سناریوی پُرریسک محاصره دریایی ایران/ آمریکا بازنده اول

«سارا فلاحی» عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار پارلمانی خبرگزاری آنا، در پاسخ به این سوال که با توجه به مطرح شدن طرح محاصره دریایی ایران از سوی ترامپ، در صورت تحقق این سناریو، ایران چگونه می‌تواند این چالش را مدیریت کند، اظهار کرد: با توجه به تبعات جهانی احتمالی وقوع محاصره دریایی، چند نکته اساسی را باید مد نظر قرار داد.  اولاً این سناریو قبلاً توسط آمریکایی‌ها در ونزوئلا آزمایش شد؛ اما با توجه به اینکه دست آن‌ها در حملات قبلی علیه ایران خالی ماند و در تمام جبهه‌ها با چالش مواجه شدند، اکنون به سمت آخرین گزینه خود، یعنی محاصره دریایی، حرکت کرده‌اند.

وی افزود: این اقدام در سطح ژئوپلیتیک، تنش‌های جهانی را افزایش می‌دهد. اولین پیامد محتمل، جهش قابل‌توجهی در قیمت جهانی نفت خواهد بود. این وضعیت چین را با مشکلات اساسی مواجه می‌کند؛ چراکه حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از واردات نفت خام این کشور از منطقه خلیج فارس تأمین می‌شود. همچنین، شاهد جهش اساسی در نرخ بیمه نفتکش‌ها خواهیم بود و تجارت جهانی که یکی از مقرون‌به‌صرفه‌ترین مسیرهایش خلیج فارس است، با چالش جدی روبه‌رو خواهد شد.

فلاحی با اشاره به توانمندی‌های دفاعی ایران تصریح کرد: ایران با داشتن بیشترین مرز ساحلی در خلیج فارس و برخورداری از توان جنگ نامتقارن، از منظر راهبردی در منطقه دارای ظرفیت‌های بازدارنده است. برخلاف ونزوئلا که فاقد قدرت نظامی دریایی قابل‌توجه بود، ایران در حوزه دریا با قدرت عمل می‌کند. مین‌های دریایی، موشک‌های ضدکشتی و توانایی ایجاد اختلال در تردد، از جمله ابزارهایی هستند که امکان «محاصره مطلق» را برای آمریکا دشوار می‌سازد.

این نماینده مجلس در ادامه هشدار داد: اگر آمریکا بخواهد چنین ریسک بزرگی را بپذیرد، مجبور است چندین لایه کنترل دریایی را همزمان لحاظ کند. این وضعیت سطح تنش را در منطقه بالا برده و اروپا، چین و کشورهای آسیای مرکزی مانند قزاقستان را با مشکل تأمین انرژی مواجه خواهد کرد. در چنین شرایطی، جهان با کمبود انرژی روبه‌رو شده و مسیرهای جایگزینِ کم‌ریسک برخلاف مورد ونزوئلا عملاً وجود ندارند.

وی با اشاره به نقش راهبردی تنگه باب‌المندب گفت: این تنگه نیز احتمالاً تحت تأثیر اقدامات جبهه مقاومت بسته خواهد شد. باب‌المندب که در اختیار متحدان منطقه‌ای ایران از جمله حوثی‌ها قرار دارد، می‌تواند به‌عنوان اهرم فشار استراتژیک عمل کند. وقتی زنجیره تأمین جهانی با اختلال مواجه شود، محاسبات راهبردی آمریکا برای خود و شرکایش با چالش جدی روبه‌رو خواهد شد.

این نماینده مجلس در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد: مهم‌ترین ابزار در اختیار ایران، تأثیرگذاری بر قیمت نفت و هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی است. این هزینه‌ها بر اساس مدل‌های ریسک بیمه‌ای تعیین می‌شوند و ایران می‌تواند با فعال‌سازی ظرفیت‌های نامتقارن، این متغیرها را به نفع معادلات بازدارندگی خود تغییر دهد.

فلاحی با تحلیل چالش‌های عملیاتی آمریکا در خلیج فارس ادامه داد: برخلاف سناریوی ونزوئلا که کشتی‌ها می‌توانستند از مسیرهای جایگزین مانند کانال پاناما عبور کنند، در خلیج فارس چنین گزینه‌ای وجود ندارد. حتی اگر آمریکا بخواهد کشتی‌ها را اسکورت کند، با توجه به توان نامتقارن ایران، تأمین امنیت پایدار برای ناوگان تجاری عملاً غیرممکن خواهد بود.

وی با جمع‌بندی تحلیل خود تصریح کرد: به باور من، اولین بازنده این سناریو خود آمریکایی‌ها خواهند بود؛ چراکه یک هجمه جهانی علیه آن‌ها شکل خواهد گرفت. وقتی بازار انرژی جهان که ایران یکی از تأمین‌کنندگان کلیدی آن است با اختلال مواجه شود، واکنش شدید بازارها و افزایش هزینه‌های جهانی، منافع خود آمریکا و متحدانش را نیز هدف قرار خواهد داد. موضوع صرفاً عبور و مرور نفت نیست؛ بلکه زنجیره کامل تأمین کالا و غذا نیز با چالش اساسی روبه‌رو می‌شود.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هشدار داد: اگر آمریکا اصرار به پیشبرد این مسیر داشته باشد، ممکن است چین را نیز ناخواسته وارد یک درگیری کند؛ درحالی‌که واشنگتن به‌شدت از هرگونه تقابل مستقیم با پکن پرهیز دارد. چینی‌ها در این سناریو بیشترین ضرر اقتصادی را متحمل خواهند شد و طبیعتاً واکنش آن‌ها نیز در معادلات منطقه‌ای تأثیرگذار خواهد بود.

فلاحی در پایان خاطرنشان کرد: سناریویی بسیار پرریسک است که پیامدهای آن فراتر از محدودیت صادرات ایران، کل نظام انرژی و تجارت جهانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. با توجه به توان بازدارنده ایران در خلیج فارس و پیامدهای غیرقابل‌کنترل ژئوپلیتیک، به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها توانایی پذیرش هزینه‌های این اقدام را نداشته باشند.

‌