غیرت و بصیرت در سیره شهید سلیمانی از نوجوانی تا شهادت برجسته بود

در نخستین جلسه هم‌اندیشی استادان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و فناوری پردیس، که به همت بسیج اساتید، اداره هم‌اندیشی و اداره امور بانوان و خانواده این واحد و به مناسبت دهه مکتب مقاومت برگزار شد، موضوع «روشنگری در مسیر مقاومت» به صورت مجازی در شامگاه یکشنبه ۱۴ دی‌ماه ۱۴۰۴، همزمان با ششمین سالگرد شهادت شهید سلیمانی، بررسی شد.

محمود مطهری‌نیا، سخنران این جلسه، بحث خود را با عنوان «غیرت و بصیرت در سیره شهید سلیمانی» در حضور استادان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و فناوری پردیس و برخی واحدهای دانشگاهی دیگر ارائه داد.

وی با اشاره به بررسی دو ویژگی غیرت و بصیرت از دوران کودکی شهید سلیمانی اظهار داشت: هرچه گستره وجودی و روابط حاج قاسم سلیمانی وسیع‌تر و قابل توجه‌تر می‌شود، به همان اندازه بصیرت و غیرت در زندگی ایشان بیشتر نمایان است.

مطهری‌نیا افزود: کتاب «از چیزی نمی‌ترسیدم» اثری است که شهید سلیمانی در سال‌ها یا ماه‌های پایانی عمر خود نگاشته و احتمالاً در دوره رویارویی با داعش نوشته شده است؛ ایشان عملاً یک سوم ابتدایی زندگی خود را در این کتاب روایت کرده‌اند. این کتاب کم‌حجم است و توصیه می‌کنم حتماً آن را مطالعه کنید.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، با تأکید بر بروز بیشتر ویژگی‌های مثبت کرمانی‌ها مانند کرامت و میهمان‌نوازی در خانواده شهید سلیمانی، گفت: سردار در کتاب «از چیزی نمی‌ترسیدم» اصرار دارد نشان دهد که از یک خانواده کاملاً معمولی رشد کرده و تربیت خاصی نداشته است.

وی غیرت را احساس مسئولیت نسبت به انسان‌های اطراف دانست و افزود: یکی از نخستین نمودهای غیرت شهید سلیمانی در نوجوانی، توزیع غذایی بود که به مدرسه می‌برد میان همکلاسی‌های فقیرتر؛ همچنین در ماجرای بدهی پدر به بانک تعاونی روستایی، هنگام گذار از کودکی به بزرگسالی، سردار درس را رها کرد، با سفری پرمشقت از رابر به قنات ملک رفت – جایی که اولین بار شهر و ماشین را دید – و در رستورانی به عنوان کارگر ساده مشغول شد تا بدهی پدر را بپردازد.

مطهری‌نیا در تأیید حضور انواع غیرت در زندگی سردار سلیمانی، به ویژه در هشت سال دفاع مقدس، به نقل از شهید سلیمانی گفت: «انسان باید یکی از سه زاویه غیرت را داشته باشد: غیرت دینی، انسانی یا ملی؛ نمی‌شود نام انسان بر خود گذاشت و فاقد یکی از این سه باشد. اگر غیرت دینی نداشته باشد، باید غیرت انسانی داشته باشد و اگر نه، حداقل غیرت عاطفی نسبت به خانواده و اطراف خود.»

این پژوهشگر مهدویت، با اشاره به فراز و فرودهای نوجوانی سردار، افزود: از نوشته‌های ایشان برمی‌آید که تا حدود سال ۱۳۵۶ (۱۹ سالگی) با فعالیت‌های انقلابی، مرجعیت و شخص امام خمینی (ره) آشنا نبود، اما اصرار داشت به مسئولان گزینش سپاه کرمان ثابت کند شایستگی ورود به جمع پاسداران و غیرتمندان را دارد.

وی با اشاره به فرماندهی قرارگاه قدس توسط شهید سلیمانی گفت: در اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰، رفتارهای غیرانسانی طالبان در افغانستان – که بعدها به داعش منجر شد – در کتاب‌های خالد حسینی مانند «بادبادک‌باز» و «هزار خورشید تابان» توصیف شده است؛ گزارش‌های ناامنی جنوب شرق کشور و آزار مردم توسط اشرار به سردار می‌رسید و در مستند «آورتین» به خوبی نشان داده شده که غیر از ایشان، حتی نیروهای نظامی و دولتی تا ۲۰ سال پس از انقلاب جرأت مقابله نداشتند.

مطهری‌نیا افزود: این وضعیت با روحیه غیرت سردار همخوانی نداشت، بنابراین با طراحی عملیات دقیق و با حداقل تلفات، مسئله حل شد؛ اشرار خود سلاح‌هایشان را تحویل دادند و سپس روستایی به نام قاسم‌آباد برایشان ساخته شد؛ جمع کردن اشرار در یک روستا با امنیت کامل، از حوادث نادر در تاریخ بشر است.

وی با استناد به تعبیر نزدیکان سردار گفت: تحول جهشی شهید سلیمانی زمانی رخ داد که اصرار داشت در کنگره سرداران شهید سیستان و کرمان، خاطرات شهدای تحت فرماندهی خود را شخصاً مطالعه کند.

مطهری‌نیا با توصیه به مطالعه کتاب «روز تیغ» درباره شهید علی ماهانی و «به رنگ خدا» پیرامون شهید عبدالمهدی مغفوری گفت: این کتاب‌ها مطالب حیرت‌انگیزی دارند و مطالعه خاطرات شهدا سبب ارتقای شخصیت سردار شد؛ انگار پس از آن، تلاش کرد رفتارهای عالی شهدا را در مواجهه با داعش نشان دهد، به ویژه الگوبرداری از شهید حاج قاسم میرحسینی، معاون ویژه خود.

وی با اشاره به دغدغه شهید سلیمانی نسبت به مردم کرمان و وصیت دفن در آنجا افزود: در حوزه گردشگری، مزار سردار پدیده‌ای عجیب ایجاد کرده و تنوع زائران آن کم‌نظیر است.

مطهری‌نیا ضمن اشاره به کتاب خاطرات معصومه آباد و نامه سردار از بغداد به نویسنده، تصریح کرد: با وجود اینکه سردار حدود ۳۰۰ روز در سال در خانه نبود، غیرت وی نسبت به زن ایرانی برجسته بود؛ اوج غیرت در فرماندهی نیروی قدس و مقابله با داعش دیده می‌شود که در نامه به دخترش فاطمه سلیمانی هویداست؛ همچنین در تعبیرات درباره فیلم «۲۳ نفر»، مستند «۳۶۰ درجه» و کتاب «پانصد صندلی خالی» (خاطرات یک معلم اسیر)، انواع غیرت نظامی، دینی، عاطفی – به ویژه نسبت به خانواده شهدا و والدین – آشکار است.

وی افزود: شهید سلیمانی، به ویژه در اواخر عمر، در هر جایی از جهان که می‌توانست نقش‌آفرینی کند، دریغ نمی‌کرد و غیرت خود را کامل نشان می‌داد؛ جانش را برای مسلمانان منطقه کف دست گرفته بود.

مطهری‌نیا در بخش پایانی، بصیرت شهید سلیمانی را توصیف کرد و گفت: بصیرت یعنی شناخت وظیفه در لحظه و انجام آن به بهترین نحو؛ این ویژگی در سراسر زندگی سردار بدون گرایش سیاسی دیده می‌شود؛ او شخصیتی ملی و بین‌المللی بود و در هر مأموریتی کوتاهی نمی‌کرد. برای مثال، پس از ورود به نیروی قدس، جایگاه سپاه قدس داخل و خارج ارتقا یافت.

این استاد دانشگاه در پایان، برخی ویژگی‌های خاص سردار سلیمانی به عنوان اسطوره تاریخی را قابل مطالعه دانست، مانند پذیرش مأموریت‌های غیرممکن، جایگاه اجتماعی علی‌رغم نظامی بودن، و تشییع جنازه منحصربه‌فرد در چند کشور، و افزود: به همین دلیل، برای سبک زندگی ایشان از واژه «مکتب» استفاده شده است.