آخرین مطالب
گفتگوی اختصاصی آناتک با استاد زیستشناسی تکاملی دانشگاه میشیگان:
تکامل هرگز به خط پایان نمیرسد
آیا واقعا بیشتر جهشهای ژنتیکی بیاهمیتاند؟ پژوهشی تازه از دانشگاه میشیگان این باور قدیمی را به چالش کشیده و نشان میدهد تکامل بیش از آنکه مسیر رسیدن به کمال باشد، تعقیب دائمی محیطی است که مدام تغییر میکند. در این گفتوگو، دکتر «جیانژی ژانگ»، زیستشناس تکاملی، از نظریه جدید خود، نقش جهشهای سودمند و پیامدهای آن برای تکامل انسان میگوید.
همه میکروبها دشمن نیستند
میکروبهایی که سالها به عنوان تهدید شناخته میشدند، حالا در کانون توجه دانشمندانی قرار گرفتهاند که نشان میدهند بخش مهمی از سلامت انسان به تنوع میکروبی و ترکیبات زیستی طبیعی وابسته است؛ یافتهای که میتواند نگاه پزشکی و زیستمحیطی به سلامت را دگرگون کند.
توسعه روشی کارآمد برای جذب دیاکسید کربن از جو
مایعی غیرسمی، قابلبازیافت و چندبارمصرف که میتواند دیاکسید کربن را مستقیما از هوا جذب کند؛ این دستاورد تازه پژوهشگران دانشگاه هلسینکی است. در حالی که بیشتر فناوریهای جذب دیاکسید کربن برای آزادسازی آن به دماهای بالای ۹۰۰ درجه نیاز دارند، پژوهشگران دانشگاه هلسینکی ترکیبی تازه ساختهاند که این کار را تنها در دمای ۷۰ درجه انجام میدهد.
تاریخچه ۲۵۰۰ ساله بستنی به ایران گره خورده است
بیش از ۲۵۰۰ سال پیش، زمانی که هنوز خبری از فریزر و یخچال نبود، ایرانیان با ساخت یخچالهای خشتی نهتنها یخ تولید و ذخیره میکردند، بلکه پایهگذار دسرهای یخی شدند؛ دستاوردی که بعدها از ایران به جهان رفت و به بستنی امروزی رسید. روایت استاد تاریخ دانشگاه نیوزلند را در اینباره میخوانیم.
۵ باور نادرست درباره یادگیری یک زبان جدید
بیشتر ما یادگیری زبانهای خارجی را اغلب بسیار دشوار میدانیم تا جایی که برای برخی از ما به مثابه «غولی ترسناک» است که جسارت نزدیک شدن به آن را نداریم. این زمینه ذهنی میتواند علل مختلفی از جمله تجربه تلخ آموزش زبان در مدرسه داشته باشد. ۲ مدرس آموزش زبان دانشگاه شفیلد با نوشتن مقالهای سعی کردهاند باورهای نادرستی که درباره یادگیری زبان جدید وجود دارد، بیان کنند و به این ترتیب افراد را به یادگیری زبان تشویق کنند.
ردپای ویروسی باستانی در ژنهای انسان امروز
دانشمندان برای نخستینبار موفق شدهاند ژنوم یک ویروس انسانی را از بقایای انسانهایی استخراج کنند که بیش از دو هزار سال پیش میزیستهاند؛ کشفی شگفتانگیز نشان میدهد برخی ویروسهای انسانی در شرایطی خاص توانستهاند برای هزاران سال بخشی از ژنهای انسان باقی بمانند.
ذهن سرگردانِ مبتلایان به ADHD موتور پنهان خلاقیت آنان است
پژوهشگران دریافتند اختلال کمتوجهی-بیشفعالی (ADHD) با افزایش خلاقیت همراه است و این ارتباط تا حد زیادی به گرایش بیشتر ذهن به سرگردانی بازمیگردد. بویژه «سرگردانی عمدی ذهن» یعنی حالتی که فرد آگاهانه اجازه میدهد افکارش از مسیر اصلی منحرف شود، به نظر میرسد نقش مهمی در تفکر خلاق ایفا میکند.
گفتوگوی ویژه آناتک با برنده جایزه نوبل فیزیولوژی سال ۲۰۲۱:
چرا روده زنان درد را شدیدتر حس میکند
دردی که با هورمونها تشدید میشود. سندرم روده تحریکپذیر در زنان شایعتر است و علائم آن با رژیم غذایی و چرخههای هورمونی نوسان میکند. پژوهشی تازه که در نشریه «ساینس» منتشر شده، از مسیرهای سلولی وابسته به استروژن پرده برمیدارد که حساسیت روده به درد را افزایش میدهد. در این گفتوگو، «دیوید جولیوس»، استاد فیزیولوژی دانشگاه «کالیفرنیا، سانفرانسیسکو» (UCSF) و برنده جایزه نوبل، درباره یافتههای کلیدی این پژوهش، نقش میکروبیوتا و چشماندازهای درمانی آینده توضیح میدهد.
این گوسفند، حلقه گمشده شیوع طاعون را آشکار کرد
طاعون همیشه از مسیرهای شناختهشده گسترش نیافته است. هزاران سال پیش از آنکه ککها و موشها به نماد مرگ سیاه در قرون وسطی بدل شوند، گونهای متفاوت از باکتری طاعون انسانها را در سراسر اوراسیا آلوده کرده بود؛ گونهای که نمیتوانست از طریق ککها منتقل شود و با این حال، قرنها دوام آورد. اکنون کشف غیرمنتظره DNA طاعون در بقایای یک گوسفند اهلی چهار هزار ساله، پرده از سازوکاری تازه برمیدارد و نشان میدهد که ارتباط نزدیک انسان با دامها ممکن است نقشی کلیدی در یکی از کهنترین همهگیریهای تاریخ بشر داشته باشد.
چرا برخی افراد مدام همان تصمیمهای نادرست را تکرار میکنند
مغز همیشه تصمیم درست نمیگیرد. نشانههای روزمره مثل صداها، تصاویر یا موقعیتهای آشنا میتوانند مغز برخی افراد را بارها به سمت همان تصمیمهای نادرست هدایت کنند؛ زیرا این افراد در بهروزرسانی تداعیهای آموختهشده و کنار گذاشتن الگوهایی که دیگر به پیامدهای مطلوب منجر نمیشوند، با مشکل روبهرو هستند.
تاثیر ورزش منظم فراتر از قویتر کردن عضلات قلب است
ورزش منظم فقط عضله قلب را قویتر نمیکند؛ پژوهشی تازه نشان میدهد فعالیت بدنی هوازی، شبکه اعصابی را که ضربان و عملکرد قلب را تنظیم میکند نیز دگرگون میکند؛ آن هم به شیوهای متفاوت در دو سوی بدن، یافتهای که میتواند مسیر درمان بیماریهای شایع قلبی را دقیقتر کند.
چگونه مغز همدلی را به تجربهای جسمانی تبدیل میکند
پژوهشی بینالمللی نشان میدهد مغز انسان تنها با دیدن دیگران، نقشههایی عصبی را فعال میکند که معمولا با حس لامسه درگیرند؛ سازوکاری پنهان که میتواند توضیح دهد چرا همدلی، گاهی واقعا در بدن احساس میشود.
پاشنه آشیل قارچ قاتل بیمارستانی پیدا شد
قارچی که میتواند بیسروصدا روی پوست انسان زندگی کند؛ اما در بخشهای مراقبت ویژه بیمارستانها به قاتلی خاموش بدل میشود، سالهاست نظامهای سلامت را به چالش کشیده است. اکنون پژوهشگران میگویند شاید سرانجام نقطه ضعفی در این عامل بیماریزای مرگبار یافته باشند؛ ضعفی ژنتیکی که میتواند راه را برای درمانهایی تازه و حتی استفاده دوباره از داروهای موجود باز کند.
حتی مصرف تفننی گل به سلامت روان نوجوانان آسیب میزند
مصرف گهگاهی ماریجوانا، در حد یک یا دو بار در ماه، میتواند برای نوجوانان بیهزینه نباشد. یافتهها نشان میدهد این میزان مصرف با افت عملکرد تحصیلی و افزایش پریشانی عاطفی همراه است و با بالا رفتن دفعات مصرف، احتمال بروز مشکلات عاطفی، اجتماعی و آموزشی نیز بیشتر میشود.
نور طبیعی روز به افراد مبتلا به دیابت در بهبود سطح قند خون کمک میکند
مطالعهای جدید نشان میدهد که قرار گرفتن در معرض نور طبیعی روز میتواند نوسانات قند خون را در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ کاهش دهد و متابولیسم بدن را بهبود بخشد. پژوهشگران تأکید میکنند که نور خورشید با هماهنگکردن ساعتهای زیستی سلولها، به عضلات کمک میکند تا مواد مغذی را بهتر پردازش کنند و عملکرد انسولین بهینه شود.
یک پیادهروی طولانی میتواند موثرتر از چند پیادهروی کوتاه باشد
اپلیکیشنهای شمارش قدم امروز روی تلفن همراه بسیاری از افراد نصب شدهاند؛ اما آیا میدانید نحوه پیادهروی ممکن است به اندازه تعداد قدمهای روزانه اهمیت داشته باشد؟ یک مطالعه بزرگ در بریتانیا روی بزرگسالان کمتحرک نشان میدهد افرادی که قدمهای خود را در قالب پیادهرویهای طولانی و بدون وقفه انجام میدهند، در مقایسه با کسانی که تحرکشان به بازههای کوتاه و پراکنده در طول روز تقسیم میشود، با خطر به مراتب کمتری از مرگ زودرس و بیماریهای قلبی روبهرو هستند.
عصر یخبندان بعدی چه زمانی خواهد بود
دانشمندان میگویند درک ما از سامانه تنظیم آبوهوای زمین ناقص بوده است. کشفی تازه نشان میدهد فرایندهایی که تصور میشد دمای زمین را بهطور پایدار کنترل میکنند، ممکن است در شرایطی بیش از اندازه عمل کنند و زمینه آغاز یک عصر یخبندان را فراهم کنند.
گامی تازه برای کاهش آلودگی جهانی پلاستیک:
پلاستیکهایی از پروتئین شیر
دانشمندان با استفاده از پروتئینهای شیر، نشاسته و نانورُس موفق به ساخت نوعی پلاستیک زیستتخریبپذیر شدهاند که میتواند در مدت کوتاهی در خاک تجزیه شود. این پژوهش در شرایطی انجام شده است که نگرانیها درباره آسیبهای زیستمحیطی پلاستیکها و پیامدهای احتمالی آنها برای سلامت انسان رو به افزایش است و تلاشها برای توسعه جایگزینهایی با آسیب کمتر به محیطزیست شتاب گرفته است.
پرواز در آغاز تاریخ تکامل شکل گرفت
یک گروه پژوهشی به سرپرستی یک زیستشناس تکاملی در مرکز پزشکی دانشگاه جانز هاپکینز گزارش میدهد که خزندگان عظیمالجثهای که تا حدود ۲۲۰ میلیون سال پیش میزیستهاند، ممکن است توانایی پرواز را در همان آغاز تاریخ تکاملی خود به دست آورده باشند. این یافته در تضاد با نیاکان پرندگان امروزی است که گمان میرود پرواز واقعی را بهتدریجتر و همراه با مغزهایی بزرگتر و پیچیدهتر تکامل دادهاند.
پژوهشی جدید نشان میدهد
سولاریوم، DNA پوست را دههها پیرتر میکند
«بکش و خوشگلم کن» به نظر میرسد یک ضرب المثل درست است. در همین راستا، مدتهاست مشخص شده است که افرادی که از دستگاههای سولاریوم استفاده میکنند، با خطر بالاتری برای ابتلا به سرطان پوست مواجهاند. اکنون پژوهشی جدید نشان میدهد که بزرگسالان جوانی که از سولاریوم استفاده میکنند، تغییرات ژنتیکی را در پوست خود تجربه میکنند که ممکن است باعث شود سلولهای این افراد جهشهایی بیشتری را نسبت به کسانی انباشته کند که سنی دو برابر بیشتر از آنها دارند.
