چگونه «اژدها» با سلاح سبز فاتح نبرد جهانی انرژی میشود؟/ فرصت همکاری ایران با چین برای جهش انرژی خورشیدی و بادی
خبرگزاری آنا، مهدی تفضلی، رئیس گروه توسعه همکاریهای بین المللی ساتبا- تنشهای ژئوپلیتیکی اخیر در منطقه غرب آسیا ممکن است ناخواسته به سود صنایع تجدیدپذیر چین تمام شود. کشوری که با اتکا بر صبر استراتژیک، توسعه سریع انرژیهای تجدیدپذیر و ایجاد زنجیره تأمین قدرتمند، وابستگی خود را به سوخت وارداتی در تولید برق کاهش داده و در مسیر کاهش انتشار کربن بسیار جلوتر از برنامه حرکت کرده است. در آینده پیش رو، ظرفیت بسیار بالای تولید پنل خورشیدی، توربین بادی و ذخیرهسازها به چین امکان میدهد نقش اصلی در بازار جهانی انرژی پاک به خصوص برای کشورهایی داشته باشد که در اثر تلاطمات جنگ به دنبال ارتقای امنیت انرژی شان هستند.
هم اکنون در منطقه غرب آسیا شاهد جنگی هستیم که با هدف تضعیف نظامی، اقتصادی و صنعتی ایران از سوی رژیم صهیونیستی، همچنین قدرت نمایی و تسلط بر منابع و شریانهای انرژی به خصوص نفت از سوی ایالات متحده آغاز شده است.
مجله مشهور اکونومیست در شماره اخیر خود با تیتر برجسته به مقالهای تحت عنوان «هرگز مزاحم دشمن خود نشو، وقتی دارد اشتباه میکند» در خصوص رقابت فزاینده میان چین و ایالت متحده و اشتباهات استراتژیک احتمالی غرب پرداخته است. بر این اساس در سالهای اخیر رقابت میان آمریکا و چین وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که در آن هر تصمیم اشتباه میتواند پیامدهای بلندمدت برای توازن قدرت جهانی داشته باشد.
در این گزارش تأکید شده که رقابت میان آمریکا و چین تنها نظامی نیست، بلکه بیشتر در حوزههایی نظیر فناوریهای پیشرفته، تولید صنعتی، انرژی و زیرساختهای جهانی در جریان است که نتیجه این رقابت در دهههای آینده، شکل اقتصاد جهانی را تعیین خواهد کرد.
دیدگاهی در بین برخی متفکران چینی وجود دارد که ظاهرا آمریکا با ورود به جنگ با ایران قصد قدرت نمایی نظامی برای جلوگیری از افول اقتصادی خود طی سالهای اخیر را داشته است، به علاوه آنکه بتواند در برخی مسیرهای تامین انرژی کشورهای رقیب به خصوص چین مسلط شود. اما چین یک ذخیره استراتژیک ۱.۳ میلیارد بشکهای نفت خام ایجاد کرده است که برای چندین ماه کفایت میکند، اما همچنان وابستگی زیادی به نفت وارداتی برای مصرف در صنایع پالایشی، پتروشیمی و ... دارد. اما از جنبه صنعت برق بر اساس آمار منتشره توسط اداره ملی انرژی چین از ظرفیت ۳۴۰۰ گیگاواتی تولیدبرق در چین حدود ۴۵ درصد از منابع فسیلی داخلی (ذغال سنگ و اندکی گاز)، ۱۴ درصد از منابع برقابی بزرگ و ۳ درصد از منابع هستهای و ۳۸ درصد باقیمانده از منابع خورشیدی، بادی و زیست توده تامین میشود که نشانگر عدم وابستگی به حاملهای وارداتی سوخت در سبد تولید برق آن کشور برای رویارویی بهتر برای مقابله با منازعات سیاسی و حوادث طبیعی است.
از سوی دیگر چین برای تامین امنیت انرژی خود و دستیابی به اهداف مقابله با تغییر اقلیم برنامه بلند پروازانهای برای اقتصاد کربن خنثی تا ۲۰۶۰ تدوین کرده و هم اکنون هم به لطف اجرای سریع برنامههای توسعه انرژیهای جدیدپذیر و بهره وری، چندین سال جلوتر از برنامه تدوین شده در حال حرکت است به گونهای که بر اساس اطلاعات منتشره توسط آژانس بین المللی انرژی و موسسه امبر ظرفیت نیروگاههای خورشیدی نصب شده در چین با ۱۶۰ گیگاوات افزایش در سال ۲۰۲۵ به حدود ۷۰۰ گیگاوات و ظرفیت نیروگاههای بادی آن کشور نیز به حدود ۴۶۰ گیگاوات رسیده که نیمی از ظرفیت نصب شده جهانی است به علاوه ظرفیتی در حدود ۷۶ گیگاوات باتری و ۵۹ گیگاوات نیروگاه تلمبه ذخیرهای نیز در آن کشور در حال بهره برداری است تا به پایداری شبکه برق کمک کند.
برای تحقق این امر طی سالهای گذشته چین سرمایه گذاری گستردهای در زنجیره تامین تجهیزات مرتبط از جمله پنلهای خورشیدی، توربینهای بادی و باتری انجام داده به گونهای که برخی مستندات نشان میدهد ظرفیت تولید پنلهای خورشیدی در چین حدود ۶۰۰ گیگاوات در سال است که ۹۰ درصد پنلهای مورد نیاز جهان را تامین میکند. در حوزه توربینهای بادی هم ظرفیتی در حدود ۹۰ گیگاوات را دارا میباشد که ۶۰ درصد نیاز جهانی به توربینهای بادی خشکی و فراساحلی را تامین میکند.
با توجه به ظرفیت مازاد قابل توجه در خطوط تولید پنلهای خورشیدی و توربینهای بادی در چین درمقایسه با نیازهای آن کشور و حتی تقاضای سالانه جهانی، بیم آن میرفت که سیاستگذارن صنعتی آن کشور مورد مواخذه قرار گیرند و برخی در چین نگران بودند صنعت تجدیدپذیر نیز به مشکلی صنعت ساختمان در ان کشور دچار شده و بعد از یک دوران شکوفایی سریع وارد رکودی طولانی گردد.
اما هم اکنون مقامات چینی فکر میکنند که این جنگ، خردمندی مقامات آن کشور برای تقویت خوداتکایی در فناوری و کالاها را نشان میدهد، حتی زمانی که این تلاشها به قیمت کند شدن سرعت رشد اقتصادی شان تمام شده. چرا که آنها تلاش کرده بودند تا چین را از بسته شدن نقاط حساس محافظت کنند حتی پس از آنکه ترامپ تعرفهها را افزایش داد و تهدید کرد که عرضه عناصر خاکی کمیاب را که برای صنعت الکترونیک و فناوریهای سبز حیاتی هستند، محدود خواهد کرد، عملا این اهرم با یافتن منابع جایگزین از بین رفت. بر اساس گزارش اکونومیست چین هم اکنون تمرکز خود را بر روی داخلی سازی برخی داروهای حیاتی، تراشهها و زنجیرههای لجستیک قرار داده و میخواهد بر فناوریهای جدید مانند محاسبات کوانتومی و رباتیک هم تسلط کامل یابد.
در واقع محدودیت دسترسی کشورها به سوختهای فسیلی همزمان با وجود ظرفیت مازاد تولید در خطوط تولید پنل و توربین بادی در چین فرصتی را برای انعقاد قراردادهای پرسودی با بسیاری کشورها فراهم خواهد کرد تا تجهیزات انرژی خورشیدی، بادی و باتری - که همگی ظرفیت تولید مازاد دارند - را از چین خریداری کنند. در این قالب برای کشورمان ایران نیز که برنامهریزی بلند مدتی در خصوص توسعه تجدیدپذیرها انجام داده ظرفیتهای بسیاری برای احداث نیروگاههای جدید خورشیدی و بادی همچنین بازسازی و نوسازی شبکه برق در تعامل با چین وجود خواهد داشت.
مجموعا با توجه به منافع بلند مدت کشورهای عمده تولید کننده نفت و گاز خارج از منطقه مانند روسیه و آمریکا از بالارفتن قیمت نفت، به نظر میرسد بازندگان اصلی جنگ رمضان، کشورهایی بودند که تاکنون برنامه ریزی منسجمی برای تامین امنیت انرژی خود برای کاهش سهم سوختهای فسیلی در سبد انرژی خود نداشتهاند. البته این امر باید همراه با ایجاد دسترسی به فناوری و تکمیل زیرساختهای ساخت تجهیزات مربوط به انرژیهای جایگزین در داخل هر کشور باشد تا وابستگی به حاملهای انرژی جای خود را به وابستگی بیش از حد به زنجیرههای جهانی تامین موادی نظیر لیتیوم، آلومنیویم و نقره یا پنلها و توربینهای بادی از مبدا کشوری خاص ندهد، موضوعی که اخیرا در گزارشات آژانس بین المللی انرژیهای تجدیدپذیر هم مورد تاکید قرار گرفته است.
انتهای پیام/
