پیوند میان فرهنگ و جمعیت، گسترده و همیشگی است/بحران جمعیت مورد غفلت قرار گرفته است

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی صبح امروز سی ام اردیبهشت ماه در مراسم روز ملی جمعیت در صحبت هایی گفت: موضوع جمعیت، بار دیگر در نخستین نشست‌های کابینه دولت چهاردهم، به عنوان یکی از چالش‌های کلیدی کشور مطرح شد. در این گفت‌و‌گو‌ها تأکید شد که فرصت‌های طلایی بسیاری نزدیک به ۱۵ تا ۲۰ سال در این زمینه از دست رفته است.

وی افزود: همان‌طور که در این نشست‌ها اشاره شد، تداوم روند فعلی، طبق تعبیر رهبر شهید انقلاب، «آینده‌ای هولناک» را برای کشور رقم خواهد زد. ناترازی جمعیت، دست‌کمی از ناترازی آب و برق ندارد؛ با این تفاوت که ناترازی‌های انرژی به دلیل ملموس بودنِ روزمره (مانند قطعی برق یا آب)، سریع‌تر توجه مدیران و رسانه‌ها را به خود جلب می‌کنند. اما بحران جمعیت، با وجود ماهیت شتابنده و تبعات بسیار خطرناک‌تر، به دلیل فقدان نمود عینیِ آنی، از دایره توجه‌ها دور مانده است.

صالحی اظهار داشت: ما همچنان با هنجار‌های اجتماعیِ تأثیرگذاری در حوزه جمعیت و فرزندآوری مواجه هستیم. ما در کشور از داده‌های «پیمایش‌های پیوسته فرهنگی» برخورداریم که می‌توانند مبنای دقیق تصمیم‌گیری‌های کلان باشند.

وی گفت: طبق آخرین «پیمایش ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان»، حدود ۷۵ درصد از پاسخ‌گویان، تمایل به فرزندآوری دارند و تنها ۲۴ درصد تمایلی در این زمینه ابراز نکرده‌اند. این یک گزاره بسیار کلیدی است؛ اگر جامعه‌ای میلِ به فرزندآوری داشته باشد، سیاست‌گذاری بسیار آسان‌تر از شرایطی است که میل و انگیزه‌ای وجود ندارد (درست مانند بیمارِ بی‌اشت‌هایی که درمانش برای پزشک بسیار دشوارتر از بیمارِ دارایِ اشتهاست).

صالحی افزود: حدود ۵۱ درصد افراد در این پیمایش گفتند: تمایل به دو فرزند دارند. حدود ۲۰ درصد: تمایل به سه فرزند؛ حدود ۱۴ درصد: تمایل به چهار فرزند و حدود۱۰.۵ درصد: تمایل به تک‌فرزندی. بنابراین، طبق این پیمایش، میلِ فردی برای فرزندآوری در ایران نه تنها از بین نرفته، بلکه یک پتانسیلِ بالفعل و یکی از داشته‌های مهم ماست که باید بر آن سرمایه‌گذاری کرد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: جمعیت‌شناسان معتقدند ۴۷ متغیر در تغییرات و الگو‌های جمعیتی نقش دارند که دو عامل اقتصاد و سبک زندگی در تغییرات و الگو‌های جمعیتی نقشی موثر دارند. گاه در کشور ما تلاش می‌شود این گونه القا شود که عامل اقتصادی، تنها عامل یا اصلی‌ترین عامل تغییرات جمعیتی است؛ حتی در برداشت‌های عمومی نیز گاهی این تصور ایجاد می‌شود که با حل مشکلات اقتصادی، بحران جمعیت نیز حل خواهد شد.

وی گفت: اما واقعیت این نیست؛ هم‌اکنون حدود ۶۰ کشور با بحران جمعیتی مواجهند که بسیاری از آنها کشور‌های توسعه‌یافته با وضعیت اقتصادی بسیار مطلوب و درآمد سرانه بالا هستند.

صالحی گفت: در داخل ایران نیز شواهد نشان می‌دهد که وضعیت صرفاً اقتصادی نیست؛ به طوری که در تهران، مناطق مرفه (مانند منطقه یک)، نرخ باروری پایین‌تری نسبت به سایر مناطق دارند. اگر بحران جمعیت را خطری جدی می‌دانیم باید بپذیریم که پیوند میان فرهنگ و جمعیت، یک پیوند عمیق، گسترده و همیشگی است.