صنعت مواد اولیه دارویی باید از خودکفایی کمی به رقابتپذیری جهانی برسد
به گزارش خبرنگار آنا محمدرضا سعیدی مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری تأمین اجتماعی (شستا)، در مراسم افتتاحیه هشتمین نمایشگاه بینالمللی فارمکس خاورمیانه ۲۰۲۶، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جنگ تحمیلی رمضان و چهل روزه، از جمله چهار شهید مجموعه شستا، اظهار کرد: از سندیکای تولیدکنندگان مواد اولیه دارویی و همه دستاندرکاران برگزاری این نمایشگاه قدردانی میکنم و امیدوارم این رویداد به تقویت صنعت دارویی کشور کمک کند.
وی با اشاره به اهمیت مواد اولیه دارویی در زنجیره سلامت افزود: تصور کنید صنعت دارو نتواند هیچگونه ماده اولیهای وارد کند، در حالی که همچنان مکلف به تولید داروی کشور باشد و هیچکس نیز نتواند به آن کمک کند. در چنین شرایطی روشن است که حلقه مهم امنیت سلامت و تولید، مواد مؤثره دارویی خواهد بود؛ بنابراین این صنعت جایگاه بسیار مهمی در امنیت ملی و امنیت سلامت کشور دارد.
عبور از تولید داخلی به رقابتپذیری جهانی
مدیرعامل شستا با طرح این پرسش که آینده صنعت مواد اولیه دارویی ایران چگونه باید تعریف شود، گفت: آیا هدف ما همچنان باید تولید تعداد بیشتری از مواد مؤثره دارویی در داخل کشور باشد یا پس از چند دهه تجربه باید سؤال دشوارتری را مطرح کنیم؛ اینکه آیا میتوانیم مواد اولیه دارویی را با کیفیت پایدار، قیمت رقابتی، فناوری مناسب، مقیاس اقتصادی و قابلیت حضور در بازارهای بینالمللی تولید کنیم؟
سعیدی ادامه داد: پاسخ به این سؤال، مرز میان نسل اول و نسل دوم صنعت مواد اولیه دارویی ایران را مشخص میکند. در نسل نخست توسعه این صنعت، سؤال اصلی این بود که آیا میتوانیم یک ماده مؤثره را در ایران تولید کنیم یا خیر. صنعت دارویی کشور نیز در پاسخ به این سؤال، دستاوردهای ارزشمندی داشته است.
وی افزود: شرکتهای دانشبنیان، تولیدکنندگان مواد اولیه، دانشگاهها و متخصصان در سالهای گذشته تلاشهای قابل توجهی انجام دادهاند، اما امروز صرف توانایی تولید یک مولکول در داخل کشور برای موفقیت کافی نیست. سؤال امروز این است که آیا میتوانیم آن ماده را بهتر، اقتصادیتر، پاکتر، پایدارتر و مطابق با استانداردهای بینالمللی تولید کنیم؟
مدیرعامل شستا تصریح کرد: این همان گذار از خودکفایی کمی به رقابتپذیری کیفی است؛ یعنی صنعت مواد اولیه دارویی باید از مرحله «توانستن تولید» به مرحله «توانستن رقابت» برسد.
فشارها میتوانند زمینهساز نوآوری باشند
سعیدی با اشاره به اهمیت نوآوری در شرایط دشوار اظهار کرد: برخی میگویند در شرایط فعلی و با وجود مشکلات فراوان، چرا همچنان از نوآوری سخن میگوییم؛ اما بهعنوان کسی که سالها در این حوزه فعالیت کردهام، معتقدم در دنیا نوآوری در بسیاری از موارد زمانی بیشتر اتفاق افتاده که فشار به سیستم وارد شده است.
وی افزود: در دل همین فشارها فرصتهایی وجود دارد تا مسیرهای بهتر و روشهای مؤثرتری در حوزه تولید مواد اولیه و حل مسائل مردم ایجاد شود؛ بنابراین شرایط سخت نباید باعث شود تصور کنیم دوره نوآوری و ورود به بازارهای بینالمللی به پایان رسیده است.
امنیت دارویی از ماده مؤثره آغاز میشود
مدیرعامل شستا با اشاره به تجربه همهگیری کرونا گفت: جهان در سالهای اخیر بار دیگر تجربه کرد که زنجیره تأمین دارو بخشی از امنیت ملی کشورهاست. امنیت دارویی فقط به داشتن کارخانه تولید قرص، کپسول، آمپول یا محصولات بیولوژیک محدود نمیشود، بلکه از چند مرحله قبلتر آغاز میشود.
سعیدی ادامه داد: مواد مؤثره، اینترمدیتها، کاتالیستها، مواد آغازگر و فناوریهای حیاتی باید در زنجیره تأمین مورد توجه قرار گیرند. اگر ماده مؤثره را در داخل تولید کنیم، اما اینترمدیت کلیدی، ماده آغازگر یا فناوری حیاتی آن به منبع خارجی وابسته باشد، هنوز کل زنجیره تأمین ما پایدار نشده است.
وی تأکید کرد: البته منطقی نیست تصور کنیم باید همه چیز را با هر قیمتی در داخل کشور تولید کنیم؛ هیچ اقتصاد صنعتی موفقی چنین سیاستی ندارد. آنچه نیاز داریم، استقلال راهبردی و تابآوری هوشمندانه است. باید مشخص کنیم کدام مواد برای امنیت دارویی کشور حیاتی هستند و باید توان تولید داخلی آنها حفظ شود و کدام مواد میتوانند از طریق انتقال فناوری و مشارکتهای بینالمللی توسعه پیدا کنند.
حمایت از تولید باید به رقابتپذیری منجر شود
سعیدی با تأکید بر ضرورت تغییر شاخصهای ارزیابی صنعت مواد اولیه دارویی گفت: بهجای اینکه فقط بپرسیم چند قلم ماده اولیه در داخل تولید میشود، باید میزان ارزش افزوده ایجادشده، تعداد محصولات قابل صادرات و توان شرکتها برای رقابت در بازارهای بینالمللی را بررسی کنیم.
وی افزود: مهمتر از همه باید بپرسیم چند محصول ایرانی میتواند بدون حمایت تعرفهای و صرفاً بر اساس کیفیت، قیمت و استمرار تأمین در بازارهای بینالمللی رقابت کند. حمایت از تولید زمانی به هدف خود میرسد که در نهایت به ارتقای رقابتپذیری شرکتها منجر شود.
مدیرعامل شستا ادامه داد: شرکتهای مواد اولیه دارویی تا زمانی که وارد بازارهای بینالمللی نشوند، بهطور کامل متوجه نمیشوند کیفیت به چه معناست و چه الزاماتی دارد. مسیر ارتقای کیفیت از بینالمللیسازی میگذرد و این نکتهای است که همه فعالان صنعت باید به آن توجه کنند.
کیفیت باید در فرایند تولید ساخته شود
سعیدی با اشاره به الزامات حضور در بازارهای جهانی اظهار کرد: کیفیت یعنی پایداری تولید و مستندسازی. کیفیت نباید صرفاً در پایان خط تولید و از طریق آزمایش نهایی بررسی شود، بلکه باید در داخل فرایند تولید ساخته شود.
وی افزود: اگر میخواهیم وارد بازارهای بینالمللی شویم ــ که باید چنین کنیم ــ لازم است از فرهنگ صرفاً کنترل کیفیت یا «کیوسی» به فرهنگ کیفیت در طراحی و فرایند تولید حرکت کنیم.
مدیرعامل شستا گفت: در بازارهای بینالمللی سه سؤال اصلی از تولیدکننده پرسیده میشود؛ کیفیت شما چیست، قیمت شما چقدر است و مستندات شما کدام است. صنعت مواد اولیه دارویی ایران باید بتواند به هر سه سؤال پاسخ روشن و قابل اتکا بدهد.
آینده صنعت در دانش فرایند و هوش مصنوعی است
سعیدی با تأکید بر اهمیت دانش فنی اظهار کرد: ارزش اصلی کارخانه مواد اولیه دارویی را نباید فقط در راکتورهای آن جستوجو کرد، بلکه ارزش واقعی در دانشی است که میداند در این راکتورها چه اتفاقی میافتد و چگونه میتوان فرایند تولید را ارتقا داد.
وی ادامه داد: آینده صنعت دارو به سمت تقویت فرایندها، تولید پیوسته و استفاده از هوش مصنوعی حرکت میکند. هوش مصنوعی فقط برای امور اداری نیست، بلکه میتواند در همه جوانب صنعت مواد اولیه دارویی مورد استفاده قرار گیرد و تحولات بزرگی را در این حوزه ایجاد کند.
مدیرعامل شستا افزود: پیش از گسترش هوش مصنوعی، هوش و تخصص منابعی کمیاب و ارزشمند بودند، اما امروز این منابع بهواسطه هوش مصنوعی در دسترس افراد بیشتری قرار گرفتهاند؛ بنابراین باید به سمت تربیت مهارتهای نرم و تقویت توانمندیهای انسانی حرکت کنیم.
وی گفت: رقابت آینده، رقابت کارخانهها بهتنهایی نیست، بلکه رقابت اکوسیستمهای دانش و فناوری است. صادرات نیز باید بخشی از طراحی صنعتی ما باشد و بینالمللیسازی از ابتدای شکلگیری شرکتها مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت تبدیل مواد اولیه ایرانی به برند جهانی
سعیدی با اشاره به تجربه برخی کشورهای کوچک اظهار کرد: در کشورهایی مانند کشورهای اسکاندیناوی که بازار داخلی محدودی دارند، شرکتها از همان ابتدای تولد با نگاه به بازارهای بینالمللی شکل میگیرند. ما نیز باید ساختار رقابت خود را به این سمت ببریم.
وی افزود: در منطقه باید از مرحلهای که صرفاً از «ساخت ایران» سخن میگوییم عبور کنیم و به جایی برسیم که ماده اولیه دارویی ایرانی به یک برند قابل اعتماد در منطقه و سپس در جهان تبدیل شود.
مدیرعامل شستا تأکید کرد: این مسیر بر کیفیت، دانش فرایند، مدیریت اکوسیستم، توسعه فناوری و سیاستگذاری درست استوار است؛ البته صنعت بهتنهایی نمیتواند همه این مسیر را طی کند و سیاستگذاری دولت نیز در این زمینه اهمیت زیادی دارد.
سیاستگذاری باید پایدار و پیشبینیپذیر باشد
سعیدی با اشاره به نقش دولت در توسعه صنعت مواد اولیه دارویی گفت: قیمتگذاری، تأمین مالی، سرمایه در گردش، تعرفه، ثبت، الزامات تولید خوب، صادرات و سیاستهای حمایتی، اجزای یک سیستم واحد هستند و نمیتوان آنها را جدا از یکدیگر دید.
وی افزود: نمیتوان انتظار سرمایهگذاری بلندمدت داشت، اما قواعد اقتصادی را دائماً تغییر داد. رگولاتور باید ضمن صیانت جدی از کیفیت و سلامت مردم، سرعت و پیشبینیپذیری را نیز به یک مزیت توسعهای تبدیل کند.
مدیرعامل شستا تصریح کرد: نمیتوان از صادرات سخن گفت، اما قیمتگذاری داخلی را بهگونهای تنظیم کرد که منابع لازم برای تحقیق و توسعه و نوسازی خطوط تولید باقی نماند. همچنین موضوع تحقیق و توسعه در صنعت مواد اولیه دارویی نیازمند توجه جدی است و باید جایگاه آن در نظام تولید ارتقا پیدا کند.
بنگاه سودآور دشمن نظام سلامت نیست
سعیدی با تأکید بر ضرورت توجه به اقتصاد شرکتهای دارویی گفت: سیاستگذار باید بپذیرد که بنگاه سودآور دشمن نظام سلامت نیست. بنگاه باید سودآور باشد؛ چراکه بنگاه سالم، سودآور و رقابتپذیر، شرط سرمایهگذاری پایدار در کیفیت و نوآوری است.
وی ادامه داد: نمیتوان با این تصور که شرکت نباید سودآور باشد، انتظار داشت که آن شرکت در حوزه کیفیت، تحقیق و توسعه، نوسازی و توسعه بازار سرمایهگذاری کند.
صنعت مواد اولیه دارویی در آستانه اقتدار صنعتی
مدیرعامل شستا در پایان اظهار کرد: صنعت مواد اولیه دارویی ایران امروز دیگر صنعت نوپایی نیست. ما دانش، زیرساخت، متخصص و تجربه صنعتی داریم و زمان آن رسیده است که معیارهای موفقیت خود را ارتقا دهیم.
سعیدی افزود: در نسل نخست از صنعت میپرسیدیم آیا میتوانیم تولید کنیم که در بسیاری از موارد پاسخ مثبت بود، اما نسل دوم از ما خواهد پرسید آیا میتوانیم بهتر، اقتصادیتر و با کیفیت جهانی تولید کنیم و برای بازارهای جهان بسازیم؟
وی خاطرنشان کرد: اگر پاسخ ما به این پرسش مثبت باشد، از مرحله تولید داخلی عبور کرده و وارد مرحله اقتدار صنعتی شدهایم؛ اقتداری که در بازارهای جهانی سنجیده میشود.
مدیرعامل شستا ابراز امیدواری کرد: نمایشگاه فارمکس صرفاً محلی برای نمایش محصولات نباشد، بلکه به یکی از رویدادهای معتبر صنعت مواد اولیه دارویی در منطقه تبدیل شود و زمینه توسعه همکاریها، انتقال فناوری، افزایش صادرات و ارتقای جایگاه ایران در بازارهای جهانی را فراهم کند.
انتهای پیام/
