از تولید «بتنهای سبز و اسفنجی» تا مهار خشم زلزله/ وقتی مهندسان جوان، سقف ایمن خانهها را تضمین میکنند
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، برای بررسی دستاوردهای این مرکز، از تولید بتنهای دوستدار محیط زیست تا بررسی رفتار خاک کویر در برابر زلزله، با دکتر وحید طاهری، رئیس این مرکز تحقیقاتی و عضو هیئت علمی گروه عمران دانشگاه آزاد اسلامی سمنان به گفتگو نشستیم که مشروح آن را در ادامه میخوانید:
آنا: استان سمنان روی گسل قرار دارد و بحث زلزله همیشه دغدغه مردم بوده است. به زبان ساده، خروجیهای مرکز تحقیقاتی شما چقدر میتواند خیال یک شهروند را بابت سقفی که بالای سرش است، راحت کند؟
طاهری: برای اطمینان خاطر دادن به مردم در خصوص ایمنی ساختمانها چه در استان سمنان و چه در کل کشور، نباید فقط به یک نهاد نگاه کرد. بلکه عملکرد زنجیرهای از ارگانها مانند سازمان نظام مهندسی، شهرداریها و وزارتخانهها دخیل است. اما رسالت اصلی ما در دانشگاه و این مرکز تحقیقاتی، آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصصی است که فردا قرار است وارد صنعت ساختمان شود.
خروجی اصلی ما، افزایش دانش این مهندسان جوان است. بدیهی است یک مهندس اگر در اینجا بهدرستی آموزش ببیند و با مفاهیم لرزهای و مصالح نوین کار کند، در پروژههای عمرانی آینده، ریسکهای زلزله را بهتر میشناسد. این نیروی متخصص است که میتواند با مکانیابی درست و طراحی اصولی، سقفی ایمن و مطمئن را برای خانوادههای ایرانی بسازد. در واقع، ما با تربیت نخبگان مهارتی، بهطور غیرمستقیم اما بسیار عمیق، ایمنی ساختمانهای کشور را تضمین میکنیم.
آنا: شاید خیلیها فکر کنند اینجا فقط یک آزمایشگاه بتن معمولی برای تست مقاومت است. چه ویژگی خاصی در واژههای «بتن توانمند» و «ژئوتکنیک لرزهای» نهفته است که شما را متمایز میکند؟
طاهری: تفاوت ما در تجهیزات پیشرفته و نگاه علمی متفاوت است. در این مرکز، ما مصالح ساختمانی را با طرح اختلاطهای بسیار پیشرفته تبدیل به «بتن توانمند» میکنیم. این بتنها نسبت به بتنهای سنتی که در صد سال گذشته استفاده میشدند، مقاومت و دوام فوقالعاده بیشتری دارند.
اما در بخش «ژئوتکنیک لرزهای»، ما روی ساختگاه و بستر ساختمانها مطالعه میکنیم. با تجهیزات خاصی که داریم، رفتار خاک زیر شالوده (فونداسیون) ساختمان را به هنگام وقوع زلزله یا نفوذ آبهای زیرسطحی شبیهسازی و بررسی میکنیم. هدف ما این است که بفهمیم ساختمانها چگونه میتوانند انرژی عظیم زلزله را جذب کنند، پایداری خود را حفظ کنند و بدون تخریب اساسی، جان ساکنان را نجات دهند. دقت این مطالعات در مرکز ما کاملاً منطبق با معیارهای بینالمللی است.
آنا: امروز در صنعت ساختمان با معضل گرانی مصالح و البته مشکلات زیستمحیطی روبرو هستیم. دنیا به سمت بتنهای نسل جدید میرود. تحقیقات شما در این زمینه چه دستاوردی داشته است؟
طاهری: بله، دقیقاً همینطور است. از آنجا که مرکز ما دارنده گواهینامه معتبر بینالمللی استاندارد ISO 17025 است، نتایج تحقیقاتمان در سطح جهان قابل صحهگذاری است. ما روی نسل جدید بتنها کارهای بزرگی کردهایم.
برای مثال، روی بتنهای حاوی انواع الیاف فولادی و پلیمری کار کردهایم که مقاومت بتن را در برابر ترکخوردگی بهشدت بالا میبرد. از سوی دیگر، توانستهایم بتنهای متخلخل (اسفنجی) طراحی کنیم. این بتنها توانایی عبور دادن آبهای سطحی ناشی از بارندگی را از درون خود دارند که میتواند تحولی در ذخیرهسازی آب برای مناطق درگیر با تنش آبی ایجاد کند و جلوی سیلابهای شهری را بگیرد.
همچنین در بحث محیطزیست، روی بتن سبز (دوستدار محیطزیست) کار کردهایم. ما در پایاننامههای تحصیلات تکمیلی، استفاده از خردهبتنهای تخریبشده یا ضایعات کارخانههای ذوبآهن و نیروگاهها را جایگزین بخشهایی از سیمان و مصالح سنگی کردهایم تا تولید گازهای گلخانهای کاهش یابد. این دستاوردها در قالب مقالات معتبر جهانی منتشر شده و آماده استفاده توسط صنعت ساختمان است.
آنا: نیمی از نام مرکز شما مربوط به ژئوتکنیک لرزهای است. با توجه به جنس خاک خاص کویر سمنان، چه پژوهشهای کاربردی برای بهبود رفتار خاک زیر پی ساختمانها انجام دادهاید؟
طاهری: یکی از تحقیقات بسیار مهم ما، بررسی رفتار خاکهای ریزدانه رُسی در برابر فشاری است که از سوی شالوده ساختمان به آن وارد میشود. ما در این پژوهش، علاوه بر جنس خاک، شکل شالوده را هم بررسی و بهصورت کامپیوتری مدلسازی کردیم.
یکی از نتایج جذاب این تحقیق که همچنان ادامه دارد، این بود که در خاکهای ریزدانه منطقه، اگر شکل شالوده (فونداسیون) ساختمان بهصورت مربعی طراحی شود، عملکرد بسیار بهتری در تحمل بارهای وارده از ساختمان به زمین نسبت به شالودههای دایرهای از خود نشان میدهد.
آنا: اگر یک پژوهشگر یا صنعتگر بخواهد پروژهای انجام دهد، چه تجهیزات منحصربهفردی در این مرکز وجود دارد که در آزمایشگاههای معمولی پیدا نمیشود؟
طاهری: امکانات ما در سطح استان سمنان واقعاً کمنظیر است. در این مرکز، امکان ساخت اجزای یک ساختمان نظیر تیر یا ستون بتنی و فولادی در ابعاد واقعی وجود دارد. ما جکهای منحصربهفردی داریم که این قطعات واقعی را تحت بارهای سنگین دینامیکی و استاتیکی قرار میدهد تا تغییر شکل آنها را دقیقاً مطالعه کنیم.
همچنین یک سامانه آزمایش بارگذاری صفحه ساختهایم که محققان میتوانند تابآوری جادهها و باند فرودگاهها را تحت بارهای ترافیکی بسیار سنگین روی نمونههای فیزیکی آزمایش کنند. علاوه بر این، دستگاه شبیهساز چرخههای ذوب و انجماد داریم که مقاومت بتنها را در شرایط بحرانی آبوهوایی مانند مناطق کوهستانی و سردسیر استان با دقت بالا ارزیابی میکند.
آنا: به عنوان سوال پایانی، آیا پیمانکاران و سازندگان بیرون از دانشگاه هم میتوانند از این امکانات دقیق استفاده کنند؟
طاهری: بله، حتماً. مایه افتخار است بگویم که مرکز تحقیقات ژئوتکنیک لرزهای و بتن توانمند دانشگاه آزاد اسلامی سمنان، اولین واحد دانشگاهی و صنعتی در کل استان سمنان است که موفق به اخذ گواهینامه استاندارد بینالمللی ISO ۱۷۰۲۵ در زمینه آزمون مقاومت فشاری بتن شده است.
این یعنی ما از نظر قانونی، یک مرجع رسمی و تاییدشده برای اندازهگیری کیفیت و مقاومت بتن هستیم. تمام پیمانکاران، کارفرمایان و دستاندرکاران صنعت ساختمان و راهسازی میتوانند برای دریافت تاییدیه کیفیت مصالح پروژههای خود به این مرکز مراجعه کرده و از خدمات دقیق و استاندارد ما بهرهمند شوند.
انتهای پیام/
