پیمایش ملی از شبهای همدلی؛
درباره استفاده ابزاری و ناقص برخی فعالین اصلاح طلبان از سخنان حضرت امیرالمومنین (ع)
آمریکا، ایران را دستکم گرفت و هزینه داد/ اروپا نباید با سیاستهای اشتباه آمریکا همراه شود
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری آنا، در ماههای اخیر، تحولات پرتنش منطقه خاورمیانه و بهویژه جنگ اخیر علیه جمهوری اسلامی ایران، بازتاب گستردهای در عرصه دیپلماسی جهانی داشته است. در این میان، مواضع کشورهای اروپایی بهویژه قدرتهای اصلی اروپایی از زوایای مختلفی مورد تحلیل قرار گرفته است؛ از تفاوتهای ظریف در رویکرد لندن، پاریس، برلین، مادرید، رم و سایر کشورها نسبت به تهران گرفته تا اجماع کلی اروپا بر عدم مشروعیت جنگ با اتکا و بهرهگیری از حقوق بین الملل، منافع ملی اروپاییان در خاورمیانه و اختلاف نظرهای بوجود آمده میان آنها عمدتا ناشی از مواضع غیرمنطقی و زیادهخواهانه ترامپ نسبت به اروپا بوده است.
بررسی سیر روابط ایران و اروپا از اوایل سال ۱۴۰۱ تاکنون، نشاندهنده افول قابلتوجه در روابط است؛ دورانی که از امیدواریهای پس از برجام به سردی تدریجی و سپس تقابل لفظی رسید. در این مسیر، عوامل متعددی از جمله سیاستهای یکجانبهگرایانه آمریکا، تحریمهای همهجانبه واشنگتن علیه ایران و پیروی اروپا از سیاستهای غلط تحریمی آمریکا مؤثر بودهاند. بعلاوه میتوان اشتباهات خود اروپا در قبال ایران را نیز مورد اشاره قرار داد.
امروز با توجه به ناکارآمدی آشکار سیاستهای فشار حداکثری و اشتباهات محاسباتی واشنگتن در جنگ اخیر، پرسشهای جدی درباره آینده روابط ایران با کشورهای اروپایی مطرح است. آیا اروپا میتواند به نگاه متعادل، عاقلانه، منصفانه و از موضع استقلال در قبال ایران و حوزه منطقه غرب آسیا دست یابد؟ آیا لندن، پاریس و برلین با توجه به تجربیات حاصله از جنگ تحمیلی کنونی و افزایش تنش در خاورمیانه و در سطح جهان آماده بازتعریف مناسبات خود با ایران هستند؟ و مهمتر از همه، ایران چگونه باید از ظرفیتهای دیپلماتیک اروپا در شرایط پیچیده کنونی بهره ببرد؟
در همین ارتباط خبرنگار آنا گفتوگویی با «بهرام قاسمی» سخنگوی پیشین وزارت خارجه و سفیر اسبق ایران در پاریس داشته است.
سیر نزولی روابط ایران و اروپا / کمرنگ کردن نقش اروپا به تصور مذاکره با آمریکا
قاسمی در تحلیل مواضع کلی کشورهای مهم اروپایی، به ویژه در جنگ تحمیلی اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران، پیشینهای از رابطه ایران و اروپا ارائه داد و گفت: از اوایل سال ۱۴۰۱ به بعد، روابط ایران با کشورهای اروپایی به دلایل مختلف از جمله جنگ اکراین و برخوردهای غیرواقع بینانه برخی از کشورهای اروپایی و تشدید تحریمها و ... وارد سیکل نزولی و ناپایدار شد. در این مقطع، روابط ایران و اروپا در بدترین وضعیت خود قرار گرفت به گونهای که هیچگاه مناسبات ایران با اروپا در چنین وضعیتی قرار نداشته است.
وی ادامه داد: البته میتوان به این نکته نیز اشاره کرد که پیش از آن مقطع، برغم اختلافنظرهای ساختاری، روابط خوب و قابلقبولی در زمینههای فناوری و صنعتی و تجاری و مالی و بانکی برقرار بود؛ اما این شرایط از سال ۱۳۸۴ به بعد رو به افول نهاد و با روی کار آمدن ترامپ در سال ۱۳۹۸ و برقراری تحریمهای همهجانبه علیه ایران و همسویی اروپا با ایالات متحده، این همکاری به پایینترین حد فعلی خود رسید.
سخنگوی اسبق وزارت خارجه افزود: البته در ایران نیز تفکراتی بوجود آمده بود و با توجه به همراهی اروپا با آمریکا بر سر تحمیل و تشدید تحریمها و ناتوانی اروپا در ایستادگی در مقابل سیاستهای ایالات متحده و حفظ برجام و برخی مواضع غیرسازنده نسبت به مسایل داخلی کشورمان، گروههایی در ایران به این ارزیابی رسیدند که به اروپای ضعیف و جدید نمیتوان اعتماد کرد؛ لذا توجه این گروهها متوجه تلاش برای حل و فصل معضلات مناسبات ایران و آمریکا گردید و به تبع آن، بیاعتمادی به تعامل با اروپا تقویت شد. در واقع این نگرش ریشه در واقعیت میدانی داشت به ویژه آنکه پس از برجام و بازگشت تحریمهای همهجانبه در دور نخست ریاستجمهوری ترامپ، اروپا همکاریهای اقتصادی خود را با ایران به سطح قابلتوجهی تقلیل داد و درعمل پشتیبانی ملموسی ارائه نداد.
فرانسه و آلمان؛ دو موتور پیشران اتحادیه اروپا/ رابطه سیاسی بدون پشتوانه اقتصادی قوام ندارد
دیپلمات پیشین کشورمان با تأکید بر اینکه حتی امروز نیز نمیتوان گفت وارد فضای تعاملی پایدارتری شدهایم، توضیح داد: فرانسه و آلمان همواره دو موتور پیشران اتحادیه اروپا بودهاند؛ فرانسه در بعد سیاسی و آلمان در بعد اقتصادی. آلمان پیش از سال ۱۳۸۴ حتی نخستین شریک تجاری ایران بود و در بسیاری از صنایع کلیدی حضور فعالی داشت.
قاسمی با اشاره به تأثیر تحریمها بر روابط دوجانبه، ادامه داد: پس از تحولات سال ۱۳۸۴ و بهویژه با تشدید تحریمها، روابط اقتصادی رو به سردی رفت و سیر نزولی آغاز شد.
وی تأکید کرد: بدیهی است که رابطه سیاسی بدون پشتوانه ارتباطات اقتصادی، فرهنگی، امنیتی و اجتماعی، قوام چندانی ندارد.
سفیر اسبق ایران در پاریس با اشاره به تداوم کانالهای دیپلماتیک با فرانسه در دورههای مختلف، یادآور شد: در دوره دولت روحانی، دهها تماس تلفنی میان رؤسای دو کشور برقرار بود و حتی در دولت سیزدهم نیز تا جایی که شاهد بودم، حدود هفت تماس از سوی رییس جمهور فرانسه با آقای رئیسی صورت گرفت و همچنان این روند در دولت آقای پزشکیان ادامه یافت که نشانگر تمایل طرف فرانسوی به ویژه آقای مکرون برای حفظ کانالهای دیپلماتیک در سطح عالی بود.
شکاف مهم واشنگتن - بروکسل در دوره ترامپ
وی با تحلیل اختلافات عمده آمریکا و اروپا، افزود: این اختلافات سابقهای طولانی دارد، اما در مقطع کنونی بهویژه به دلیل سیاستهای غیرمنطقی و یکجانبه گرایانه ترامپ تشدید شده است. اظهارات ناهماهنگ درباره کانادا و گرینلند، اعمال تعرفههای گسترده، و فشار برای افزایش سهم بودجه نظامی اروپا در ناتو، موضوع اکراین و تحقیر و تضعیف رهبران اروپایی همگی باعث نارضایتی عمیق اروپاییها شد.
قاسمی با تحلیل رویکرد اروپا در دوره نخست زمامداری ترامپ، ادامه داد: اروپا اگرچه تحریمهای اقتصادی را پذیرفت، اما هرگز هماهنگی سیاسی کاملی با واشنگتن نداشت. آنها ترجیح دادند با صبر و مماشات، دوره نخست ترامپ را بگذرانند تا دموکراتها روی کار بیایند؛ اما بعد از یک وقفه ۴ ساله، ورود مجدد ترامپ با کاراکتری تهاجمیتر و غیرقابل پیشبینیتر به کاخ سفید، شکاف اروپا و آمریکا را عمیقتر کرد.
اجماع اروپا بر عدم مشروعیت جنگ/ ترکیبی از حقوق بینالملل و محاسبات راهبردی
دیپلمات پیشین کشورمان در پاسخ به سوالی درباره اجماع نظر اروپا درباره عدم مشروعیت تهاجم نظامی به ایران از منظر حقوق بینالملل گفت: این رویکرد ترکیبی از پایبندی به کنوانسیونهای بینالمللی، ارزشهای حقوقی اروپا و محاسبات راهبردی است. همچنین، اروپا معتقد است سیاستهای آمریکا در خاورمیانه طی سال گذشته، بیثباتی و تنش را تشدید کرده و منافع سیاسی و اقتصادی اروپا در منطقه، بهویژه در حوزه خلیج فارس، را به خطر انداخته است.
ضرورت بازتعریف روابط ایران و اروپا/ هشدار به پاریس و برلین درباره اقدامات تخریبی
قاسمی با اشاره به ضرورت توجه ایران به اروپا در معماری سیاست خارجی ادامه داد: روابط با اروپا، اعم از اروپای شرقی و غربی، ریشه در دههها همکاری اقتصادی، فناوری و زیرساختی دارد و برای توسعه اقتصادی، جذب سرمایه و دسترسی به فناوریهای پیشرفته، همکاری با کشورهای اروپایی ضروری است.
دیپلمات پیشین کشورمان با انتقاد از برخی مواضع کشورهای اروپایی (ازجمله در خصوص اسنپبک) تأکید کرد: باید به آلمان و فرانسه متذکر شد که با توجه به ناکارآمدی سیاستهای آمریکا در سال گذشته، از اقدامات تخریبی یا مواضعی که با مناسبات دیرینه با ایران سازگار نیست، پرهیز کنند و گامهای مؤثرتری در جهت تعامل سازنده بردارند.
عبور از مرحله حساس با تعامل سازنده
قاسمی با تأکید بر ضرورت دیپلماسی فعال ایران با اروپا، خاطرنشان کرد: ایران باید کانالهای تعامل با اروپا را بازسازی کند. پیچیدگی تحولات منطقهای و جهانی ایجاب میکند که با هوشیاری، تعامل سازنده از این مرحله حساس عبور کنیم.
شکست دکترین نظامی واشنگتن/ ترامپ از ریشههای تمدنی ایران غافل بود
قاسمی با تحلیل اشتباهات راهبردی آمریکا در جنگ اخیر، افزود: ترامپ تصور میکرد با یک عملیات نظامی کوتاهمدت میتواند ایران را تحت فشار قرار دهد، اما از ریشههای تمدنی، انسجام ملی و ظرفیتهای دفاعی ایران غافل بود. بمباران مناطق غیرنظامی و زیرساختهای اقتصادی نهتنها مغایر با کنوانسیونهای بینالمللی است، بلکه نشاندهنده شکست دکترین نظامی واشنگتن است.
امید به بازگشت عقلانیت در سیاست آمریکا/ فشار افکار عمومی بر رفتارهای غیرمنطقی ترامپ
وی با ابراز امیدواری نسبت به بازگشت عقلانیت در سیاست خارجی آمریکا، تصریح کرد: فشار افکار عمومی، اندیشکدهها، کنگره و جامعه مدنی آمریکا و اروپا بر رفتارهای غیرمنطقی ترامپ در حال افزایش است. حتی متحدان سنتی مانند کانادا نیز در حال بازنگری در همسویی مطلق با واشنگتن هستند.
هشدار جدی به کشورهای خلیج فارس/ قربانی شدن در ترازوی منافع اسرائیل
سفیر اسبق ایران در پاریس در نهایت به اشتباه محاسباتی کشورهای حوزه خلیج فارس در جنگ تحمیلی علیه ایران نیز اشاره کرد و گفت: این کشورها که سرمایهگذاریهای کلان در خرید تسلیحات آمریکایی کرده بودند، در این جنگ کارآمدی لازم را ندیدند و عملاً قربانی منافع اسرائیل شدند. این هشداری جدی است که میتواند توازن قوا و محاسبات امنیتی در خاورمیانه را دگرگون کند.
انتهای پیام/
