روایت یک معلم مخترع از پیوند تدریس، نوآوری و استعدادیابی دانشآموزان
به گزارش خبرنگار آنا، در شرایطی که نظام آموزشی کشور همچنان با چالش فاصله میان آموزش نظری و مهارتهای کاربردی روبهروست، نقش معلمان پژوهنده بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. ملکتاج خزایی، دبیر شیمی و علوم تجربی منطقه یک شهر تهران، از جمله معلمانی است که تلاش کرده آموزش را از شکل سنتی آن خارج کرده و به مسیری پژوهشمحور و مسئلهمحور هدایت کند.
خزایی دارای مدرک کارشناسی ارشد شیمی تجزیه است و سابقه تدریس در دبستانهای اندیشه سفید و فراست را در کارنامه حرفهای خود دارد. وی با نگاهی فراتر از تدریس صرف مفاهیم درسی، آموزش را بستری برای کشف استعدادها، پرورش خلاقیت و حل مسائل واقعی جامعه میداند.
۱۸ ثبت اختراع با رویکرد آموزشی و کاربردی
این دبیر علوم و شیمی تاکنون موفق به ثبت حدود ۱۸ اختراع شده است؛ اختراعاتی که عمدتاً جنبه آموزشی و تولیدی دارند و با هدف پیوند علم با زندگی واقعی طراحی شدهاند. یکی از شاخصترین این اختراعات، دستگاه اندازهگیری pH، رطوبت و دمای خاک است که کاربرد مستقیم در حوزه کشاورزی دارد.
این دستگاه قادر است وضعیت خاک را بهصورت دقیق بررسی کرده و در صورت کمبود آب، فرآیند آبیاری گیاه را بهموقع فعال کند.
به گفته خزایی، این اختراع در دانشگاه صنعتی امیرکبیر مورد آزمایش و ارزیابی قرار گرفته و نتایج نشان داده است که دقت آن از نمونههای مشابه ساختهشده در آمریکا نیز بالاتر است؛ موضوعی که نشاندهنده ظرفیت بالای نوآوری علمی در نظام آموزشی کشور است.
افتخارات بینالمللی و ملی یک معلم پژوهنده
دستاوردهای علمی خزایی تنها به ثبت اختراع محدود نمیشود. وی موفق به کسب مدال طلای کشور رومانی و مدال نقره کشور کره جنوبی در رقابتهای علمی بینالمللی شده و عنوان معلم نمونه کشوری را نیز در کارنامه خود دارد. این افتخارات حاصل تلفیق آموزش، پژوهش و نوآوری در مسیر حرفهای اوست.
وی همچنین در حوزههای پژوهشی مختلفی از جمله بتن فلورسانس فعالیت داشته و نتایج این پژوهشها در قالب تدریسهای پژوهشمحور و پروژههای علمی به دانشآموزان منتقل شده است.
تولید وسایل کمکآموزشی برای فهم مفاهیم انتزاعی علوم
یکی از محورهای اصلی فعالیت خزایی، طراحی و ساخت وسایل کمکآموزشی است. وی معتقد است بسیاری از مفاهیم علوم تجربی، بهویژه در حوزه شیمی و فیزیک، به دلیل ماهیت انتزاعی خود برای دانشآموزان قابل درک نیستند، مگر آنکه بهصورت عملی و نمایشی آموزش داده شوند.
بر همین اساس، وی دستگاههایی طراحی کرده که ساختار داخلی اتم، حرکت الکترونها، تفاوت فلز و نافلز و سایر مفاهیم بنیادین علوم را بهصورت بصری و قابل مشاهده برای دانشآموزان نمایش میدهد. این وسایل کمکآموزشی باعث میشود یادگیری از حالت حفظی خارج شده و به تجربهای ملموس و ماندگار تبدیل شود.
آموزش فراتر از کتاب؛ معلم بهعنوان هدایتگر پژوهش
خزایی خود را یک معلم پژوهنده میداند و بر این باور است که نقش معلم نباید به انتقال مطالب کتاب درسی محدود شود. وی تأکید دارد که معلم باید در دل همان مفاهیم درسی، مسیر پژوهش و کشف را برای دانشآموزان باز کند.
در این رویکرد، استعدادیابی جایگاه ویژهای دارد. وی با شناسایی علاقه و توانمندی دانشآموزان، آنها را به فعالیت در محیط آزمایشگاه و ورود به حوزههای تخصصی متناسب با استعدادشان هدایت میکند؛ حوزههایی مانند نانوفناوری، زیستفناوری، ساخت پمادهای آنتیباکتریال و انرژیهای نوین.
تبدیل کلاس علوم به پروژههای واقعی پژوهشی
یکی از نمونههای عملی این رویکرد، تدریس مبحث سختی آب در درس علوم است. به جای اکتفا به توضیح نظری، دانشآموزان به آزمایشگاه هدایت میشوند تا میزان سختی آب مناطق مختلف تهران را اندازهگیری کرده و دادههای بهدستآمده را تحلیل کنند. این فعالیتها در نهایت در قالب یک پروژه پژوهشی علمی ارائه میشود.
این شیوه آموزشی باعث میشود دانشآموزان علاوه بر درک عمیق مفاهیم علمی، مهارتهایی مانند کار گروهی، تحلیل داده، گزارشنویسی علمی و ارائه پژوهش را نیز فرا بگیرند؛ مهارتهایی که نقش تعیینکنندهای در آینده تحصیلی و شغلی آنها دارد.
آموزش مسئلهمحور؛ پیوند مدرسه با جامعه
از نگاه این دبیر شیمی و علوم تجربی، آموزش زمانی معنا پیدا میکند که به حل مسائل واقعی جامعه منجر شود. طراحی دستگاههای کاربردی برای کشاورزی، ورود به حوزههای نوین علمی و تبدیل کلاس درس به فضای پژوهش، همگی در راستای این نگاه مسئلهمحور تعریف میشوند.
وی معتقد است اگر معلمان به ظرفیتهای پژوهشی دانشآموزان اعتماد کنند و امکانات آزمایشگاهی را بهدرستی به کار بگیرند، مدرسه میتواند به یکی از مهمترین پایگاههای تولید علم و نوآوری در کشور تبدیل شود.
انتهای پیام/
