خسارت ۳۰۰ میلیارد دلاری صنایع حیاتی و بازسازی؛ همدلی تنها راه نجات از توطئه اقتصادی دشمن

گروه اقتصاد خبرگزاری آنا، علیرضا حیدری، کارشناس حوزه کار- امروز همدلی و وفاق ملی در شرایط جنگی بیش از هر زمان دیگری نیاز است و این قاعده از سوی مردم و متولیان به خوبی برای دشمنان آشکارشده است. شرایط فعلی اقتصاد کشور نیازمند نگاهی واقع‌بینانه، تصمیم‌گیری مبتنی بر داده‌های قابل اتکا و پرهیز از نسخه‌پیچی‌های شتاب‌زده است. تا زمانی که وضعیت کلی اقتصاد و فضای فعالیت بنگاه‌ها به ثبات نرسد، هرگونه برنامه‌ریزی برای جبران فرصت‌های شغلی از دست‌رفته با عدم قطعیت جدی همراه خواهد بود.بازسازی یک فرآیند تدریجی است و به هیچ‌وجه نمی‌توان آن را در کوتاه‌مدت محقق کرد. هر اقدام در این حوزه باید مبتنی بر برنامه‌ریزی بلندمدت و طی دقیق مراحل اجرایی باشد.

بازگشت به چرخه تولید؛ مسیری زمان‌بر و پرهزینه اما شدنی!

بازگرداندن بنگاه‌های اقتصادی به چرخه تولید مستلزم طی مراحل متعددی از جمله تأمین منابع مالی، بازسازی زیرساخت‌ها و احیای زنجیره تأمین است؛ بنابراین نمی‌توان انتظار داشت در کوتاه‌مدت، فرصت‌های شغلی از دست‌رفته به‌طور کامل جایگزین شوند.نخست باید طرح جامع بازسازی تدوین و سپس منابع موجود بر اساس اولویت‌ها تخصیص یابد تا روند احیا با بیشترین کارایی و کمترین اتلاف منابع دنبال شود.تمام این اقدامات شاید مسیر طولانی و دشواری را به نمایش بگذارد اما با توجه به اراده مردم و دولتشان شدنی است.

برآورد خسارت‌ها و چالش مزمن کمبود سرمایه

آمار‌های متفاوتی در این زمینه اعلام شده و هنوز جمع‌بندی قطعی وجود ندارد، اما ارقامی در حدود ۲۷۰ تا ۳۰۰ میلیارد دلار به‌عنوان خسارت اقتصادی مطرح شده است.جبران چنین رقمی نیازمند سرمایه‌گذاری گسترده و مستمر است؛ این در حالی است که اقتصاد کشور از گذشته با مشکل مزمن کمبود سرمایه مواجه بوده و همین مسئله روند بازسازی را با چالش‌های جدی روبه‌رو می‌کند.

پیچیدگی احیای صنایع مادر

واحد‌های تولیدی خسارت‌دیده از نظر نوع فعالیت و جایگاه اقتصادی بسیار متنوع‌اند. برخی از آنها در زمره صنایع مادر قرار دارند که احیای آنها به‌مراتب پیچیده‌تر، پرهزینه‌تر و زمان‌برتر است.بازگرداندن این واحد‌ها به خط تولید نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، تأمین منابع پایدار و زمان کافی است. با این حال، وی تأکید کرد که احیای صنایع مادر باید در اولویت نخست برنامه‌های بازسازی قرار گیرد.

نقش راهبردی صنایع مادر در اشتغال

این صنایع علاوه بر اشتغال مستقیم، دارای پیوند‌های گسترده پیشین و پسین با سایر بخش‌های اقتصادی هستند و اختلال در آنها می‌تواند به شکل زنجیره‌ای سایر فعالیت‌ها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.آسیب به صنایع مادر تنها به کاهش اشتغال در همان بخش محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند شبکه‌ای از مشاغل وابسته را نیز دچار رکود کند.

تردید نسبت به آمار‌های اعلامی بیکاری

اینکه در مدت زمانی کوتاه بتوان به عددی مانند یک میلیون شغل مستقیم و دو میلیون شغل غیرمستقیم دست یافت، نیازمند بررسی دقیق و مستند است.در صورت صحت این ارقام، بازار کار با بحرانی جدی مواجه خواهد بود؛ با این حال، اعلام چنین آمار‌هایی باید مبتنی بر داده‌های رسمی و قابل اتکا باشد.معمولاً افرادی که شغل خود را از دست می‌دهند، برای دریافت حمایت‌ها به صندوق بیمه بیکاری مراجعه می‌کنند و اطلاعات آنها از این طریق ثبت می‌شود؛ بنابراین ارائه آمار دقیق مستلزم استخراج و تجمیع داده‌های مربوط به کارگاه‌های آسیب‌دیده، تعداد نیروی کار و وضعیت فعالیت آنهاست.مرجع اصلی اعلام آمار‌های حوزه اشتغال، حوزه روابط کار در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است و اطلاعات دقیق‌تر معمولاً از طریق این بخش منتشر می‌شود.

مانعی ساختاری بر سر راه اشتغال

در چنین شرایطی، حتی در وضعیت عادی نیز ایجاد فرصت‌های شغلی جدید دشوار است، چه رسد به شرایطی که خسارت‌های گسترده‌ای نیز تحمیل شده باشد.در شرایط فعلی باید از تحلیل‌های هیجانی و شتاب‌زده پرهیز کرد و پس از روشن شدن ابعاد دقیق خسارت‌ها، بر پایه داده‌های کارشناسی تصمیم‌گیری شود. پس از بازگشت ثبات به فضای اقتصادی، جذب سرمایه، بازسازی صنایع مادر و سپس تقویت بنگاه‌های کوچک و متوسط باید به‌صورت مرحله‌ای در دستور کار قرار گیرد.

بدون تردید خسارت‌هایی به اقتصاد کشور وارد شده و حرکت به سمت بازسازی اجتناب‌ناپذیر است، اما این مسیر نیازمند عقلانیت، برنامه‌ریزی دقیق و پرهیز از تصمیمات هیجانی است. آثار این آسیب‌ها در کوتاه‌مدت قابل جبران نخواهد بود، اما با رویکردی مبتنی بر برنامه‌ریزی منطقی می‌توان زمینه احیای اشتغال و رونق اقتصادی را فراهم کرد.