آیا شهادت شهود همیشه بی‌خطر است؟ یک اشتباه، یک پرونده جدید

به گزارش گروه بازار خبرگزاری آنا، شهادت شهود به عنوان یکی از ادله اثبات دعوا در محاکم قضایی نقش مهمی دارد. در بسیاری از موارد، شهادت شهود می‌تواند گره‌های پرونده حقوقی یا کیفری را بگشاید. بااین‌حال، هنوز بسیاری از مردم درباره این امر با تردیدهایی مواجه هستند. به طور مثال، برخی افراد تصور می‌کنند که شهادت شهود در تمام موارد می‌تواند برای آنها دردسرساز شود. چنین تصوراتی از ناآشنایی با مقررات مربوط به شهادت شهود نشأت می‌گیرند. در ادامه، درباره این دلیل اثبات دعوا و نقش آن در پرونده‌های حقوقی و کیفری می‌خوانید.

شهادت شهود در قانون؛ یک حق یا یک مسئولیت حقوقی؟

شهادت شهود همان‌طور که اشاره شد، یکی از ادله اثبات دعوا به شمار می‌رود. بنابراین، برخلاف برداشت عموم مردم از این امر، شهادت صرفاً یک حضور دوستانه در دادگاه نیست. قانون برای شاهد جایگاه و مسئولیت مشخصی تعریف کرده و شهادت وی در بسیاری از موارد می‌تواند مسیر یک پرونده را کاملاً تغییر دهد. فردی که در دادگاه برای شهادت دادن حاضر می‌شود باید شرایط و ویژگی‌های خاصی داشته باشد و با اطمینان و آگاهی کامل به موضوع مورد نظر شهادت دهد.

چه زمانی شهادت می‌تواند برای شاهد دردسرساز شود؟

در حالت عادی، شهادت دادن در دادگاه هیچ دردسر یا خطری برای شاهد در پی نخواهد داشت اما اگر شهادت وی ویژگی‌هایی داشته باشد، ممکن است برای او دردسرساز شود. مهم‌ترین این شرایط یا ویژگی‌ها عبارت‌اند از:

• شهادت خلاف واقع (حتی غیرعمدی)
• اظهارنظر خارج از آنچه واقعاً دیده یا شنیده شده
• برداشت شخصی به‌جای مشاهده مستقیم

مطابق با قانون مجازات اسلامی و قانون مدنی، شهادت شهود باید از روی قطع و یقین و مطابق با موضوع دعوا باشد. در غیر این صورت، نه تنها به شهادت ترتیب اثر داده نمی‌شود و نقشی در مسیر پرونده نخواهد داشت، بلکه در صورت اثبات کذب بودن شهادت، شاهد به مجازات مقرر در ماده ۶۵۰ مجازات اسلامی برای شهادت کذب محکوم خواهد شد.

تفاوت جایگاه شاهد در پرونده‌های کیفری و حقوقی

شهادت شهود در پرونده‌های کیفری و حقوقی دارای نقش یکسانی نیست. مهم‌ترین تفاوت‌هایی که شهادت دادن در این محاکم با یکدیگر دارند، عبارت‌اند از:

• شهادت در امور کیفری از حساسیت بیشتری برخوردار است زیرا می‌تواند متهم را از برخی حقوق اساسی خود در زندگی محروم سازد. به همین دلیل، شاهد در دادگاه کیفری باید شرایطی از جمله عدالت، ایمان، عقل و بلوغ داشته باشد. در غیر این صورت، شهادت او نقشی در دعوای کیفری نخواهد داشت. در مقابل، در پرونده‌های حقوقی، شاهد لزوماً نباید این شرایط را داشته باشد و شهادت از روی علم و یقین کفایت می‌کند.
• در پرونده‌های کیفری، اغلب شهادت چند نفر برای اثبات یک موضوع لازم است؛ اما در برخی پرونده‌های حقوقی، حتی شهادت یک نفر نیز می‌تواند به عنوان دلیل یا قرینه‌ای برای اثبات موضوع دعوا به کار رود.
• در مجموع، پذیرش شهادت در دادگاه کیفری سخت‌گیرانه‌تر و با شرایط خاص‌تری انجام می‌شود؛ اما در دادگاه‌های حقوقی، شهادت به عنوان ابزاری برای تفسیر شرایط پرونده و تصمیم‌گیری بهتر قاضی عمل می‌کند.

شاهد چگونه ممکن است ناخواسته به متهم تبدیل شود؟

در برخی موارد، ممکن است شاهد ناخواسته به متهم پرونده یا یکی از مظنونین اصلی تبدیل شود. از جمله این موارد عبارت‌اند از:

• تعارض اظهارات شاهدان با یکدیگر یا با موضوع ادعا شده در پرونده
• طرح ادعای اثبات‌نشده توسط شاهد پرونده
• استفاده نادرست از اصطلاحات حقوقی
• اظهاراتی که تفسیر آنها توسط قاضی می‌تواند شاهد را به یکی از متهمان اصلی پرونده تبدیل کند

آیا یک شاهد کافی است؟

تعداد شهود مورد نیاز در پرونده‌های مختلف ممکن است متفاوت باشد. گاهی در یک پرونده، شهادت دادن یک نفر می‌تواند سرنوشت طرفین دعوا را تغییر دهد و در برخی پرونده‌ها، به‌ویژه پرونده‌های کیفری، تعداد شهود باید بیش از یک نفر باشد تا بتوان به آن استناد کرد.

به طور کلی، تعداد شهود و شرایط آنها در پرونده‌های کیفری و حقوقی جزو مواردی است که باید پیش از طرح دعوا یا دفاع از حقوق قانونی خود بدانیم. اما آیا یک شاهد در دادگاه کافی است؟ در بلاگ پلتفرم حقوقی ترازو، درباره ادله اثبات دعوا و شهادت شهود در امور کیفری و حقوقی کاملاً توضیح داده شده است. مقالات مجله حقوقی ترازو توسط کارشناسان حقوقی و وکلا نوشته و بازبینی می‌شوند و می‌توانند به افزایش آگاهی افراد در زمینه حقوق خود در زندگی روزمره کمک کنند.

قبل از شهادت دادن، چه نکاتی را باید بدانیم؟

• پیش از شهادت دادن در هر دادگاهی، اعم از کیفری و حقوقی، باید از شرایط شهود و مقرراتی که در این زمینه وجود دارند، آگاه باشید. در پلتفرم حقوقی ترازو، علاوه بر مقالات آگاهی‌بخش در این زمینه، امکان طرح سؤالات و پاسخگویی توسط هوش مصنوعی وجود دارد. هوش مصنوعی ترازو با قوانین روز کشور آموزش دیده و در رفع ابهامات افراد در این زمینه تأثیر بسزایی دارد.
• همان‌طور که اشاره شد، شهادت باید از روی آگاهی و اطمینان کامل باشد. بنابراین، اگر در پرونده‌ای، چه حقوقی و چه کیفری، از موضوع مورد نظر آگاهی کامل ندارید، به عنوان شاهد در دادگاه حاضر نشوید. در صورت آگاهی از موضوع پرونده و حضور در دادگاه نیز فقط درباره آنچه از آن اطمینان دارید، صحبت کنید.
• شهادت شهود صرفاً ارائه اطلاعاتی دقیق درباره یک موضوع است. بنابراین، تحلیل یا قضاوت نسبت به آنچه دیده یا شنیده‌اید، لزومی ندارد و چه بسا ممکن است در برخی موارد، به ضرر شما یا فردی که به نفع او شهادت می‌دهید تمام شود.
• پیش از مراجعه به دادگاه به عنوان شاهد پرونده، با یک وکیل باتجربه مشورت کنید. وی می‌تواند شما را از مسئولیت‌های قانونی که در مقام شاهد این پرونده دارید، آگاه کند و تمام نکات لازم برای ادای شهادت را برای شما توضیح دهد.

سخن پایانی

شهادت شهود در پرونده‌های مختلف نقش مؤثری ایفا می‌کند. بنابراین، افرادی که در مقام شهود یک پرونده در محاکم قضایی حضور می‌یابند، باید از مسئولیت‌های قانونی خود آگاهی کامل داشته باشند. پلتفرم حقوقی ترازو همواره تلاش می‌کند تا با ارائه مقالات آموزشی و خدمات مشاوره حقوقی به افراد در این زمینه کمک کند. 

انتهای رپورتاژ آگهی