نسل Z به دنبال راه نجات از اعتیاد دیجیتال است

به گزارش خبرگزاری آنا، به نقل از گاردین؛ گروهی از جوانان نسل Z که از کودکی با شبکه‌های اجتماعی و گوشی‌های هوشمند رشد کرده‌اند، اکنون در حال بازنگری در رابطه خود با فناوری هستند؛ نسلی که تجربه استفاده گسترده از این پلتفرم‌ها را پشت سر گذاشته و بخشی از آن به این نتیجه رسیده است که حضور مداوم در فضای مجازی، زمان و ارتباطات واقعی آن‌ها را تحت تأثیر قرار داده است.

نلیسا موکودی، دانشجوی ۱۹ ساله کانادایی، پس از ورود به اینستاگرام و تیک‌تاک متوجه شد زندگی اجتماعی‌اش به‌ شدت افت کرده و بخش عمده‌ای از روزش به شبکه‌های اجتماعی و تحصیل محدود شده است. او برای کنترل استفاده از گوشی به اپلیکیشن Opal روی آورد؛ ابزاری که برای بازکردن دوباره اپلیکیشن‌های حواس‌پرت‌کن، از کاربر می‌خواهد مسائل ریاضی حل کند.

این تجربه بخشی از روند گسترده‌تری است که در آن جوانان به جای پذیرش استفاده بی‌وقفه از شبکه‌های اجتماعی، به دنبال راه‌هایی برای محدودکردن حضور خود در این پلتفرم‌ها هستند.

صنعت سم‌زدایی دیجیتال چیست؟

افزایش تمایل کاربران به فاصله‌گرفتن از گوشی‌های هوشمند، بازار تازه‌ای برای اپلیکیشن‌ها و ابزارهای کنترل استفاده از فناوری ایجاد کرده است. بر اساس گزارش گاردین، ارزش صنعت سم‌زدایی دیجیتال نزدیک به یک میلیارد دلار برآورد شده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۵ به حدود ۸ میلیارد دلار برسد.

ابزارهای این صنعت از اپلیکیشن‌هایی که دسترسی به شبکه‌های اجتماعی را محدود می‌کنند تا دستگاه‌های فیزیکی مسدودکننده و گوشی‌های ساده را دربرمی‌گیرند.

برای نمونه، اپلیکیشن Opal امکان مسدودکردن برنامه‌های حواس‌پرت‌کن را فراهم می‌کند. ابزار Brick نیز وسیله‌ای فیزیکی است که کاربران با لمس گوشی به آن، دسترسی به اپلیکیشن‌های منتخب را مسدود می‌کنند. برخی کاربران نیز به سراغ گوشی‌های ساده‌تر رفته‌اند که امکانات محدودتری نسبت به تلفن‌های هوشمند دارند.

با این حال، هزینه این ابزارها می‌تواند مانعی برای استفاده گسترده از آن‌ها باشد. گاردین گزارش داده اشتراک سالانه Opal حدود ۹۹.۹۹ دلار و دستگاه Brick حدود ۵۹ دلار قیمت دارد؛ در حالی که برخی کاربران ترجیح می‌دهند به جای پرداخت هزینه برای محدودکردن استفاده از گوشی، از نسخه‌های رایگان یا روش‌هایی مانند حذف اپلیکیشن‌ها استفاده کنند.

از حذف اپلیکیشن تا بازگشت به ارتباطات حضوری

همه کاربران برای کاهش وابستگی دیجیتال به ابزارهای پولی روی نمی‌آورند. برخی شبکه‌های اجتماعی را به‌طور کامل از گوشی خود حذف می‌کنند و زمان آزادشده را به فعالیت‌هایی مانند ورزش، دورهمی، مطالعه یا حضور در رویدادهای اجتماعی اختصاص می‌دهند.

در کنار این روند، اپلیکیشن‌هایی نیز شکل گرفته‌اند که به جای تشویق کاربران به مصرف بیشتر محتوای آنلاین، آن‌ها را به حضور در رویدادهای واقعی و آشنایی با افراد جدید ترغیب می‌کنند.

یکی از این اپلیکیشن‌ها Pie است که رویدادهای محلی مانند کنسرت‌ها، مسابقه‌های دو و گردهمایی‌ها را معرفی می‌کند. طبق گزارش گاردین، شمار کاربران این پلتفرم از ۱۲۰ هزار نفر در ماه ژوئیه به ۳۰۰ هزار نفر در ماه اوت افزایش یافته است.

این نوع خدمات تلاش می‌کنند شبکه اجتماعی را از فضایی برای تماشای منفعلانه محتوا به ابزاری برای ارتباط و تعامل حضوری تبدیل کنند.

آیا مسئولیت فقط با کاربران است؟

افزایش تلاش جوانان برای کاهش استفاده از شبکه‌های اجتماعی، بحث درباره نقش پلتفرم‌ها در شکل‌گیری وابستگی دیجیتال را نیز پررنگ کرده است.

بسیاری از شبکه‌های اجتماعی با قابلیت‌هایی مانند پیمایش بی‌پایان، اعلان‌های مداوم و پیشنهاد محتوای شخصی‌سازی‌شده طراحی شده‌اند؛ ویژگی‌هایی که کاربران را به ماندن طولانی‌تر در پلتفرم تشویق می‌کنند.

از این منظر، محدودکردن استفاده از گوشی تنها مسئله اراده فردی نیست. وقتی ساختار و طراحی یک پلتفرم برای جذب و حفظ توجه کاربران شکل گرفته باشد، مدیریت زمان آنلاین به چالشی فراتر از تصمیم شخصی تبدیل می‌شود.

گاردین همچنین به تلاش‌های قانونی برای پاسخ‌گویی بیشتر پلتفرم‌ها از جمله طرح‌هایی در آمریکا برای مقابله با بهره‌کشی از کودکان در شبکه‌های اجتماعی اشاره کرده است.

آیا نسل Z می‌تواند بدون شبکه‌های اجتماعی، ارتباطات واقعی‌تری بسازد؟

نسل Z زمانی به شبکه‌های اجتماعی وارد شد که پلتفرم‌ها با وعده ارتباط بیشتر و دسترسی آسان‌تر به جهان معرفی می‌شدند؛ اما اکنون بخشی از همین نسل برای بازپس‌گیری زمان و ارتباطات واقعی خود تلاش می‌کند.

البته حذف اپلیکیشن‌ها یا خرید ابزارهای مسدودکننده به‌ تنهایی مسئله را حل نمی‌کند. تا زمانی که پلتفرم‌ها از نگه‌داشتن کاربران در چرخه مصرف محتوا سود می‌برند، مسئولیت کاهش وابستگی دیجیتال نباید فقط بر دوش افراد گذاشته شود. مسئله اصلی، ایجاد رابطه‌ای سالم‌تر با فناوری و بازنگری در سازوکارهایی است که توجه کاربران را به منبع درآمد تبدیل می‌کنند.