه کشور برای ساخت مسکن و تأمین نیاز جامعه، همین بافتهای فرسوده شهری است؛ چراکه زیرساختهای آنها از قبل وجود دارد و با قاعدهگذاری درست و تأمین سرانههای مورد نیاز میتوان هم مسکن ساخت و مردم را نجات داد و هم واحدهایی ساخت که مصرف آب و انرژی آنها بهینه باشد.
زاکانی افزود: با نوسازی این بافتها میتوان حدود ۴۰ درصد در مصرف انرژی صرفهجویی کرد و با بازچرخانی آب نیز حدود ۴۰ درصد کاهش مصرف آب داشت و در کنار آن خدمات مختلفی را به مردم ارائه کرد. تنها لازمه این کار، تغییر نگاه و حرکت مسئولان به سمت مردم است.
استفاده از یک میلیون هکتار زمین قابل توسعه برای تأمین مسکن
شهردار تهران با اشاره به ظرفیت زمینهای قابل توسعه در کشور گفت: برنامه هفتم توسعه توصیه کرده است که دولت زمینهای قابل توسعه را در اختیار مردم قرار دهد. بر اساس محاسبات انجامشده، در شهرها و روستاها و سکونتگاههای موجود، حدود یک میلیون هکتار زمین قابل توسعه برای شهرها در اختیار دولت قرار دارد.
وی افزود: جمعیت کشور در حال رشد است؛ هرچند نرخ رشد جمعیت مطلوب نیست، اما همین جمعیت موجود نیز به مسکن و امکانات نیاز دارد. اگر دولت هر سال پنج درصد از این ظرفیت زمین را در اختیار مردم قرار دهد، میتوان در مدت کوتاهی تحول بزرگی در حوزه تأمین مسکن ایجاد کرد.
زاکانی در پایان تأکید کرد: مسئله اصلی این است که ظرفیتهای کشور دیده شود و با تغییر رویکرد، مردم در ساخت آینده کشور مشارکت داده شوند. در این صورت میتوان ضمن عبور از شرایط دشوار فعلی، مسیر جدیدی برای حل ناترازیها، تقویت اقتصاد و افزایش انسجام اجتماعی ایجاد کرد.
انتهای پیام/
