یادداشت
در بیست و هشتمین نشست هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان مطرح شد
برگ برنده «محفل ستارهها»، بچهها را پای تلویزیون نشاند
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، وقتی نام یک برنامه قرآنی میان بچهها دستبهدست میشود و خانوادهها برای تماشای آن پای تلویزیون مینشینند، یعنی اتفاقی متفاوت رخ داده است. «محفل ستارهها» یکی از معدود برنامههای سالهای اخیر است که توانسته چنین تجربهای را رقم بزند؛ موفقیتی که در مقایسه با بسیاری از برنامههای قرآنی تلویزیون، قابل توجه به نظر میرسد.
در روزگاری که بازیهای موبایلی، شبکههای اجتماعی و انبوه محتوای سرگرمکننده برای تصاحب وقت کودکان با یکدیگر رقابت میکنند، اینکه یک برنامه تلویزیونی با رویکرد قرآنی بتواند مخاطبان کمسنوسال را هر شب پای قاب تصویر نگه دارد، اتفاق کوچکی نیست. اما راز این موفقیت چیست؟
محمد لسانی، کارشناس رسانه و مدرس سواد رسانهای، در گفتگو با خبرنگار آنامعتقد است پاسخ را نباید فقط در محتوای قرآنی برنامه جستوجو کرد؛ بلکه بخش مهمی از این موفقیت، نتیجه شناخت قواعد رسانه و استفاده درست از آنهاست.
وقتی مسابقه، رنگ نمایش به خود میگیرد
نخستین تفاوت «محفل ستارهها» با بسیاری از برنامههای قرآنی، تغییر در قالب اجرای برنامه است. این برنامه از یک مسابقه صرف فاصله گرفته و به سمت یک «مسابقه نمایشی» حرکت کرده است بهطوری که تلاش کرده از ظرفیتهای نمایش برای روایت خود استفاده کند.
در رسانه معمولا درباره محتوا بسیار صحبت میشود، اما محتوا به تنهایی نمیتواند تضمینکننده موفقیت یک برنامه باشد. درواقع، اگر محتوا در قالب و فرم مناسبی ارائه نشود، نه تنها جذابیتی برای مخاطب ایجاد نمیکند، بلکه حتی باعث دلزدگی او خواهد شد. همین تلفیق مسابقه با عناصر نمایشی، نخستین گام برنامه در جذابتر شدن و نزدیکتر شدن به سلیقه مخاطب امروز در «محفل ستارهها» بوده است.
طنز؛ حلقه گمشده غالب برنامههای مذهبی
معمولا فضای بسیاری از برنامههای مذهبی جدی و رسمی است؛ فضایی که گاهی مخاطب کودک و نوجوان را از همان دقایق اول خسته میکند. «محفل ستارهها» تلاش کرده این قالب را بشکند و با کمک گرفتن از طنز موقعیت، شوخیهای طبیعی میان مجریان و شرکتکنندگان و لحظههای پیشبینی نشده، فضایی صمیمیتر بسازد. لسانی معتقد است، همین تغییر لحن باعث شده مخاطب احساس نکند در یک کلاش آموزشی نشسته، بلکه همراه یک برنامه سرگرمکننده است که در دل آن، مفاهیم قرآنی هم روایت میشود.
سرمایهای به نام چهرههای آشنا
یکی دیگر از عوامل موفقیت برنامه، بدون شک استفاده هوشمندانه از چهرههای شناختهشده است. حضور افرادی مانند احسان مهدی و حامد مدرس که پیشتر در برنامه «محفل» حضور داشتهاند، نوعی «وام گرفتن از سرمایه ذهنی مخاطب» است. درواقع، به گفته لسانی، حضور چهرههایی که مخاطب پیش از این، با آنها ارتباط برقرار کرده بود، اعتماد اولیه خانوادهها را به برنامه جدید افزایش داد.
در ادبیات رسانه، این همان «بکگراند یا سابقه ذهنی مخاطب» است؛ سرمایهای مع باعث میشود مخاطب بدون مقاومت اولیه، به تماشای برنامه جدید بنشیند و حتی از آن لذت ببرد؛ اتفاقی که در «محفل ستارهها» شاهد آن هستیم.
دکوری که به جذابیت برنامه کمک کرد
از نگاه این مدرس سواد رسانهای، طراحی صحنه و دکور و بهطورکلی، جذابیت بصری، یکی از نقاط قوت این برنامه است. بسیاری از تولیدات کودک و نوجوان به دلیل محدودیت بودجه، از طراحی صحنه سادهای برخوردارند، اما «محفل ستارهها» توانسته با استفاده خلاقانه از دکور برنامه «محفل» و ایجاد تغییرات متناسب، فضایی تازه و چشمنواز خلق کند. این تصمیم، علاوهبر صرفهجویی در هزینهها، کیفیت بصری برنامه را هم ارتقا و نشان داده است که همیشه نوآوری، الزاما به معنای ساخت همه چیز از ابتدا نیست.
اعتماد خانوادهها، برگ برنده شد
یکی از مهمترین سرمایههای «محفل ستارهها»، از همان روز نخست شکل گرفته بود؛ و آن اعتمادی بود که خانوادهها پیشتر نسبت به «محفل» پیدا کرده بودند. بسیاری از پدر و مادرها با دیدن نام این برنامه، بدون نگرانی، فرزندانشان را پای تلویزیون نشاندند.
به گفته لسانی، تلویزیون همچنان رسانهای خانوادگی است و زمانی که خانواده پای یک برنامه مینشیند، کودکان نیز بهطور طبیعی با آن همراه میشوند. این سرمایه اولیه، مسیر جذب مخاطبان تازه را هموارتر کرده است.
پرهزینه، اما با بازدهی قابلقبول
با نگاهی به دکور، طراحی صحنه، کیفیت تولید و آیتمهای مختلف برنامه، بهسختی میتوان «محفل ستارهها» را جزء تولیدات کمهزینه تلویزیون قرار داد. برای ساخت آن سرمایهگذاری قابلتوجهی انجام شده، اما تفاوت در اینجاست که این هزینه توانسته به جذب مخاطب و اثرگذاری بیشتر منجر شود.
محمد لسانی معتقد است ارزش یک برنامه را باید با نسبت میان هزینه و نتیجه مورد ارزیابی قرار داد و «محفل ستارهها» در این تراز، نمونه موفقی از یک سرمایهگذاری رسانهای است.
موفقیت یک برنامه، الزاما به معنای شکست دیگران نیست
در عین بیان موفقیت برنامه «محفل ستارهها» در جذب مخاطبان کودک و نوجوان، نباید آن را به معنای ناکامی سایر برنامههای قرآنی تلقی کرد. بسیاری از تولیدات مشابه، امکانات، بودجه، دکور، چهرههای شناختهشده یا آزادی عمل مشابهی در اختیار نداشتهاند و مقایسه مستقیم آنها منصفانه نیست.
به گفته او، آنچه «محفل ستارهها» را به نقطه امروز رسانده، مجموعهای از فرصتها و تصمیمهای رسانهای است که در کنار هم قرار گرفتهاند؛ از فرم اجرا و طراحی صحنه گرفته تا سرمایه اجتماعی برنامه «محفل» و شناخت دقیقتر از سلیقه مخاطب کودک و خانواده.
انتهای پیام/
