هدررفت تا ۳۰ درصدی آب در شبکه توزیع/ افزایش ۲۰ درصدی مصرف با خانهتکانی در تداوم خشکسالی
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، در روزهایی که همزمان با نزدیک شدن به پایان سال، خانهتکانیهای نوروزی مصرف آب خانگی را افزایش داده است، آمارها و شواهد رسمی نشان میدهد منابع آبی کشور همچنان در وضعیت شکننده قرار دارند و خشکسالی نهتنها پایان نیافته، بلکه تداوم آن، لزوم مدیریت مصرف و جلوگیری از هرگونه هدررفت و نشتی آب را بیش از پیش ضروری کرده است. ایران که در کمربند خشک و نیمهخشک جهان قرار دارد، سالهاست با کاهش بارشها، افزایش دما و تشدید آثار تغییرات اقلیمی دستوپنجه نرم میکند؛ شرایطی که فشار مضاعفی بر منابع آب سطحی و زیرزمینی وارد کرده است.
هدررفت ۲۵ تا ۳۰ درصدی آب در شبکههای توزیع
بر اساس آمارهای موجود، میزان هدررفت آب در شبکههای توزیع شهری و روستایی کشور بین ۲۵ تا ۳۰ درصد برآورد میشود؛ به این معنا که از هر ۱۰۰ لیتر آب واردشده به شبکه، حدود یکچهارم آن پیش از رسیدن به مصرفکننده از دسترس خارج میشود. این رقم نگرانکننده در شرایطی مطرح میشود که کشور با محدودیت منابع آبی و کاهش ذخایر سدها مواجه است و هر قطره آب، ارزشی دوچندان دارد.
فرسودگی شبکهها و ضعف مدیریت دلایل اصلی اتلاف آب
بررسیهای کارشناسی نشان میدهد عوامل مؤثر بر هدررفت آب را میتوان در دو دسته ساختاری و مدیریتی طبقهبندی کرد. در بخش ساختاری، فرسودگی گسترده لولههای انتقال و توزیع، قدمت بالای زیرساختهای آبرسانی و استفاده از سامانههای قدیمی، از مهمترین دلایل نشت و اتلاف آب به شمار میرود. در بسیاری از مناطق، شبکههای موجود متناسب با توسعه شهری و رشد جمعیت نوسازی نشده و همین موضوع، میزان تلفات آب را افزایش داده است.
در کنار این مسائل، ضعف سامانههای پایش و نشتیابی، نظارت ناکافی بر مصرف و نبود برنامهریزی منسجم برای مدیریت تقاضا از جمله چالشهای مدیریتی این حوزه محسوب میشود. کارشناسان معتقدند نبود حکمرانی یکپارچه در بخش آب و تأخیر در اجرای طرحهای بهینهسازی، روند اتلاف منابع آبی را تشدید کرده است.
تفکیک هدررفت فیزیکی و آب بدون درآمد
عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب، با اشاره به لزوم تفکیک مفاهیم در آمارهای مربوط به اتلاف آب، تأکید کرده است میزان واقعی هدررفت فیزیکی آب در کشور حدود ۱۵ درصد برآورد میشود؛ هرچند این رقم در شهرهای مختلف متفاوت است. به گفته سخنگوی صنعت آب، در تهران هدررفت فیزیکی آب حدود ۱۰ درصد است و در بافتهای قدیمی که عمر شبکه لولهکشی به ۶۰ تا ۷۰ سال میرسد، میزان نشت بهمراتب بیشتر از مناطق نوساز است.
پیامدهای تداوم هدررفت آب
تداوم این وضعیت میتواند پیامدهایی جدی به همراه داشته باشد؛ از افت سطح آبهای زیرزمینی و افزایش هزینههای تأمین و تصفیه آب گرفته تا تشدید تنشهای اجتماعی در مناطق کمآب و تهدید امنیت غذایی. به همین دلیل، صاحبنظران بر ضرورت نوسازی شبکههای فرسوده، توسعه سامانههای هوشمند مدیریت مصرف، اصلاح الگوی مصرف در بخشهای مختلف و تقویت سیاستگذاریهای کلان در حوزه آب تأکید دارند. کاهش هدررفت آب، یکی از کمهزینهترین و در عین حال مؤثرترین راهکارها برای عبور از شرایط بحرانی کنونی عنوان میشود؛ راهکاری که تحقق آن نیازمند عزم جدی، سرمایهگذاری هدفمند و هماهنگی میان دستگاههای مسئول است.
وضعیت نگرانکننده سدها خشکسالی همچنان پابرجاست
دادههای رسمی از ابتدای سال آبی جاری تا ۲۵ بهمنماه نشان میدهد ورودی آب به سدهای کشور ۹.۷ میلیارد مترمکعب بوده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۴ درصد افزایش داشته است. با این حال، حجم آب موجود در مخازن سدها به ۲۰.۴۷ میلیارد مترمکعب رسیده که در مقایسه با سال گذشته ۷ درصد کاهش را نشان میدهد. در حال حاضر، میانگین پرشدگی سدهای کشور تنها ۳۹ درصد است؛ رقمی که تداوم شرایط کمآبی در سطح ملی را تأیید میکند.
بررسی سدهای شاخص کشور نیز بیانگر شرایط حساس منابع تأمین آب شرب است؛ سد دوستی با تنها ۲ درصد پرشدگی، سد امیرکبیر با ۵ درصد، سد لار با یک درصد و سدهای لتیان و ماملو با ۸ درصد پرشدگی، نمونههایی از وضعیت شکننده سدهای مهم کشور به شمار میروند.
خانهتکانی نوروزی افزایش مصرف در زمان کمآبی
این آمارها در حالی منتشر میشود که همزمان با خانهتکانیهای نوروزی، مصرف آب خانگی تا ۲۰ درصد افزایش مییابد؛ افزایشی که در شرایط کاهش ذخایر سدها، فشار مضاعفی بر شبکههای تأمین آب وارد میکند. شستوشوی فرش، حیاط، خودرو و نما با آب شرب، استفاده از شلنگ به جای سطل و بیتوجهی به نشتیهای ساده در منازل، میتواند حجم قابل توجهی از آب را هدر دهد؛ آبی که جبران آن در شرایط فعلی، به سادگی ممکن نیست.
صرفهجویی یک ضرورت ملی
کارشناسان حوزه آب تأکید میکنند استفاده از راهکارهای سادهای مانند بهکارگیری سطل به جای شلنگ، واگذاری شستوشوی فرش و خودرو به واحدهای مجهز به سیستم بازچرخانی آب، استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف و جلوگیری از نشتیها، میتواند نقش مؤثری در کاهش فشار بر منابع آبی داشته باشد.
در شرایط کنونی، مدیریت مصرف آب دیگر یک انتخاب شخصی نیست، بلکه ضرورتی ملی است. همراهی شهروندان با پویشهایی نظیر «نصفش کنیم» و «آب را دریابیم» میتواند به افزایش تابآوری شبکه تأمین آب کشور کمک کند. کاهش حتی ۱۰ درصدی مصرف آب خانگی، میلیونها مترمکعب صرفهجویی به همراه خواهد داشت؛ صرفهجوییای که در حفظ ذخایر سدها و عبور از روزهای کمآبی نقشی تعیینکننده دارد.
امروز بیش از هر زمان دیگر، رفتار مسئولانه هر شهروند در مصرف آب، مستقیماً بر پایداری تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعت اثرگذار است؛ خانهتکانی نوروزی نیز میتواند با رعایت اصول صرفهجویی، به سنتی همراه با مسئولیتپذیری و توجه به امنیت آبی کشور تبدیل شود.
انتهای پیام/
