اسم ماکان به گوش شما و دوستانتان نخورده است!؟
پایان هژمونی خارجی در خلیج فارس/سرنوشت کشورهای منطقه به هم گره خورده است
«حجتالاسلام والمسلمین احمد سالک» عضو جامعه روحانیت مبارز، در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، در تحلیل پیام اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی به مناسبت روز ملی خلیج فارس، این پیام را «دارای عمق راهبردی در حوزه امنیت منطقهای و روابط بینالملل» توصیف کرد و گفت: آنچه در بیانات رهبر انقلاب برجسته است، تداوم یک نگاه تمدنی و تاریخی به مسئله خلیج فارس است؛ نگاهی که از زمان امام خمینی(ره) آغاز شده و امروز در قالبی دقیقتر و منسجمتر دنبال میشود.
وی با اشاره به مفهوم «انتظار» در ادبیات دینی افزود: در فرهنگ اسلامی، انتظار فرج به عنوان افضل اعمال معرفی شده است، اما این انتظار به معنای سکون و بیعملی نیست. انتظار، یک حرکت فعال، مسئولانه و مبتنی بر تلاش برای تغییر وضعیت موجود است. اگر این مفهوم را به حوزه سیاست و روابط بینالملل تعمیم دهیم، معنای آن این است که ملتها باید در شکلدهی آینده خود نقش فعال داشته باشند، نه اینکه صرفاً نظارهگر تحولات باشند.
سالک ادامه داد: پیام رهبر انقلاب نیز دقیقاً در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ یعنی کشورها و ملتهای منطقه نباید امنیت خود را به قدرتهای فرامنطقهای واگذار کنند، بلکه باید خودشان در شکلدهی نظم امنیتی منطقه نقش اصلی را ایفا کنند.
خلیج فارس؛ نقطه تلاقی منافع جهانی و مسئولیت منطقهای
عضو جامعه روحانیت مبارز با اشاره به جایگاه ژئوپلیتیکی خلیج فارس اظهار کرد: این منطقه یکی از حساسترین و مهمترین نقاط راهبردی جهان است. بخش قابل توجهی از انرژی مورد نیاز جهان از طریق این آبراه تأمین میشود و همین موضوع باعث شده که خلیج فارس همواره در مرکز توجه قدرتهای جهانی قرار داشته باشد.
وی افزود: اهمیت این منطقه تنها به منابع انرژی محدود نمیشود، بلکه مسیرهای تجاری بینالمللی، ارتباطات اقتصادی و حتی معادلات امنیت جهانی به آن گره خورده است. به همین دلیل، هرگونه ناامنی در این منطقه میتواند پیامدهای گستردهای در سطح جهانی داشته باشد.
سالک تصریح کرد: با وجود این اهمیت جهانی، مدیریت امنیت خلیج فارس باید در اختیار کشورهای منطقه باشد، نه قدرتهای خارجی. تجربه تاریخی نشان داده که دخالت قدرتهای فرامنطقهای نه تنها به ثبات منجر نشده، بلکه در بسیاری موارد خود عامل بیثباتی بوده است.
راهبرد امنیت بومی؛ بازتعریف نظم منطقهای
این فعال سیاسی با تأکید بر مفهوم «امنیت بومی» که در پیام رهبر انقلاب نیز مورد توجه قرار گرفته است، گفت: امنیت بومی به معنای اتکای کشورهای منطقه به ظرفیتهای داخلی و همکاریهای مشترک برای تأمین امنیت است. این رویکرد در مقابل نگاه وابسته قرار دارد که امنیت را به قدرتهای خارجی واگذار میکند.
وی افزود: از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران، امنیت خلیج فارس باید توسط کشورهای همجوار و بر اساس منافع مشترک تعریف شود. این نگاه ریشه در اندیشه امام خمینی(ره) دارد که همواره بر خروج بیگانگان از منطقه تأکید داشتند.
سالک ادامه داد: وابستگی امنیتی، پیامدهای گستردهای دارد. کشوری که امنیت خود را به قدرت خارجی گره میزند، در واقع بخشی از استقلال سیاسی خود را نیز واگذار میکند. این مسئله در بلندمدت میتواند به محدود شدن تصمیمگیریهای راهبردی آن کشور منجر شود.
پیوند سرنوشت ملتها؛ از واقعیت جغرافیایی تا ضرورت سیاسی
عضو جامعه روحانیت مبارز در ادامه با اشاره به تأکید رهبر انقلاب بر پیوند سرنوشت کشورهای منطقه گفت: این پیوند یک واقعیت غیرقابل انکار است. کشورهای حاشیه خلیج فارس در یک محیط جغرافیایی مشترک قرار دارند و از منابع، تهدیدات و فرصتهای مشترک برخوردارند.
وی افزود: ایران، عراق، عربستان، کویت، امارات، قطر و سایر کشورهای منطقه همگی در یک سیستم به هم پیوسته قرار دارند. هرگونه تنش در یک بخش از این سیستم، سایر بخشها را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
سالک تصریح کرد: از منظر اقتصادی نیز این کشورها به شدت به یکدیگر وابسته هستند. بازار انرژی، مسیرهای صادراتی و وارداتی و حتی سرمایهگذاریهای منطقهای نشان میدهد که جدایی امنیتی این کشورها از یکدیگر عملاً امکانپذیر نیست.
نقش مخرب حضور قدرتهای خارجی در منطقه
وی با اشاره به حضور قدرتهای فرامنطقهای در خلیج فارس اظهار کرد: یکی از عوامل اصلی پیچیدگیهای امنیتی منطقه، حضور نظامی و سیاسی قدرتهای خارجی است. این حضور معمولاً با عنوان تأمین امنیت توجیه میشود، اما در عمل موجب افزایش رقابتهای تسلیحاتی و تشدید تنشها شده است.
سالک افزود: برخی کشورهای منطقه میزبان پایگاههای نظامی قدرتهای خارجی هستند. این موضوع باعث شده که تصمیمات امنیتی آنها تحت تأثیر سیاستهای خارجی قرار گیرد و استقلال عمل آنها کاهش یابد.
وی ادامه داد: تجربه چند دهه اخیر نشان داده که این حضور نه تنها به کاهش تنشها کمک نکرده، بلکه در بسیاری موارد زمینهساز بحرانهای جدید بوده است. از جنگهای منطقهای گرفته تا رقابتهای سیاسی، همگی تا حدی تحت تأثیر این مداخلات شکل گرفتهاند.
ضرورت گذار به نظم منطقهای مستقل
عضو جامعه روحانیت مبارز تأکید کرد: امروز منطقه خلیج فارس بیش از هر زمان دیگری نیازمند یک نظم امنیتی مستقل است. این نظم باید بر پایه همکاری کشورهای منطقه و بدون دخالت قدرتهای خارجی شکل بگیرد.
وی افزود: چنین نظمی میتواند شامل سازوکارهای مشترک امنیت دریایی، همکاریهای اقتصادی، مدیریت بحرانهای زیستمحیطی و حتی گفتوگوهای سیاسی منظم باشد.
سالک ادامه داد: اگر کشورهای منطقه به این جمعبندی برسند که امنیت آنها به هم گره خورده است، میتوانند بسیاری از اختلافات خود را از طریق گفتوگو حل کنند و از ورود بازیگران خارجی جلوگیری کنند.
تحولات جدید جهانی و فرصتهای منطقهای
این فعال سیاسی با اشاره به تغییرات در نظام بینالملل بیان کرد: جهان در حال حرکت به سمت چندقطبی شدن است و این تحول فرصت جدیدی برای کشورهای منطقه ایجاد کرده است تا نقش مستقلتری در معادلات امنیتی ایفا کنند.
وی افزود: کاهش تمرکز قدرت جهانی به معنای افزایش نقش مناطق در تعیین سرنوشت خود است. کشورهای خلیج فارس میتوانند از این فرصت استفاده کنند و به جای وابستگی به قدرتهای خارجی، به سمت همکاریهای درونمنطقهای حرکت کنند.
سالک تأکید کرد: این تحول نیازمند تغییر نگاه در برخی دولتهاست، اما در بلندمدت میتواند به نفع همه کشورهای منطقه باشد.
پیام راهبردی برای آینده خلیج فارس
در پایان سالک با جمعبندی مباحث مطرحشده تصریح کرد: پیام رهبر معظم انقلاب درباره خلیج فارس را باید یک نقشه راه جامع برای آینده منطقه دانست؛ نقشهای که بر سه محور اصلی استوار است: خروج بیگانگان، همکاری کشورهای منطقه و پذیرش مسئولیت مشترک امنیتی.
وی افزود: تحقق این راهبرد ممکن است زمانبر باشد، اما تنها مسیر پایدار برای تضمین امنیت خلیج فارس همین مسیر است. تجربه تاریخی نشان داده که هرجا کشورها به توان داخلی و همکاری منطقهای تکیه کردهاند، ثبات بیشتری حاصل شده است.
سالک در پایان خاطرنشان کرد: اگر کشورهای منطقه بتوانند از نگاه وابسته فاصله بگیرند و به این درک مشترک برسند که سرنوشت آنها به یکدیگر گره خورده است، خلیج فارس میتواند از یک منطقه پرتنش به الگویی موفق از همکاری و همگرایی منطقهای تبدیل شود؛ الگویی که نه تنها برای منطقه، بلکه برای کل جهان پیامآور صلح و ثبات خواهد بود.
انتهای پیام/
