مانور آمریکا و اسرائیل روی گسلهای قومی؛ چرا طرح تجزیه ایران ناکام میماند؟
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری آنا، درحالیکه دو هفته از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان میگذرد، تحولات منطقهای و برخی تحرکات سیاسی و رسانهای در قبال مسئله اقوام در ایران، بار دیگر موضوع امنیت ملی و یکپارچگی سرزمینی کشور را به یکی از محورهای مهم تحلیلهای راهبردی تبدیل کرده است.
در این میان، برخی رسانههای غربی با برجستهسازی فعالیتهای جریانهای تجزیهطلب، بهویژه در مناطق کردنشین، تلاش میکنند تصویری خاص از تحولات پیرامونی ایران ارائه دهند؛ روایتی که با مواضع متناقض و در عین حال خصمانه ترامپ همراه است و بر پیچیدگی فضای تحلیل میافزاید، بهویژه آنکه او جرأت کرده از تغییر نقشه ایران سخن بگوید.
در داخل کشور نیز حساسیت نسبت به تحرکات امنیتی در پیرامون مرزهای غربی و اقلیم کردستان عراق افزایش یافته است؛ موضوعی که در مواضع رسمی نهادهای مسئول و حتی در برخی اقدامات میدانی برای مقابله با تهدیدات احتمالی بازتاب مییابد.
در همین راستا، خبرگزاری آنا در گفتوگو با «شعیب بهمن» پژوهشگر مسائل اوراسیا و قفقاز، به بررسی ابعاد این مسئله پرداخته است.
طرح استفاده از گروههای تجزیهطلب در چهار محور
بهمن در این راستا بیان کرد: فعالیتهای گروههای تجزیهطلب و حمایت آمریکا و اسرائیل از آنها، موضوع جدیدی نیست و در گذشته نیز، هم آمریکاییها و هم اسرائیلیها سرمایهگذاریهای بسیار گستردهای روی گروههای تجزیهطلب انجام دادهاند و قاعدتاً تمایل دارند از آنها بهعنوان یک ابزار در بزنگاههای تاریخی و مواقع حساس استفاده کنند؛ کمااینکه در جنگ ۱۲ روزه هم به دنبال این بودند که بعد از ترور فرماندهان نظامی و مقامات سیاسی، از گروههای تجزیهطلب بهعنوان پیادهنظام استفاده کنند. در آن مقطع نیز هدف این بود که با ورود این عناصر به داخل خاک ایران، کشور درگیر جنگ شهری شود؛ مسئلهای که میتوانست ناامنی گستردهای را بهویژه در شهرهای مرزی ایران به وجود بیاورد.
این کارشناس مسائل بینالملل ادامه داد: در جنگ اخیر هم که در حال حاضر در جریان است، این رویکرد همچنان وجود دارد و به نظر میرسد که بخواهند در چهار محور از این گروههای تجزیهطلب استفاده کنند.
وی در توضیح این چهار محور گفت: یک بخش گروههای تجزیهطلب کرد هستند که در گذشته هم سابقه جنگهای شهری و ورودهای تروریستی را داشتهاند و شاید سازماندهیشدهترین گروه در میان جریانهای تجزیهطلب مسلح باشند. در کنار تجزیهطلبان کرد، در جنوب شرق کشور یعنی منطقه سیستان و بلوچستان روی تجزیهطلبان بلوچ، در جنوب غرب روی گروههای تجزیهطلب عرب و در شمال غرب روی گروههای تجزیهطلب پانترک یا آذریست سرمایهگذاری شده است.
بهمن با اشاره به اینکه گروه پانآذری و پانترکیسم ارتباط بسیار گستردهای نیز با اسرائیلیها دارد، گفت: این گروه در سالهای اخیر بهشدت از سوی اسرائیلیها مورد حمایت قرار گرفته و در جریان جنگ فعلی و حتی جنگ ۱۲ روزه نیز روی آنها حساب بسیار ویژهای باز شده بود. حتی امروز نیز توطئه پرچم دروغینی که در نخجوان طراحی شد و شامل حمله خودساخته پهپادی به فرودگاه نخجوان بود، حکایت از این دارد که دشمن آمادگی دارد جبهه پانترکیسم را هم بهشدت در داخل ایران فعال کند.
با این حال، این کارشناس مسائل اوراسیا و قفقاز ادامه داد: اما به دلیل سابقهای که گروههای تجزیهطلب کرد در مبارزات تروریستی و مسلحانه دارند، شاید دستبهنقدترین گروه برای آمریکا و اسرائیل جهت به آشوب کشاندن محیط امنیت داخلی ایران باشند.
وی با اشاره به این نکته که در نقشه شوم دشمن حساب ویژهای روی این مسئله باز شده بود که از تجزیهطلبان کرد بهعنوان نیروی زمینی استفاده شود، اظهار کرد: بمباران پاسگاههای مرزی و اماکن انتظامی در شهرهای غربی ایران نیز حکایت از آن دارد که آمریکاییها و اسرائیلیها میخواهند یک پوشش هوایی گسترده برای این گروهها ایجاد کنند.
بهمن در ادامه با اشاره به تناقضگویی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، درباره استفاده از عناصر تجزیهطلب کرد گفت: یکی از دلایل ناکام ماندن این توطئه، پیشدستی ایران برای حمله به مقرهای گروههای تجزیهطلب کرد در اقلیم کردستان عراق بود؛ به نحوی که عملاً بخش مهمی از توان رزمی، اطلاعاتی و لجستیکی این گروهکها و همچنین نیروی انسانی آنها مورد هدف قرار گرفت. به همین دلیل، با وجود اینکه آمریکاییها به صراحت گفته بودند که میخواهند از این گروههای تجزیهطلب استفاده کنند، بعد از اقدام سنجیده ایران عملاً مجبور به عقبنشینی از مواضع خود شدند.
کارشناس مسائل بینالملل در جمعبندی این بحث تأکید کرد: تناقض اخیر در صحبتهای ترامپ درباره نحوه استفاده از تجزیهطلبان کرد، متأثر از واکنش قدرتمندانه ایران در هدف قرار دادن این گروهها بود.
به گفته بهمن، ایران آنها را در همان مبدأ خفه کرد و این باعث شد که ترامپ موضعش را کاملاً تغییر بدهد؛ هرچند همچنان این احتمال وجود دارد که اسرائیل و آمریکا دست به چنین تحرکاتی در داخل ایران بزنند و به همین دلیل باید نسبت به این مسئله هوشیار بود.
ادعای تغییر نقشه ایران و واکنش جامعه ایرانی
بهمن در پاسخ به این سؤال که آیا اصولاً ادعای ترامپ برای تغییر نقشه ایران قابل اجرا است، گفت: مردم ایران اگر در خصوص مسائل داخلی یا سیاسی اختلاف نظر داشته باشند، در یک چیز متفقالنظر هستند و نسبت به یک مسئله حساسیت بسیار بالایی دارند و آن حراست از ارزشهای بنیادین ملی و مذهبی و همچنین حفظ تمامیت ارضی کشور است.
وی با اشاره به تعصب مردم نسبت به نام خلیج فارس و همچنین حساسیت آنها درباره جزایر سهگانه ایرانی افزود: با وجود اینکه در دوره صلح و شرایط عادی نسبت به این دو مسئله اظهارنظرهایی شده است، مردم ما به طور جدی با آن برخورد کردهاند؛ حال آنکه در شرایط فعلی که اساساً ما در یک جنگ فعال قرار داریم، تردیدی وجود ندارد که هدف نهایی دشمن از بین بردن حاکمیت ملی و یکپارچگی ارضی ایران است و لذا حساسیت مردم نیز چند برابر خواهد شد.
کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به اظهارنظر ناشایست ترامپ درباره نقشه ایران افزود: اینکه رئیسجمهور آمریکا آرزوهای خود را با صدای بلند بیان میکند، به این معنا نیست که آن آرزوها امکان تحقق دارند؛ چراکه قطعاً امروز مردم ایران نسبت به آنچه که دشمنان در سر دارند هوشیارتر از هر زمان دیگری هستند و حتی آن عده قلیلی که تصور میکردند با حملات خارجی یا تجاوز نظامی به کشور ممکن است در حوزه سیاست داخلی ایران تغییراتی پدید بیاید، اکنون متوجه شدهاند که هدف دشمن اساساً نه آزادی و نه دموکراسی برای مردم، بلکه ویران کردن ایران و خدشهدار کردن تمامیت ارضی و حاکمیت ملی است.
با این حال، بهمن هشدار داد: با وجود هوشیاری مردم ایران، هیچ شک و تردیدی نیست که دشمن به طور فعال چنین طرح و پروژهای را دنبال میکند؛ چراکه تمام برآوردهای اطلاعاتی و رویکردهای آیندهپژوهی آمریکا و اسرائیل، بازتابی از آرزوی تجزیه ایران است.
ترکیه و محاسبه دقیق سود و زیان
کارشناس مسائل قفقاز و اوراسیا به نقش چندگانه ترکیه در بستر تحولات اخیر نیز اشاره کرد و تأکید داشت: در حالت کلی، ترکیه ممکن است از تضعیف ایران در شطرنج ژئوپلیتیک منطقه غرب آسیا سود ببرد؛ چراکه این روند میتواند به برجستهتر شدن قدرت ترکیه در منطقه منتهی شود. اما از طرف دیگر، دولت آنکارا این موضوع را به خوبی درک میکند که اگر آمریکا و اسرائیل بتوانند به ایران ضربه وارد کنند، کشور بعدی که مورد هدف آنها خواهد بود، خود ترکیه است.
بهمن ادامه داد: به نظر میرسد با توجه به محاسبه هزینه و فایده، ترکیه به این جمعبندی رسیده است که نباید با آمریکا و اسرائیل در این فرآیند همراهی کند؛ چراکه نتیجه نهایی میتواند موازنه قوا در سطح منطقه را به نفع اسرائیل تغییر دهد؛ مسئلهای که به آسیبپذیری هرچه بیشتر ترکیه منجر خواهد شد. از سوی دیگر، دولت آنکارا با تهدیدهای دیگری نیز مواجه است که یکی از برجستهترین آنها مسئله کردهای ترکیه است.
به گفته این کارشناس مسائل بینالملل، در سالهای گذشته ترکیه همواره با چالش کردی در محیط امنیت داخلی خود مواجه بوده و به همین دلیل به هیچ وجه استفاده آمریکا از کردها بهعنوان پیادهنظام در درگیری با دولت ایران را به صلاح منافع ملی خود نمیداند. در نتیجه، آنکارا نسبت به این مسئله بسیار حساس است و حتی در موضوع کردها همکاریهای اطلاعاتی و امنیتی با ایران دارد که این امر نشاندهنده آن است که ترکیه از سرریز ناامنی به محیط امنیتی خود بسیار نگران است.
بهمن در پاسخ به احتمال میانجیگری ترکیه برای توقف درگیری فعلی میان ایران و آمریکا نیز گفت: قاعدتاً بهعنوان کشوری که با هر دو طرف رابطه خوبی دارد و حتی بهعنوان یکی از اعضای ناتو، ترکیه ظرفیتهایی برای میانجیگری دارد یا حداقل در حوزههایی خاص مانند استفاده ابزاری آمریکا از گروههای کرد میتواند ورود کند؛ حال آنکه این مسئله در وهله اول به نفع منافع ملی و امنیت ملی خود ترکیه است.
باکو؛ سنگر اسرائیل در مرزهای ایران؟
کارشناس حوزه قفقاز و اوراسیا به مسئله جمهوری آذربایجان نیز اشاره کرد و گفت: مسئله باکو متفاوت از آنکارا است؛ چراکه آذربایجان در واقع مهمترین خاکریز و نزدیکترین سنگر اسرائیل در جوار مرزهای ایران به شمار میآید و چه در جریان جنگ ۱۲ روزه و چه در جریان جنگ فعلی، همکاریهای اطلاعاتی، امنیتی و نظامی بسیار گستردهای با اسرائیل داشته و در ضربه زدن به منافع ملی و امنیت ملی ایران با اسرائیل و آمریکا به شکل کامل همکاری میکند.
وی در توضیح این مطلب افزود: حمله پهپادی به خاک نخجوان نیز در واقع یک عملیات پرچم دروغین بود و حتی این احتمال وجود دارد که خود جمهوری آذربایجان در پشت صحنه آن قرار داشته باشد.
بهمن ادامه داد: این اتهامزنی دریچه جدیدی را به روی ما باز میکند مبنی بر اینکه آذربایجان میخواهد از فرصت جنگ استفاده و روابط باکو ـ تهران را با چالشهای جدیتری مواجه کند.
مطرح کردن موضوعاتی همچون تعطیل کردن سفارت جمهوری آذربایجان در تهران یا به کارگیری الفاظ زشت و ناشایست توسط الهام علیاف علیه ایران، همگی حکایت از این دارد که باکو میخواهد عامدانه سطح تنش با ایران را افزایش دهد و این افزایش سطح تنش میتواند به نقاط بسیار تاریکتری نیز کشیده شود.
وی هشدار داد: این احتمال وجود دارد که باکو دچار همان خطای استراتژیک و راهبردی شود که آمریکا و اسرائیل مرتکب شدند و احیاناً به شکل رسمی یا نیمهرسمی به این ائتلاف آمریکایی ـ اسرائیلی بپیوندد؛ در این صورت به همان سرنوشتی دچار خواهد شد که امروز کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس به آن دچار هستند؛ چراکه ایران نشان داده است به هر مبدأیی که از آنجا به خاک وطن تعرض شود حمله خواهد کرد و اگر جمهوری آذربایجان عقلانی فکر کند و استقلال عمل داشته باشد، باید از این مناقشه و بحران کنار بماند.
انتهای پیام/
